در گفتگو با مهندس محمد حسن پیوندی تشریح شد؛
ویژگی‌ها و اهداف انتشار کتاب «نگرشی تحلیلی بر صنعت پتروشیمی»

 

کتاب «نگرشی تحلیلی بر صنعت پتروشیمی» به کوشش و همت مهندس محمد حسن پیوندی تالیف و منتشر شده است. این کتاب ارزشمند حاصل نزدیک به 4 دهه فعالیت موثر عملیاتی مهندس پیوندی در صنعت پتروشیمی است. شاید اگر ایشان را یکی از معدود بنیانگذاران صنعت نوین پتروشیمی بنامیم، سخنی به اغراق نگفته باشیم. مهندس پیوندی در 37 سال حضور در صنعت پتروشیمی به افتخارات بی‌بدیلی در عرصه داخلی و جهانی دست یافت. ایشان اولین مهندس شیمی برجسته کشور و منتخب فرهنگستان علوم مهندسی در سال 83  است و راه‌اندازی اولین اولفین تولیدکننده اتیلن و پروپیلن با درجه پلیمری در مجتمع پتروشیمی شازند اراک توسط وی آغاز گردیده است. یکی از افتخاراتی که بی ‌تردید مایه مباهات هر ایرانی است، انتخاب مهندس پیوندی به عنوان بیستمین مدیر تاثیر‌گذار در صنعت پتروشیمی از بین 40 مدیر برجسته پتروشیمی جهان توسط موسسه بین المللی ICIS در سال 2015 بوده است.

همچنین مهندس پیوندی، عضویت در کمیسیون برنامۀ سوم توسعۀ اقتصادی اجتماعی کشور و مدیریت، برنامه ریزی و توسعۀ شرکت ملی صنایع پتروشیمی در دوران رشد و توسعۀ پتروشیمی کشور در سالهای 1377 تا 1389 را در کارنامه پرافتخار کاری خویش به ثبت رسانده است. او در انتقال تجربیات باارزش خویش در صنعت پتروشیمی به دانشکده های مهندسی شیمی و دانشگاه‌های صنعتی شریف، امیر کبیر، صنعت نفت، امام صادق و فردوسی مشهد اهتمام وافری ورزیده است. در همین حال، دانشکده فنی دانشگاه تهران نیز در جشن هفتاد سالگی رشته مهندسی شیمی، تجلیلی ویژه از مهندس پیوندی داشته است.

مؤلّف کتاب «نگرشی تحلیلی بر صنعت پتروشیمی» در پاسخ به این سوال دانش نفت که هدف از نگارش این کتاب چه بوده است، گفت: ایده اصلی تالیف این کتاب آنجایی در ذهنم شکل گرفت که روزي در يكي از جلسه‌هاي شوراي اتاق فكرِ مهندسانِ برجستة منتخبِ فرهنگستان علومِ مهندسي سؤالي مطرح شد كه چرا صاحبان صنايع، از تازه فارغ‌التّحصيلان راضي نيستند و اين امر به‌ويژه بعد از خصوصي‌سازي كه دوره‌هاي آموزش و كارآموزي كلاسيك و استانداردي انجام نمي‌شود، بيشتر مشهود است. در اين راستا بر اين نكته گوشزد شد كه فارغ‌التّحصيلان كارشناسي اصول و كليّات صنعت را نمي‌شناسند و نكتة ديگر اين بود كه آيا محتواي دروس در دورة كارشناسي بايد تغيير يابد و يا نياز به بازنگري دارد.

مهندس پیوندی در ادامه افزود: واضح بود كه گلایه صاحبان صنايع از عدم آشنايي آن گروه از فارغ‌التّحصيلان كه كار در صنايع را انتخاب مي‌كنند، مربوط به فرايندهاي عمليّاتي و تجهيزات مختلف در مسير فرايند در خطّ توليد است، درحالي‌كه حدّاقل از ديدِ رشتة مهندسي شيمي مسائل پيچيده‌اي كه بيشتر در طرّاحي تفصيلي كاربرد دارد مانند طرّاحي تجهيزات، رياضيات پيشرفتة مهندسي، طرّاحي راكتور، در دروس مهندسي شيمي گنجانده شده و نه آنچه در طرّاحي اصولي كه بيشتر كاربردي است.

وی تصریح کرد: فكر كردن به اين موضوع و گلاية صاحبان صنايع همراه شد با تلفني كه از كَلِگرِي كانادا دريافت كردم، مهندسي جوان از آن طرف خطّ خود را معرّفي كرد و گفت: من دانشجوي شما در دانشكدة مهندسي شيمي و نفت دانشگاه صنعتي شريف بودم و فعلاً ماهانه 10 هزار دلار حقوق مي‌گيرم و آنچه برايم در مصاحبه‌ها مفيد واقع شد، محتواي كلاس صنعت پتروشيميِ شما بود و خيلي راحت پذيرفته و مشغول به كار شدم. اين دو انگيزه‌اي شد كه تجارب بیش از سه دهه كار در صنعت پتروشيمي را كه به‌صورت يك درسِ كاربردي در دانشكده‌هاي مهندسي شيمي به‌صورت استاد مدعو به دانشجويان عرضه كرده‌ام به رشتة تحرير درآورم تا مورد استفادة مخاطبان آن قرار گيرد.


