Daneshenaft logo
پنجشنبه 30 شهریور ماه 1396 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
جمعه 20 اسفند ماه 1395 | کد مطلب : 10511
مهندسی اجرا، راهکاری برای حل چالش اجرا در کشور


ضروریست تمامی استراتژی ها و برنامه موثر بر اقتصاد مقاومتی، اجرا شود آنهم به طریق مهندسی اجرا




حسین ظهوریان  - مشاور مدیریت - متخصص اجرا 

سازمان مدیریت صنعتی

 

پیشگفتار:

 

دانش نفت: برتری در اجـرا و برخورداری از اجرای پایدار استراتژی‌ها،  دو نگرانی اصلی رهبران و مدیران ارشد سازمان‌ها و بنگاه‌های اقتصادی در جهان امروز است، در حالی که این موارد تا قبل از رکود جهانی اقتصاد، زیاد مورد توجه آنان نبوده است.

نگرانی هایی که در بین رهبران و مدیران اقتصادی کشورهای در حال توسعه، همچون ایران، به مراتب بیشتر است. چرا که اجرایی نشدن برخی از مهمترین استراتژی های توسعه، کشور را درگیر روزمرگی نموده است. صحت این گفتار را می توان در عدم اجرایی  شدن بسیاری از برنامه های استراتژیک سند چشم انداز 1404 بعد از یک دهه و عقب ماندن همواره دولت ها از برنامه های توسعه ای پنج ساله کشور دانست.

عقب ماندن ها و اجرایی نشدن ها استراتژی هایی که متاسفانه امروزه در زیر لوای تحریم ها،  برای بسیاری از رهبران و مدیران اقتصادی کشور امری عادی به نظر می رسد و گویی علیرغم توانمندیها،  قرار است بطور دائم در حوزه اقتصاد کشور درجا  بزنیم.

آنهم در شرایطی که رهبر فرزانه انقلاب و دیگر دلسوزان واقعی کشور تلاش می نمایند به طرق مختلف کشور را به سمت توسعه ای ملموس سوق دهند تا همانگونه که با اتخاذ و اجرا نمودن استراتژی های درست امنیتی و نظامی، امن ترین کشور منطقه شده ایم و از نیروی بازدارندگی خوبی در مقابل دشمنان این مرز و بوم  برخوردار هستیم، به حول قوه الهی بتوانیم در زمینه اقتصادی نیز  به جایگاه مناسبی دست یابیم.

بدین لحاظ ضرورت پرداختن به موانع و ریشه های ضعف اجرایی کشور در حوزه مدیریت و اقتصاد، آنهم در تمامی سطوح مدیریتی کشور یک ضرورت تلقی می گردد و حرکت در مسیر ارتقاء توان اجرایی دستگاه ها و سازمان های راهبردی و اقتصادی کشور با هدف حفظ صیانت نظام بر کسی پوشیده نمی باشد و بدین لحاظ مروری بر منویات رهبر انقلاب در نام گذاری سالیانه کشور در نزدیک به یک دهه اخیر نیز، نشان از دغدغه های اجرایی معظم له در بخش مدیریت و اقتصادی کشور دارد. سالهایی همچون «اصلاح الگوی مصرف»، «همت مضاعف، کار مضاعف»، «جهاد اقتصادی»،« تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی»، «عظم ملی و مدیریت جهادی»، «حماسه سیاسی و اقتصادی»، «دولت و ملت، همدلی و هم زبانی»،  و «اقتصاد مقاومتی (اقدام و عمل)». 

