تحقق اقتصاد مقاومتی در صنعت گاز ایران

سیدحسن صالحی

چکیده :

یکی از مهمترین راه های اصلی تحقق اقتصاد مقاومتی توجه به تولید و اشتغال در حوزه های صنعتی از جمله صنعت نفت و گاز کشور است. جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از اولین های جهان از لحاظ منابع و ذخائر گاز طبیعی، ضمن برخورداری از موقعیت ویژه و شرایط برتر دربین بازیگران عرصه انرژی خصوصا مجمع کشورهای صادرکننده گاز طبیعی GECF  (Gas Exporting Countries Forum)، این ظرفیت را دارد تا با استفاده از فرصت های شگرف این صنعت، گام های بلندی را در راستای تحقق تولید و اشتغال در بستر اقتصاد مقاومتی بردارد.

در این نوشته با تمرکز برنقش گاز طبیعی به عنوان پیشران توسعه و ازمنظرتولید و اشتغال به بخشی از راه های  تحقق  اقتصاد مقاومتی  پرداخته می شود تا ضمن تبیین بخشی از فرصت های موجود در جهت بهره مندی هرچه  بیشتر از این موهبت الهی به بیان تأثیرات آن بر اقتصاد پرداخته و پیشنهاداتی هم ارائه گردد.

مقدمه:

 بر اساس فرمان حکومتی رهبرمعظم انقلاب اسلامی پیرامون لزوم تحقق تولید و اشتغال دربستر اقتصاد مقاومتی وضمن مداقه در تحلیل محتوا و سیاست های کلی اعلام شده به عنوان چراغ راه خود اتکائی و تأکید های چندین ساله، مستمر و متوالی معظم له بر کلید واژۀ  «اقتصاد مقاومتی»،  لازم است ضمن توجه وافزایش حساسیت نسبت به اين مهم  به عنوان موضوعی حائز اهمیت،  تمامی همت و امکانات اقتصادی کشور حول محور این قبیل اقدامات مؤثر و جهادی قرار گیرد كه در این مسیر با هم نشین کردن راهبرد کلان اقتصاد مقاومتی با الزاماتی همچون «تولید» و «اشتغال» که حکایت از کلان نگری و ضرورت بسترسازی بیش از پیش برای نیل به توسعۀ پایدار و « شکوفائی » اقتصاد ایران اسلامی در افق 1404 دارد به طورجد باید به عنوان یک ضرورت انکار ناپذیر مورد توجه ویژه عموم دست اندرکاران این جهاد بزرگ اقتصادی و سياسي  قرار گیرد.

پر واضح است در این جهان متلاطم و متمركز بر سيستم هاي اقتصادي آزاد محور ومبتی بر سرمایه داری (لیبرالیستی) که حسب شرایط و میزان برخور داری دولت ها بعضا هم عليرغم بهره گيري از شریان های پیچیده اقتصادی، با مخاطرات متعدد و متنوعی نیزمواجه هستند و در مقابله با این مشکلات اتفاقا از قابلیت‏ چندان زيادي هم برای پیش بینی و مقابله با آن برخورنيستند، می توان دریافت که  در کنار عوامل مهم  ناشی ازضعف های ایدئولوژیکی، همچنين وابستگي شديد برخي كشورهاي در حال توسعه و يا نيمه توسعه يافته به  قدرت هاي بزرگ اقتصادي، سياسي و محدوديت هاي مترتب بر دانش بشری، باعث گرديده تا درخصوص درک آثار و تحلیل پیامدهای آنها، بعضا عاجز و درمانده باشند .

 پس از وقوع معجزه قرن در منطقه غرب آسيا  و مواجهه دنيا با اولین نوع از تجربه موفق جهان اسلام در نهادینه سازی   و اجرای حکومت دینی مبتنی بر پایه اسلام ناب محمدی (ص) در ايران اسلامي، ضروریست ضمن لزوم توجه و تدبر ویژه در مؤکدات دین مبین اسلام وطبق نظریات علمای اقتصاد اسلامی،  بهترین راه ها ونسخه هاي رشد و توسعه همه جانبه با بهره گيري ازظرفيت هاي فراوان  موجود در بستر این حوزه گسترده كه خوشبختانه با وجود منابع بسيار غني، قوی و حتی در مواردي نيزاحصاء  شده از آنها (متأسفانه مهجور مانده و حتی بعضا غیر مسلمانان از آن بهره می گیرند ) ضمن حركت  به سمت رشد و تقويت  همه جانبه در جهت مقابله با مخاطرات موجود بر سر راه سيستم هاي اقتصادي حاكم، تقویت  و ارتقای «وحدت و باور ملّی» در ابعاد گوناگون اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی صورت گيرد  که  در این نوع از رویکرد، سیستمی قوی به وجود مي آيد  که مي تواند مخاطرات موقت یا دائم را جذب کرده و بدون از دست دادن کارکرد خود، با شرایط محیطیِ مدام در حال تغییر در دنیای کنونی،دوام آورده، منطبق و عجین گردد و بالنهایه بتواند علاوه بر حل مشکلات داخلی، به عنوان الگوئی موفق به دنیا، خصوصا جهان اسلام معرفی گردد.