مهندس پیوندی در ادامه گفت: تركيب و كنار هم قرار گرفتن آموخته‌هاي شيميِ علوم، مهندسي شيمي و پتروشيمي و كارشناسي ارشد مديريت اجرايي با آنچه در فرايند و عمليّات توليد به‌صورت عيني در حينِ اجراي پروژه‌هاي مختلف شامل انتخاب دانش فنّي تا برنامه‌ريزي و راه‌اندازي آموخته‌ام را به‌صورت مجموعة حاضر تهيّه و ارائه داده ام.

وی در مورد دیگر ویژگی‌های این کتاب به خبرنگار دانش نفت گفت: همان‌طور كه در فهرست مطالب اشاره شده است، ابتدا روند اجراي يك پروژة پتروشيمي از فكر و لزوم ايجادِ آن تا راه‌اندازي به‌طورخلاصه مرور گرديده و تلاش شده اين امر با زبان و ادبيات ساده بيان شود. در اين راستا برخي سرفصل‌هاي بستة مهندسي و مفروضات آن توضيح داده مي‌شود. همچنين رابطة بين شيمي علوم و مهندسي شيمي، به عبارتي رابطة بين يك تفكّر بنيادي يعني شيمي علوم و يك تفكّر مهارتي و هنرمندانه يعني مهندسي شيمي برجسته مي‌گردد. از طرف ديگر ساير مهارت‌هاي لازم براي نحوة تأمين مالي پروژه و يا نوع فرآورده‌ها كه بيشتر در كشورهاي در حال توسعه نياز به دانش فنّي دارند نيز مطرح مي‌گردد، ضمن اينكه برخي از سرفصل‌هاي حقوقي كه در قراردادها چه در حينِ اجراي پروژه و چه در راه‌اندازي و توليد و نيز تحويل و تحوّل كار تأثيرگذارند به‌طورخلاصه معرّفي گرديده‌اند تا مهندسان جوان بدانند كه مديريت پروژه با خطّ توليد به مهارت‌هاي متفاوت نياز دارد.

مهندس پیوندی در ادامه افزود: بخش‌هايي از نقش ترموديناميك در صنعت پتروشيمي كه بيشتر بازآموزيِ نحوة عملكرد و ادارة تجهيزات ديناميك و استاتيك كه در مسير فرايندند نيز در مطالب كتاب گنجانده شده و فصلي در ارتباط با بازار محصول، چه بازار داخلي و چه بازار صادراتي و همچنين آشنايي با مفاهيمي مانند ارزش فعلي و ارزش خالص فعلي در ارتباط با اقتصاد و دركِ اهمّيّت افزايش ارزش افزوده و نيز مواردِ مربوط به سهمِ بازار و آشنايي با مفاهيمي مانند سهم در بازارِ هدف و برگشت خالص حاصل از صادرات به بازارهاي مختلف و قيمت FOB و قيمت CFR نيز براي آشنايي تازه ‌فارغ‌التّحصيلان در فصل‌هاي مختلف كتاب آمده است.

وی در ادامه تصریح کرد: نكته‌اي را كه بايد يادآور شوم اين است كه اين مجموعه، طبعاً براي تازه‌فارغ‌التّحصيلان مهندسي شيمي و يا سايريني كه به‌نحوي علاقه‌مند به آشنايي با مسائل اجراي يك پروژه هستند، تدوين شده و چه‌بسا براي پيشكسوتان و اساتيد اين رشته احتمالاً يا تكراري است و يا مي‌تواند با سليقه‌هاي مديريتي آنها همساز نباشد و نقدهايي را به‌دنبال داشته باشد كه اين امر مي‌تواند راهنماي نویسنده باشد.

مهندس پیوندی با تقدیر از مهندس بيژن زنگنه، مهندس محمّدرضا نعمت‌زاده و مهندس اكبر تركان در ادامه افزود: لازم مي‌دانم با يادآوري فضاي خاصّ علمي دانشكدة نفت آبادانِ قبل از انقلاب و افتخار كار در كميتة صنعت برنامة سوم توسعة كشور و بهره بردن از مديريت وزارت نفت و صنعت پتروشيمي در آن مقطعِ خاص با حضور عالي‌جنابان مهندس بيژن زنگنه، مهندس محمّدرضا نعمت‌زاده و مهندس اكبر تركان، رُشدِ تفكّر توسعه در خود را مديون اين شرايط بدانم.