خوشبختانه، شناسایی مدلی مدیریتی و اثبات اثربخشی آن در دستور کار پژوهشی یکی از محققان مجرب علوم مدیریتی کشور در چند سال اخیر قرار گرفته و تلاشی برای یافتن پاسخ پرسش¬های مانند زیر آغاز گردید:

O اجرای اثربخش چگونه تعریف، شناسایی و کنترل می شود؟

O مهمترین عوامل اصلي شكست دستگاه‌هاي اجرايي كشور، در "اجرا" كدامين هستند؟

O چرا وظيفه اي كه (افراد، تیم‌ها یا سازمان‌ها) دارند با كاري كه در عمل انجام مي‌دهند، متفاوت است؟

O چگونه می‌توان تغییری در پارادایم کاری ایرانیان ایجاد نمود تا به‌ مثابه تغییر پارادایم بستن کمربند در هنگام رانندگی، به‌طور فراگیر و با همکاری خود مردم اتفاق بیفتد؟ 

O چگونه مي‌توان، تصویری از توان اجرايي سازمان‌هاي کشور، در حوزه های مختلف ایجاد نمود؟

O چگونه می‌توان فرهنگ کاری کشور را به فرهنگ کار اجرایی تبدیل نمود؟

O چگونه مي‌توان ميزان موفقيت دولت، سازمان، بنگاه و ... را در دستيابي به اهداف، اندازه‌گيري نمود، در شرایطی كه در حال تلاش براي رسيدن به اهداف مي‌باشد؟

و ...

بر اثر تحقيقات كاربردي مهندس حسین ظهوریان، مشاور مجرب و پژوهشگر علوم مديريتي، كه با كار در كميته‌هاي فني استانداردهاي ملي و جايزه ملي كيفيت ايران، (از سال 1375) و طی نمودن دوره‌های حرفه ای مديريت در خارج از کشور و انتقال دانش فنی متدولوژی « مهندسی اجرا» به کشور، علاوه بر همکاری با سازمان مدیریت صنعتی ، به‌ عنوان پایه‌گذار علم نوین «مهندسی اجرا» در کشور شناخته ‌شده و  این توفيق حاصل نمودند تا "مهندسی اجرا" را در بوته عمل قرار داده و با تحلیل و آزمون عملی آن در چندین سازمان بزرگ در کشور، پاسخي مناسب براي اين‌گونه پرسش¬ها یافت نمایند.

این تلاش،  نتایج فوق العاده ای را نیز حاصل نموده است، به ‌طوری که در یکی از نیروگاه های  پایلوت شده، استراتژی مصرف بهینه منابع در تولید انرژی، تحقق  یابد و  صرفه‌ جویی میلیارد ریالی حاصله از آن علاوه بر به نمایش گذاشتن دستاوردی اقتصادی، کاری گروهی موثری را بعنوان یک دستاورد مهم فرهنگی، در مدت زمانی کوتاه به نمایش گذارد. و این می تواند نمونه بارزی برای حرکت در مسیر  اقتصاد مقاومتی در کشور باشد که با اقدام و عمل صحه¬ گذاری گردید.

در گفت‌ و گو با مهندس ظهوریان، درباره چیستی مهندسی اجرا، اهمیت آن،‌ سابقه این متدولوژی در جهان و شیوه‌ ی اجرای آن پرسیدیم.

 

 هدف از طراحی «مهندسی اجرا» چه بوده و از چه زمانی این متدولوژی وارد ایران شد؟

 برای نخستین بار در سال ۲۰۱۰ متدولوژی مهندسی اجرا را به کشور وارد کردم. این متدولوژی روشی برای اندازه گیری و بهبود توان اجرایی سازمان‌ها و بنگاه‌های اقتصادی است که در سال ۲۰۰۳ توسط سه شرکت بین المللی مک کنزی ، هریس اینتراکتیو و فرانکلین کاوی  به دنیا معرفی شد.

با توجه به اینکه چنین مدل مدیریتی در دانشگاه ها تدریس نشده است، لذا اغلب مدیران با این مدل نا آشنا هستند. از این رو بر آن شدیم تا با کمک سازمان مدیریت صنعتی، دانش کاربردی مهندسی اجرا را بعنوان یکی از کاربردی ترین ابزارهای استقرار استراتژی ها، به جامعه مدیریتی کشور معرفی نماییم.

