بازار پیچیده نفت و دستاوردهای اسلحه نفتی آمریکا؛
اوپک رانده شده!!

بازار نفت شرایط پیچیده ای را سپری می کند. همزمان با قدرت گرفتن ایالات متحده آمریکا در تولید نفت در سال های گذشته، نقش اوپک به عنوان بزرگترین سازمان نفتی به محاق ابهام رفته و در میانه همکاری سعودی ها و روسها در قالب اوپک پلاس، اوپک به حاشیه رانده شده است.

در همین حال، اداره اطلاعات انرژی آمریکا اخیراً اعلام کرده که در دو ماه آخر سال ۲۰۱۸ منطقه گلف کاست صادرات نفت بیش‌تری در مقایسه با وارداتش داشت که نشان می‌دهد تولید نفت این کشور در سال‌های اخیر تا چه حد متحول شده است. بر این اساس، تجارت خالص ماهانه نفت خام در منطقه گلف کاست (اختلاف میان صادرات ناخالص و واردات ناخالص) از رکورد ۶.۶ میلیون بشکه در روز واردات خالص در اوایل سال ۲۰۱۷ به ۰.۴ میلیون بشکه در روز صادرات خالص در دسامبر سال ۲۰۱۸ کاهش پیدا کرده است. صادرات ناخالص نفت خام از منطقه گلف کاست در دسامبر به رکورد ۲.۳ میلیون بشکه در روز رسید در حالی که واردات ناخالص این منطقه اندکی کم‌تر و به میزان ۲ میلیون بشکه در روز بود که پایین‌ترین میزان از مارس سال ۱۹۸۶ محسوب می‌شود.

این در حالی است که تولید نفت آمریکا در فوریه به رکورد ۱۲.۱ میلیون بشکه در روز صعود کرد و پیش‌بینی شده است این میزان تولید در میان مدت ثابت بماند و سپس در سال‌های آینده رشد کند. آمریکا در زمینه تولید نفت پرچمدار جدید است و پس از این کشور روسیه و عربستان سعودی قرار می‌گیرند. در همین حال، عربستان سعودی هم‌چنان بزرگ‌ترین صادرکننده نفت جهان است و این مساله اهرم قابل ملاحظه‌ای به ریاض بخشیده است به خصوص که با روسیه و سایر شریکان‌شان در چارچوب گروه اوپک پلاس کار می‌کند. با این حال نقش مدیریت بازار چند دهه‌ای عربستان سعودی اکنون جای خود را به گروهی از تولیدکنندگان داده و قدرت ریاض را از نظر ژئوپلیتیکی در بازارهای جهانی نفت کاهش داده است. به این ترتیب عربستان سعودی کاری که زمانی می‌توانست به تنهایی انجام دهد را اکنون باید با شریکان متعدد انجام دهد.

در این بین، تولید نفت خام آمریکا به خصوص در منطقه گلف کاست هم‌چنان رو به افزایش است. طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، تولید نفت خام این منطقه در نوامبر سال ۲۰۱۸ به رکورد جدید ۷.۷ میلیون بشکه در روز صعود کرد. با این حال عمده نفتی که در آمریکا تولید می‌شود سبک است در حالی که آمریکا به گریدهای سنگین‌تر از سوی عربستان سعودی، ونزوئلا و سایرین نیاز دارد زیرا پالایشگاه‌های این کشور برای فرآوری نفت سنگین تجهیز شده‌اند. از سوی دیگر، مازاد نفت شیرین سبک به آمریکا اجازه داده نفت بیش‌تری صادر کند و قدرت ژئوپلیتیکی انرژی رو به رشدی به این کشور بخشیده که زمانی در انحصار عربستان سعودی و روسیه بود. میزان فزاینده صادرات نفت خام آمریکا به همراه افزایش میزان واردات LNG این کشور، ژئوپلیتیک انرژی را تغییر می‌دهد.

پس از این که مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا در کنفرانس سراویک از صنعت نفت خواست با دولت ترامپ برای حمایت از منافع سیاست خارجی واشنگتن به خصوص در آسیا و اروپا همکاری کند و بازیگران بد را در صحنه جهان مجازات کند، بر نفوذ انرژی رو به رشد آمریکا صحه گذاشت. پمپئو در این کنفرانس که در آن مدیران نفت و گاز آمریکا، بازیگران انرژی و مقامات اوپک حضور داشتند، گفت: فراوانی اکتشافات جدید نفت و گاز شیل، دست ما را در سیاست خارجی تحکیم خواهد کرد و رونق صادرات نفت و گاز آمریکا به این کشور اجازه می‌دهد تقاضای انرژی را که زمانی توسط رقیبان ژئوپلیتیکی این کشور برآورد می‌شد، تأمین کند.