 

 

یادداشت دكتر جعفر توفيقي، وزیر اسبق علوم و آموزش عالی بر یک کتاب؛

عصاره سال‌ها تلاش مهندس پیوندی، در کتاب «نگرشی تحلیلی بر صنعت پتروشیمی»

دكتر جعفر توفيقي، وزیر اسبق علوم و آموزش عالی با تشکر از تلاش‌های مهندس پیوندی در تالیف و انتشار کتاب «نگرشی تحلیلی بر صنعت پتروشیمی»، یادداشتی درباره ویژگی‌های این کتاب به رشته تحریر درآورده است. آنچه در پی می‌آید نگاه دكتر جعفر توفيقي به این کتاب است که در ادامه می‌خوانید؛

بنام خداوند جان و خرد

یکی از چالش‌های مهمّ نظام آموزش عالی ایران به خصوص در آموزش مهندسی مربوط می‌شود به ضعف آشنایی دانش‌آموختگان رشته‌های مهندسی و حتّی در مواردی اعضای هیأت علمی با مسائل صنعتی که طبیعتاً این امر در کیفیّت آموزش مهندسی تأثیر بسزایی بر جای خواهد گذاشت. یکی از دلایل این وضعیت این است که دانشکده‌های مهندسی از یک طرف و بخش‌های صنعتی از طرف دیگر به صورت جزیره‌های جدا از هم عمل می‌کنند و دانش و تجربیّات اندوخته بین این دو نهاد آن چنان که باید جریان نمی‌یابد. معمولاً اساتید دانشگاه از متخصصان صنعت به ندرت در کلاس‌های درس و یا انجام پژوهش‌های دانشگاهی دعوت به عمل می‌آورند. از طرف دیگر نیز مدیران صنعتی از حضور دانشگاهیان در رفع چالش‌های خود چندان بهره‌برداری نمی‌کنند. به همین علّت و همچنین به دلایل دیگری که در فرصت دیگری به آن خواهیم پرداخت ارتباط دانشگاه و صنعت آن طور که باید و شاید در کشور ما شکل مطلوبی به خود نگرفته است. نتیجه اینکه دانش‌آموختگان مهندسی بعضاً از شایستگی‌های کافی در ورود به صنعت و فضای کسب و کار برخوردار نمی‌شوند. مهندس محمّد حسن پیوندی از جمله مدیرانی هستند که در طول سی و پنج سال گذشته نقش بسیار تأثیرگذار و راهبردی در توسعۀ صنعت پتروشیمی در ایران ایفا نموده‌اند و به دلیل برخورداری از تجربه و دانش روز در مناسبت‌های مختلف مورد تقدیر مجامع داخلی و خارجی قرار‌گرفته‌اند. به دلیل شایستگی‌های مذکور ایشان از طرف فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از مهندسان برجستۀ کشور برگزیده شدند و به عضویّت اتاق فکر مهندسان برجستۀ فرهنگستان انتخاب گردیدند. با توجّه به سوابق مهندس پیوندی در یکی از جلسات شورای اتاق فکر فرهنگستان علوم موضوع انتظارات صنعت از آموزش مهندسی گلایۀ صاحبان صنایع از عدم آشنایی فارغ‌التحصیلان با اصول و پایه های صنعت مطرح شده‌بود. این موضوع انگیزۀ مهندس پیوندی برای تألیف کتاب «نگرشی تحلیلی بر صنعت پتروشیمی» گردید، که می‌تواند منجر به توانمندسازی دانش‌آموختگان مهندسی شیمی و آشناسازی آنها با مفاهیم صنعتی گردد. کتاب حاضر حاصل تلاش چشمگیر جناب مهندس پیوندی است که با متنی بسیار روان و پر محتوی به رشتۀ تحریر درآمده و به جامعۀ علمی و صنعتی کشور عرضه شده است. در این کتاب ایشان حاصل سال ها تجربیّات علمی و مدیریتی خود را در برپایی صنعت پتروشیمی در زمینه‌های مختلف به رشتۀ تحریر درآورده اند و موضوعات بسیار متنوّعی را تحت پوشش قرار داده اند. مجموعه‌ای از مسائل علمی در حوزه‌های مختلف تا دانش طرّاحی و انتخاب دانش فنّی تا برنامه‌ریزی و راه‌اندازی صنعت و همچنین نحوۀ تأمین مالی پروژه‌های بزرگ در این کتاب ارزشمند در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.  اینجانب با حدود سی و هفت سال خدمت در دانشگاه و همکاری‌های موثّر با صنعت پتروشیمی و آشنایی نزدیک با مهندس پیوندی، مطالعۀ این کتاب را به دانشجویان و دانش‌آموختگان دانشگاه‌ها و همچنین به اعضای هیأت علمی و در مواردی مدیران صنعتی توصیه می‌کنم و اطمینان دارم که خوانندگان محترم در فعالیّت‌های علمی و اجرایی خود به مجموعه‌ای از دانش‌های مفید دست خواهند یافت.

جمعه 18 مرداد ماه 1398
امانت داری و اخلاق مداری
استفاده از این مطلب فقط با ذکر منبع مجاز است.