 

ضرورت تحقیق :

با توجه به این مهم که علیرغم تمام دشمنی ها و کینه بدخواهان نظام مقتدر اسلامی که از ابتدای پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامي  شروع وتاکنون نیز تشدید و هر رورزهم بیشتر  می شود، این توقع و باور کاملا برحق و منطقی وجود دارد که جمهوری اسلامی ایران، می‌بایست مقتدرانه در همه جوانب  و درمسیر رشد و تعالی گام برداشته و با عنایت در تدابیر مقام معظم رهبری و در سایه  تعهد مسؤولان ارشد نظام اسلامي و همراهی تمامی هم وطنان ، این مسیر متعالی  را  به ویژه در بستر افق هاي پيشرفت، خصوصا چشم انداز  1404  به سرمنزل مقصود برساند.

اما در این بین می طلبد تا  زیر ساخت ها و اقدامات به گونه ای باشند تا  علاوه بر تسهیل،  تسریع در رشد و توسعه همه جانبه را باعث شوند  و این اقدامات مهم می توانند در قالب مواردی همانند  :

 " کاهش معنادار تورم،

 ایجاد ثبات پایدار در فضای کسب  و کار،

خروج از رکود صنعتی و مسکن،

رهایی از رشد منفی و دستیابی به نرخ های مثبت و معنادار رشد اقتصادی طی سال های باقیمانده ازچشم انداز، اتخاذ تدابیر ویژه برای در هم شکستن سد تحریم های ناجوانمردانه علیه اقتصاد، کسب جایگاه شایسته کشور در عرصه صادرات با حضور مؤثر صنایع کشور خصوصا صنايع معظم نفت و گاز ایران در مناسبات و مبادلات جهانی انرژی، از طریق  تأثیر گذاری بر  مجامع کشورهای صادرکنندۀ  نفت  و گاز، افزایش تولید  و تبدیل آنها به فراورده به جای خام فروشی با هدف احیای بازارهای سنتی وجلب مشتریان جدید در عرصه صادرات و... " متجلی شوند که این موارد را  باید ازجمله مهمترین وظائف مسوؤلین  برشمرد و لازمه کسب و حفظ  این جایگاه ارزشمند در کنار سایر  موفقیت های دیگر در ابعاد داخلی و بین المللی را می‏توان با توجه و مداقه در تأثیرات ارزشمند وحدت و همت ملی کسب نمود  و به کارگرفت.

وجه اشتراک «اقتصاد مقاومتی» به مفهوم مقاوم سازی اقتصاد ملی در مقابل تغییرات، مخاطرات، تهدیدهای داخلی و خارجی موجود بر سر راه پیشرفت و تعالی ایران اسلامی و دستیابی به مقام نخست منطقه در افق 1404، براساس ادبیات علمی رایج در حوزۀ اقتصاد، «تاب آوری» به شمار می رود (بوجارزاده،1396).

در ره گذر توسعه بر مبنای مدل  اقتصاد مقاومتی، ناگفته پیداست که صنایع بزرگ وکوچک کشور پیشران توسعه هستند ودر این بین صنعت گاز کشور برای تأمین پایدار گاز طبیعی مورد نیاز در بخش های مختلف صنعتی، خانگی، حمل و نقل، نیروگاهی  با توجه به تخصیص سهم فراتر از80 درصدی اش در سبد انرژی کشور و البته کارکرد آن به عنوان کالایی استراتژیک در مناسبات بین‏المللی و معادلات ژئواستراتژیک، نقشی  مؤثر  و بی بدیل را به خود اختصاص داده است.