سازمان‌ها و بنگاه‌های اقتصادی هر کدام شاخصی به نام توان اجرایی دارند که این شاخص به سازمان‌ها کمک می‌کند تا میزان توان خود را مورد سنجش قرار دهند. اکنون در اغلب دستگاه‌های دولتی و خصوصی چالش اجرا وجود دارد که همین امر قدرت رقابت پذیری آنان را کاهش داده است و لذا با کمک مهندسی اجرا، رقابت پذیری سازمان ها و بویژه بنگاه های اقتصادی افزایش چشمگیری خواهد داشت.

 منظور از اجرا در مدل مهندسی اجرا چیست؟

اجرا  بطور خلاصه عبارت است از نحوه ردیف کردن کارها، آن هم به گونه‌ای که در مدت زمان معینی، به مهم‌ترین اهداف خود دست یابیم. و این همان چالش اصلی است که اغلب با آن درگیر هستند، چرا که شما هیچ استراتژی پیدا نمی کنید که تغییر رفتار اجرایی نخواهد و هنگامیکه شرایط کاری مناسب نباشد، این چالش بیشتر نمود می کند ودر عمل بدان معناست که رفتارهای اجرایی از تنظیم خارج می شود و لذا سازمان دچار روزمرگی شدید می شود. اتفاقی که امروزه بطور گسترده قابل مشاهده است.

 

 مدل مهندسی اجرا ریشه در کجا دارد؟

کسب «نتیجه» اتفاق مهمی است که انتظار می رود در سازمان ها بوقوع بپیوندد و این امر امکانپذیر نیست مگر بر اساس رفتار اجرایی نتجیه بخش. یعنی رفتاری که در بین سازمان های برنده (Winner Org.) قابل مشاهده است و رقابت پذیری یکی از ویژگی های بارز اینگونه سازمان هاست. دستیابی به رقابت پذیری هم امری تصادفی نبوده و نیازمند تکنیک کاریست و مدل مهندسی اجرا یکی از مهمترین تکنیک های رقابت پذیریست ، موضوعی که ضرورت پرداختن به آن، در گزارشات رقابت پذیری کشورها که بطور سالانه از طرف  مجمع جهانی اقتصاد (WEF) ارائه می شود کاملاً مشهود است. بطور مثال در گزارش رقابت پذیری سال 2015-2016 ،  رتبه رقابت پذیری ایران در بین ۱۴۰ کشور، 74 شده است و حسب همین گزارش در حالیکه از شاخص اندازه بازار داخلی خوبی برخورداریم، در شاخص کارایی بازار نیروی کار، رتبه ضعیفی داریم که ریشه آن را باید در کمبود مهارت های اجرایی دانست که مهندسی اجرا، راهکار آن تلقی می شود.

 

 ساختار مدل مهندسی اجرا چگونه است؟

بطور خیلی خلاصه ، ساختار مهندسی اجرا بر اساس دو شاخص تمرکز کاری (Focus) و هم افزایی کاری (Synergy) استوار گردیده است. شاخص هایی که اجرای نتیجه بخش را شکل می دهند و قابل اندازه گیری می باشد و عددی بین صفر (یعنی عدم تمرکز و هم افزایی در کار ) و صد(100) یعنی بیشترین تمرکز کاری و هم افزایی ، را به خود اختصاص می دهد. این شاخص را که بطور اختصار به آنxQ (Execution Quotient) گفته می شود،  در سه سطح سازمانی یعنی فضای کاری، تیم ها و افراد قابل بررسی است .

 

برای استقرار «مهندسی اجرا» در سازمان ها از کجا باید شروع نمود؟

بی تردید اطلاع یافتن از شاخص توان اجرایی حال حاضر هر سازمانی، شروع خوبی است. و لذا برای استقرار مهندسی اجرا در سازمان های متقاضی مراحل زیر پیشنهاد می گردد:

مرحله اول ارزیابی توان اجرایی : ارزیابی که به روش ارزیابی  xQ1 معروف بوده و دستاورد اصلی آن کارنامه ای است  که میزان شاخص های تمرکز ساز و هم افزا سازکاری را و همچنین متوسط مقدار عددی شاخص های موثر بر اجرا را در سطوح سه گانه سازمانی معین می سازد. بر اساس گزارشات تحلیلی ناشی از کارنامه اجرایی،  تصویری بسیار شفاف از توان اجرایی سازمان برای مدیران ایجاد می شود و حتی با امکان مقایسه  نمودن (Benchmarking) با سازمان های مشابه در سطح منطقه و بین الملل، موقعیت اجرایی سازمان را شفاف می نماید.