بر اساس گزارش اویل پرایس، برای نخستین بار حداقل در تاریخ معاصر است که مقامات آمریکایی در نظر می‌گیرند از تولید و صادرات نفت برای برتری ژئوپلیتیکی استفاده کنند. آخرین باری که این کشور از چنین نفوذی استفاده کرد به سال‌ها پیش از جنگ جهانی دوم بازمی گردد که آمریکا صادرات نفت به ژاپن را متوقف کرد و این اقدام یکی از عواملی بود که باعث شد ژاپن در سال ۱۹۴۱ به بندر پرل هاربر حمله کند. به علاوه اظهارات پمپئو منعکس کننده معکوس شدن سلاح نفتی است که تولیدکنندگان عرب چند دهه قبل علیه آمریکا و متحدان غربی‌اش استفاده کرده بودند که شامل تحریم نفتی عربی ناموفق ۱۹۶۷ و تحریم نفتی عربی ۱۹۷۳ است که آمریکا و متحدانش را به زانو درآورد و قیمت نفت را چهار برابر کرده و باعث تشدید موانع اقتصادی برای غرب و تغییرات اقتصادی شد که همچنان ادامه دارد.

ترامپ موثرترین عضو اوپک است

در همین حال، هلیما کرافت، استراتژیست ارشد کالا در شرکت "آر بی سی کپیتال مارکتس" معتقد است که دونالد ترامپ مؤثرترین عضو اوپک است! کرافت در مصاحبه‌ای در نیویورک به بلومبرگ گفت: اگر به وضعیت پایبندی اوپک به توافق کاهش تولید نفت نگاهی بیاندازید، می‌بینید که وی اقدامات زیادی برای بالا نگه داشتن نرخ پایبندی این گروه انجام داده است. با سیاست دولت ترامپ، عرضه نفت ایران به بازار محدود شده است و تحریم‌های آمریکا علیه شرکت PDVSA، تولید نفت ونزوئلا را کم‌تر خواهد کرد. این در حالی است که اوپک به همراه روسیه و شمار دیگری از تولیدکنندگان غیراوپک که به گروه اوپک پلاس معروف هستند، با هدف مقابله با اشباع عرضه و تقویت قیمت‌ها، در دسامبر موافقت کردند تولیدشان را از اول ژانویه به مدت شش ماه به میزان ۱.۲ میلیون بشکه در روز محدود کنند. مقامات دولت ترامپ از جمله مایک پمپئو، وزیر خارجه این کشور بر هدف خود برای به صفر رساندن صادرات نفت ایران تاکید کرده‌اند. مایک پنس، معاون رئیس جمهور آمریکا نیز پس از دیدار که بستگان شش مدیر شرکت سیتگو پترولیوم که در ونزوئلا زندانی هستند، گفت: آمریکا برای منزوی کردن دولت نیکولاس مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا گام برداشته است.

توافق اوپک پلاس تمدید خواهد شد؟

اما سوال جدی این است که آیا توافق اوپک پلاس تمدید خواهد شد؟ در این باره، جیووانی سریو، مدیر تحقیقات جهانی شرکت ویتول به عنوان بزرگترین بازرگان نفت مستقل، گفته است که انتظار دارد اوپک و متحدانش حداقل تا ژوئن به توافق کاهش تولید ادامه دهند زیرا بازار هنوز متوازن نشده است. جیووانی سریو، در مصاحبه‌ای با "اس اند پی گلوبال پلاتس" اظهار کرد: به نظر می‌رسد عزم خوبی برای حفظ کاهش تولید تا زمانی که بازار نفت به تعادل مجدد برسد، وجود دارد.اوپک، روسیه و سایر تولیدکنندگان غیراوپک در دسامبر موافقت کردند میزان عرضه خود را ۱.۲ میلیون بشکه در روز به مدت شش ماه از ابتدای ژانویه سال ۲۰۱۹ محدود کنند.این گروه اعلام کرده که هدفش، کاهش سطح ذخایر نفت کشورهای عضو OECD به میانگین پنج ساله است اما هدف برای امسال دیگر مشخص نیست.سریو گفت: رساندن سطح ذخایر نفت به میانگین پنج ساله در سال ۲۰۱۸ محقق شد اما معلوم نیست بجز ثبات بازار، هدف امسال اوپک و متحدانش چیست.عربستان سعودی که بزرگترین صادرکننده نفت جهان است، تولید نفت خود را بیش از میزان که توافق شده، در ژانویه و فوریه کاهش داده و به پایین سقف ۱۰.۳ میلیون بشکه در روز رسانده است.مدیر تحقیقات جهانی شرکت ویتول گفت: به نظر می‌رسد سعودی‌ها می‌خواهند به سایر مشارکت کنندگان در این پیمان نشان دهند که در کاهش تولید پیشتازی قدرتمندی دارند و به باور من، این تنها راه برای نشان دادن تعهد بالای سعودی‌ها در کاهش تولید به بازار نفت است.وی همچنین پیش بینی کرد که معافیت‌های آمریکا از تحریم‌ها علیه صادرات نفت ایران برای برخی از کشورهای خریدار نفت ایران تمدید خواهد شد اما میزان آن احتمالاً از ۱.۳ تا ۱.۲ میلیون بشکه در روز فعلی کاهش داده خواهد شد.سریو به پلاتس گفت: معلوم نیست میزان صادرات نفت ایران تا چه حد کاهش پیدا خواهد کرد اما تصور نمی‌کنم به نفع آمریکا باشد که صادرات نفت ایران را به صفر برساند.

جمعه 16 فروردین ماه 1398
امانت داری و اخلاق مداری
استفاده از این مطلب فقط با ذکر منبع مجاز است.