انتخاب دهلی نو؛
گاز ایران یا دوستی با آمریكا؟

هندوستان همواره بر اين موضوع واقف بوده است كه براي گسترش روابط خود با ايالات متحده لازم است هزينه اي را  بپردازد، و سررسيد صورتحساب يكي از اين هزينه ها اواخر ماه آينده خواهد بود.  ‌اين ضرب العجلي است كه دولت ايران به دهلي نو داده است تا دست از دودولي كشيده و تكليف خود را در خصوص مشاركت يا عدم مشاركت در قرارداد 5/7 ميليارد دلاري عبور خط لوله گاز از ميدان عظيم دريايي گاز طبيعي پارس جنوبي مشخص كند.   ‌اما هندوستان همواره تحت فشار واشنگتن براي كناركشيدن از انجام اين معامله با تهران بوده است. اين در حالي است كه ايالات متحده به دليل برنامه فرضي توليد سلاح هاي هسته اي توسط ايران، سكان دار تحريم هاي بين المللي عليه تهران مي باشد. لذا دهلي نو و شركت هاي هندي از قرار دادن خود در معرض تحريم هاي بين المللي از سوي ايالات متحده و هم پيمانان واشنگتن در اتحاديه اروپا، كه در حال اعمال تحريم هاي اقتصادي براي مجبور كردن تهران به متوقف ساختن برنامه توسعهِ هسته اي خود مي باشند، جوانب احتياط را رعايت نموده اند. اما مسئلهِ بغرنج براي هندوستان اين است كه اين كشور فقط نيمي از گاز طبيعي مورد نياز خود را براي توليد برق تأمين مي كند و با به يدك كشيدن سومين اقتصاد رو به رشد آسيا كه نرخ هاي رشد بالاي 8 درصد در سال را تجربه مي كند، تا سال 2025 اين كشور ممكن است به 400 ميليون متر مكعب گاز در روز ، يعني دو برابر تقاضاي كنوني خود، نياز داشته باشد. ميدان پارس جنوبي ايران، دومين ميدان بزرگ جهان با 14 تريليون متر مكعب حجم گاز طبيعي آن، منبعي شناخته شده و مهم بوده و حدود دو دهه است كه گفتگوها، با فراز و فرودهايي به منظور ساخت يك خط لوله 1500 كيلومتري در جنوب ايران و سپس از طريق پاكستان به هندوستان در جريان بوده است. پاكستان نيز همانند هندوستان تحت همان فشار از سوي واشنگتن قرار دارد تا پاي خود را از خط لولهِ ايران كنار بكشد. اما به نظر مي رسد دولت اسلام آباد تمايل بيشتري دارد تا در قبال عصبانيت امريكا دست به ريسك بزند. در ماه مه، تهران و اسلام آباد يك قرارداد بلند مدت را امضا نمودند كه بر اساس آن ايران تا سال 2014 بيش از 21 ميليون متر مكعب گاز طبيعي در روز به پاكستان تحويل خواهد داد. خبرگزاري هاي داخلي ايران اخيرا گزارش داده اند كه بيش از 900 كيلومتر از خط لوله شرقي از ميدان پارس جنوبي احداث شده و به زودي به بندر چابهار در نزديكي مرز پاكستان خواهد رسيد. پاكستان تخمين مي زند كه ساخت سهم خود از خط لوله كه از بلوچستان آغاز شده و در طول استان سند تا مرز هندوستان ادامه مي يابد، 3 سال به طول بيانجامد. تا اين لحظه هندوستان از ارائه يك پاسخ قطعي به اين سوال كه آيا در اين معامله وارد خواهد شد يا نه، اجتناب ورزيده و اعلام داشته است كه در خصوص قيمت گذاري و تأمين امنيت از طريق پاكستان، يعني رقيب ديرينه و فعلي خود كه هندوستان از سال 1947 سه بار با آن جنگيده است، مشكلاتي را دارد. هر دو كشور داراي سلاح هاي هسته اي هستند. خواست دهلي نو اين است تا تهران به قيمت 20/3 دلار به ازاي يك ميليون BTU‌ كه در سال 2007 توافق شده است ، پايبند باشد. از آن زمان تاكنون ايران قيمت را به ميزان 30/8 دلار به ازاي هر يك ميليون BTU‌ افزايش داده است و تهران قصد دارد تا هر سه سال يكبار در قيمت بازنگري كند. هر چند قيمت و امنيت موضوعات مهمي به شمار مي روند، فشار از طرف امريكا نيز امري مهم محسوب مي شود. بازديد اخير رئيس جمهور باراك اوباما از دهلي نو و بمبئي ، مهر تأييد را بر يك تغيير ناگهاني در روابط هندوستان-امريكا زد كه توسط رئيس جمهور قبلي جرج دابليو بوش در چهار سال پيش ايجاد شده بود. وي با ايجاد يك ستاد پذيرش بين المللي، برنامه هسته اي هندوستان را با به كارگيري يك سياست نپرس و نگو، ارائه و پيگيري نمود كه شامل شناسايي هندوستان به عنوان يك قدرت هسته اي مي باشد. بازديد اوباما با دستيابي به يكسري توافقنامه ها و قول و قرارها در خصوص ايجاد يك رابطه تازه در تجارت و سرمايه گذاري اين موضوع را ثابت نمود. رئيس جمهور همچنين اظهار داشت كه به اعتقاد وي بايد در ساختار اصلاح شدهِ سازمان ملل، هندوستان بايد حائز يك كرسي دائم در شوراي امنيت باشد. در سخنان وي ايجاد يك اتحاد امنيتي، بويژه در تقابل با سياست هاي توسعه طلبانه چين در آسيا به طور تلويحي آشكار بود. مسلماً رابطه دهلي نو با واشنگتن اكنون بسيار ارزشمند و مهم است كه ارزش صرفنظر كردن از يكسري مسائل را دارد. اما ايران تا اين لحظه راحت ترين منبع تقاضاي رو به رشد هندوستان براي گاز طبيعي مي باشد. البته در آسياي مركزي منابع بزرگي وجود دارند، اما چه زماني امكان عبور خط لوله از افغانستان مهيا مي‌باشد؟ اين سوالي است كه كسي پاسخي براي آن ندارد. تا اين لحظه هندوستان توانسته است تا از تحريم هاي ايالات متحده كه عليه هر كشور يا شركتي كه بيش از 20 ميليون دلار در صنايع انرژي ايران در يك مدت 12 ماهه سرمايه گذاري مي كند، صورت مي گيرد، در امان بماند. لذا مقامات وزارت نفت و گاز طبيعي هندوستان ماشين حساب در دست نشسته و مشغول كار كردن بر روي يك زنجيرهِ  تأمين ديگر هستند. اين امر شامل آوردن محموله به هندوستان به صورت گاز طبيعي مايع بوده كه توسط تانكرهايي كه احتمالاً به جاي خريداري از كشورهاي ژاپن و كرهِ جنوبي اجاره خواهند شد، صورت مي‌گيرد.
چهارشنبه 10 آذر ماه 1389
امانت داری و اخلاق مداری
استفاده از این مطلب فقط با ذکر منبع مجاز است.