مرحله دوم فاز بهبود می باشد که بر اساس یک مدل کاربردی به نام «چهار انضباط اجرایی»  سازمان های بزرگ در طی شش ماه و سازمان های کوچک و متوسط در طی سه ماه تنظیم اجرایی می شوند.

در این مدل که نه تنها با مدل ها و سیستم های دیگر سازمان ها همخوانی دارد بلکه به استفاده بهینه از آنان کمک نیز می نماید. بطوریکه امروزه یکی از پروژه های بهبود سازمان های در مسیر تعالی، همین مهندسی اجرا می باشد که خروجی آن اثر مستقیم بر ارتقاء امتیازات سرآمدی آنان دارد. و یا حتی برای سازمان های حاضر در رتبه بندی های معتبر همچون فورچون 500 و یا IMI-100 بعنوان یک ارتقا دهنده رتبه نقش ایفا می کند.

 

 تجارب استقرار مهندسی اجرا  در جهان ،منطقه و ایران چگونه است؟ 

فراگیر بودن این مدل را می توان دلیلی بر اهمیت آن دانست. اهمیتی که از چشم بسیاری از رهبران کسب و کار جهانی نیز پوشیده نمانده و آنان نیزی توان اجرایی خود را اندازه گرفته و بهبود داده اند.

نود درصد( 90%)  از پانصد(500)  شرکت منتخب مجله اقتصادی فورچون از این مدل برای توسعه فعالیت ها و اقتصاد خود استفاده نموده اند.

تاکنون در دنیا بالغ بر ۳۷ هزار شرکت از این روش استفاده کرده‌اند که خوشبختانه در ایران این روند نیز در حال افزایش است و سازمان های بزرگ کشور در بخش های نیروگاهی، دارو‌سازی، مالی و اعتباری، صنعت قطعه‌سازی و خدمات فنی و مهندسی از این روش استفاده نموده اند. تلاش سالهای اخیر به جهت بومی سازی مهندسی اجرا، تجارب منحصربفردی را در اختیار قرار داده است  و انشالله این روش در سال جدید، در سازمان هایی همچون مدیریت صنعتی و نوسازی و گسترش صنایع ایران اجرا خواهد شد.

 

بطور خلاصه،  مهمترین دستاوردهای مهندسی اجرا چیست؟

مهندسی اجرا در سازمان‌ها دو دستاورد مهم دارد یکی دستاورد ملموس اقتصادی و دوم دستاورد‌های فرهنگی است. برای رسیدن به دستاوردهای اقتصادی، مهندسی اجرا برای دستیابی به شاخص های مالی و اقتصادی سازمان را تنظیم می نماید و در این راستا کمک می نماید پارادایم جدیدی از نحوه کار کردن شکل بگیرد که آن را تغییر پارادایم کاری  می نمامیم.

در شرایط سخت بی‌تفاوتی در کار و بی‌مسئولیتی به معنای فاجعه در کار است. وقتی پارادایم کاری ما نسبت به کار جدی نباشد دستیابی به نتایج تصادفی می‌شود این در حالی است که ایرانی‌ها در مسئولیت به کار شاخص پایینی را دارند و مدیران و کارکنان سازمان دچار روزمرگی شده‌اند و از توانایی‌های خود به نحو احسن استفاده نمی‌کنند. مهندسی اجرا به فعالیت افراد برای رسیدن به هدف مهم را دنبال می‌کند. روزمرگی یکی از بیماری‌های شدید در سازمان‌ها ی کشور است مدیران ارشد وظیفه دارند به خارج شدن سازمان از روزمرگی تلاش کنند.