در این راستا علاوه بر لزوم استمراروتداوم عملیات گازرسانی به سراسر کشور در بستر افزایش ظرفیت تولید و پالایش گاز طبیعی، افزایش ضریب تزریق گاز به مخازن هیدروکربوری برای افزایش ضریب برداشت نفت، تبديل وجایگزینی سوخت پاک گاز به‏ جای سایر سوخت های مایع مورد مصرف در بسیاری از صنایع،  نیروگاه ها  و شهرها و روستاها با هدف ایجاد صرفه جوئی اقتصادی و صیانت از منابع ملي  وحفظ محیط زیست،  ضرورت  ایجاب می کند تا ضمن طراحی های دقیق  و بهره ‏برداری به هنگام از پروژه های  توسعه ای با محوریت استفاده از مجریان، پیمانکاران و ظرفیت های شگرف متخصصان داخلی که نقش به سزایی در رونق کسب   و کار داخلی و ایجاد اشتغال  با حمایت از سازندگان ایرانی را دارند، شاهد افزایش تواني روز افزون تر در بخش تولید باشیم تا از این منظر علاوه برنیل به اهداف اقتصاد مقاومتی از منظر تولید و اشتغال و بر اساس توجه بیش از پیش به مسؤولیت های اجتماعی، با هدف ارتقای  شاخص های ایجاد واستمرار اشتغال پایدار، رفاه و عدالت در سراسر کشور،در حد بضاعت به وظيفه ملي و اعتقادي عمل گردد.

 

نتيجه‌گيري  و پیشنهادها :

 

ازجمله مهمترین اقدام های فراواوانی که مشخصا در سطح صنعت گاز ایران قابلیت احصاء داشته و می تواند آثار متعدد و مؤثری  را در ارتقای شاخص های «درون زایی» اقتصاد مقاومتی و هم گرائی  ملّی کشورمان ایجاد کند می توان به این موارد نیز اشاره داشت :  

- برنامه‌ریزی مناسب و اقدام های ارزنده برای حضور مؤثرتر در مناسبات بین المللی و کسب سهم در خور ایران در بازارهای جهانی گاز.

- ایجاد تعامل هوشمندانه، سازنده، عزت مندانه با بازیگران برتر عرصۀ انرژی و فن آوری های نوین در صنعت گاز.

-   مشاورت و همراهی دولت  با سایر قوا خصوصا قوه مقننه برای تصویب قوانین لازم برای تسهیل توسعه و سرمایه گذاری های مکفی در صنعت گاز  با اولويت تسريع در ازدیاد برداشت از مخازن مشترک.

- تعامل هاي بیشتر فنی، كارشناسي  با دستگاه دیپلماسی کشور به منظور شناسائی و گسترش حوزه مشتریان و  تسریع در روند احداث خطوط لولۀ منطقه ای و بین المللی.

-  توسعۀ زیرساخت‏های ال ان جی و  ایستادگی غرورآفرین در برابر زیاده خواهی های برخی دولت ها برای تأمین گاز با اتکا به ظرفیت های مخازن و منابع عظیم پارس جنوبی (با تعمق در تجربیات  تلخ  و غیر قابل اطمینان بودن کشور همسایه که طی سال 95 مناطق شمالی کشور را دچار بحران کرد) 

- حمایت های لازم و اعتماد بیشتر به سازندگان تجهیزات و پیمانکاران داخلی.

اضافه بر این موارد، رویکرد کلان نظام برنامه ریزی کشور در برنامۀ ششم توسعه و توجه ویژه به اقتصاد سبز و امنیت انرژی برای ارتقای  شاخص های قدرت ملّی، نقش و جایگاه بی بدیل صنعت گاز را در روند توسعۀ پایدار اقتصادی دوچندان نموده است که در این عرصه کارزار، اعتلا، اعتبار و جایگاه شرکت ملی گاز ایران و دستیابی به اهداف کلان صنعت گاز، بدون تردید مرهون همراهی و همت متخصصان و کارکنان  افتخارآفرین این صنعت معظم در سراسر کشور خواهد بود تا ضمن تحقق و تجلّی اقتصاد مقاومتی  و نیل به هدف توسعه کشور «افتخار به ایرانی بودن» را که در متن  و بطن سند چشم انداز 1404 نیز بر آن تأکید ویژه ای شده است، بیش از هر زمان دیگری تحقق یافته ببينيم و شاهد شکوفائی هرچه بیشتر اقتصاد و به دنبال آن ارتقاء عزت  و جایگاه ايران عزیز اسلامی باشیم .

 

* سیدحسن صالحی – رئیس امور پژوهش و فنآوری شرکت گاز استان همدان

38260334+081- [email protected]        

 

جمعه 22 دی ماه 1396
امانت داری و اخلاق مداری
استفاده از این مطلب فقط با ذکر منبع مجاز است.