 

برنامه‌ شما برای گسترش دانش مهندسی اجرا در آینده چیست؟

با حمایت سازمان مدیریت صنعتی پروژه فراگیر ملی برای شناسایی شاخص توانایی سازمان‌ها در اصناف مختلف را در سال ۹۶ خواهیم داشت.

تجارب شش ساله مهندسی اجرا در کشور تصویری از ضرورت تغییر پارادایم کاری در کشور برایمان ایجاد نموده است و لذا با اتکا به خداوند متعال و اعتقاد به ضرورت قدرت بخشی به تلاشگران ایران زمین، در نظر داریم در سال جدید از مهندسی اجرا به عنوان یکی از کاربردی ترین ابزارهای ارتقاء رتبه در بین 1۰۰ شرکت برتر کشور، به کار بگیریم و حتی شاخص توان اجرایی (xQ) برای انتخاب شرکت‌های برتر مورد استفاده قرار گیرد.

جالب است که بدانید که یکی از ویژگی‌های بارز شرایط سخت کاری «ساده شدن اهداف» است به عبارتی در شرایط سخت هدف‌ها ساده می‌شود مانند هدف ساده ای بنام ، تلاش برای بقاء. و مهندسی اجرا نیز کمک می‌کند همین مهم‌ترین اهداف، تحقق یابند و از مرگ سازمان ها، جلوگیری نماید. به همین دلیل لازم است بارها تکرار گردد «مهندسی اجرا» برای کشور یک انتخاب نیست بلکه یک ضرورت است.

 

و در پایان ؟

اجازه دهید اشاره کنم ، که شاید هیچ ملتی  به اندازه ملت ژاپن حق ندارد از دست امپریالیسم جهانی و در راس آنان امریکای جهان خوار عصبانی باشد، اما همین ملت با کاری طاقت فرسا و اثربخش، توسعه اقتصادی خود را آغاز نمودند و امروز در بسیاری از بازارها، امریکایی ها را به زانو در آورده اند و به قول خودشان، کاری کردند که امروز تلفن روی میز کار رئیس جمهوری امریکا، پاناسونیک ژاپن است.  برای ملت ایران هم این امر امکانپذیر است و  فقط کافیست بجای شعار دادن، عمل کنیم.

 ما به لطف الهی از منابع  وسیعی برخورداریم. آنقدر که می توان ادعا نمود در صورت بکارگیری صحیح از منابع، آنهم به کمک مدیران لایق و شایسته، قادر هستیم در یک دهه، رشد چشمگیری داشته باشیم.

  ایران ما، اساساً  کشوری بزرگ،  ارزشمند و منحصربفردی در منطقه شمرده می شود، کشوری که به دلیل انقلابی فراگیر،  نیازمند تحولی پایه در مدیریت و اقتصاد می باشد و تا این امر اتفاق نیافتد، همچنان در آرزوی توسعه واقعی   به سر خواهیم برد. اگر همانطور که رهبری فرمودند، این مسیر توسعه قرار است بر پایه اقتصاد مقاومتی باشد، پس ضروریست تمامی استراتژی ها و برنامه موثر بر اقتصاد مقاومتی، اجرا شود.آنهم به طریق مهندسی اجرا.

بسیار خرسندم که به اطلاع برسانم که مسئولیت بزرگی که من و همکارانم در سازمان مدیریت صنعتی عهده دار آن شده ایم، ترویج اجرای قوی در مباحث مدیریتی و اقتصادی کشوراست که هر چند کاری سخت و پرچالش است اما به اثربخشی آن اعتقاد راسخ داریم . و همین امر می تواند کمک کننده به افزایش شاخص های بهره وری کشور بوده و از سویی دیگر اقتصاد مقاومتی را از تئوری به عمل سوق دهد.

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
برنامه ششم توسعه کشور باید از سال ۹۵ آغاز می‎شد که به دلیل تاخیرها و مسائل مختلف، این برنامه در سال‎های ۹۶ تا ۱۴۰۰ اجرایی خواهد شد.
ابوالفضل کیانی بختیاری، معاون برنامه‌ریزی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران/ سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران بر آن است تا از طریق توسعه نوآوری فناورانه (فرآیند کامل ایده تا محصول) و توسعه نوآوری غیر فناورانه (شبکه‌سازی، برندسازی، خوشه‌سازی، بازارسازی و ...) موجبات تسریع در توسعه صنعتی كشور را فراهم نماید
دریای خزر، با ۷ هزار کیلومتر خط ساحلی و مساحت حدود ۳۸۰ هزار کیلومترمربعی که یک و نیم برابر مساحت خلیج فارس است بزرگترین دریاچه جهان است.

يادداشت
مهندس عباس کریمی، کارشناس ارشد انرژی/ دانش نفت: بحث های فنی ایران و هند بر سر توسعه میدان فرزاد بی همچنان بی نتیجه مانده است اما گویی گرو کشی هندی ها در این باره تمامی ندارد.
سمیه حسنی، کارشناس ارشد مهندسی مکانیک/ پیاده‌سازی مهندسی ارزش در چهارچوب مدیریت پروژه، این امکان را فراهم می‌آورد که ضمن توجه به تمام اجزای پروژه، هیچ بخشی از پروژه مسلم و قطعی فرض نگردد و همواره زمان بهینه برای رسیدن به مرحله بهره‌برداری بدون افزودن بر هزینه و یا کاستن از کیفیت به عنوان هدف پیش‌رو باشد
رضا هاشم‌زاده، کارشناس نفت و گاز، PMP از انجمن مدیریت پروژه آمریکا/ شرکت مهندسی و ساختمان صنایع نفت
علی‌رغم اینکه ایران از نظر جغرافیائی و آب و هوا در بهترین وضعیت کره زمین قرار گرفته است اما متاسفانه به دلیل وجود نفت و گاز نسبتا ارزان تاکنون دولت و ملت ایران به انرژی آفتاب که سر منشا همه انرژی‌ها است بی‌توجه بوده یا کم توجهی کرده‌اند و انرژی با این اهمیت را به فراموشی سپرده‌اند.
سال ١٨٩٨ نخستین کنفرانس بین‌المللی برنامه‌ریزی شهری در نیویورک با محوریت بزرگ‌ترین بحران زیست‌محیطی کلان‌شهرها برگزار شد. کسی در آن کنفرانس، امیدی به بهبود شرایط زیست‌محیطی شهرهای بزرگ نداشت. راهکار قابل پذیرشی هم برای خروج از بحران متصور نبود.
گفتمان
می‌توان خوش‌بین بود که مدیران دریافته‌اند که برای حضور موفق در بازار پرتلاطم امروز، نیاز به آموزش دارند و مقوله آموزش و توسعه مدیران و کارکنان در کشور ما سیاست‌زدایی شده است که این پدیده مبارکی است
مدیران منابع انسانی برای تسهیل كارآفرینی سازمانی، باید كارهای مهم زیادی از جمله حذف مقررات زائد، سلسه مراتب سخت، مشاغل از پیش تعریف شده و بدون مشاركت، سیستم های پاداش موثر و ... انجام دهند.
پتروشیمی ایران اگر امروز دوباره صاحب جایگاهی شده و توانسته افتخار گذشته را تاحدودی بازگرداند بیش از همه مدیون اقدام هایی است که در هلدینگ خلیج فارس صورت گرفته است
ضروریست تمامی استراتژی ها و برنامه موثر بر اقتصاد مقاومتی، اجرا شود آنهم به طریق مهندسی اجرا
یکی از استراتژی‌های واقعاً مؤثر برای کاهش مشکلات نظام سلامت بحث پزشک خانواده است اما پزشک خانواده در قالب شعار و رویکردهای فعلی غلط است

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :