Daneshenaft logo
پنجشنبه 22 آذر ماه 1397 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
جمعه 22 دی ماه 1396 | کد مطلب : 11680
نوسان آونگ سرگردان نفت در قیمت‌های پایین و متوسط!


قیمت نفت که در روزهای سقوط موصل در ژوئن 2014 در نرخ‌های بالاتر از 100 دلار به ازای هر بشکه مبادله می‌شد، اکنون در مرحله ورود به دنیای بدون داعش و در عین حال در زمانه بالا گرفتنِ مجددِ ریسک‌های ژئوپلیتیک، به بالاترین میزان در سه سال گذشته رسیده و نفت خام برنت در کانال بیش از 60 دلاری مبادله می‌شود.

مرتضی مسلمی*

با این حال، هیچ کارشناس بازار نفتی را پیدا نمی‌کنید که پیش‌بینی کند قیمت نفت به این زودی‌ها به 100 دلار به ازای هر بشکه برسد! برخی موسسات و بانک‌ها، نظیر کومرتس بانک آلمان، بر این نظرند که افزایش قیمت نفت در ماه‌های گذشته «عمدتاً مبتنی بر گمانه‌زنی» بوده و احتمال دارد که روند «تصحیح قیمت‌ها» به زودی آغاز شود. در کمتر از دو ماه گذشته، سه ریسک عمده ژئوپلیتیک در خاور میانه باعث شده که قیمت نفت افزایش یابد و از روزهای پیش از برگزاری همه‌پرسی استقلال اقلیم کردستان عراق تاکنون، قیمت نفت برنت حدود 13 درصد افزایش یافت.

 

بازار نفت و ریسک‌های ژئوپلیتیک

همه‌پرسی اقلیم کردستان عراق و متعاقب آن حمله ارتش عراق و نیروهای حشد الشعبی برای بازپس‌گیری استان نفت‌خیز کرکوک در شمال عراق، اولین ریسک ژئوپلیتیکی بود که هم کاهش صادرات نفت شمال عراق به بندر جیهان ترکیه و هم افزایش قیمت نفت را در پی داشت. دومین ریسک سیاسی، عدم تأیید برجام توسط دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا بود که اگرچه تأثیر فوری‌ای بر عرضه جهانی نفت نداشت اما خطر اختلال در عرضه نفت ایران در ماه‌های آینده (در صورت اعمال تحریم علیه ایران و فشار به مشتریان نفت این کشور) را به همراه داشت. ریسک ژئوپلیتیک سوم، موج بازداشت‌ شاهزادگان و سرمایه‌داران معروف در عربستان، بزرگ‌‌ترین صادرکننده نفت دنیا، و متعاقب آن تلاش ریاض برای ایجاد بحران سیاسی در لبنان و افزایش تنش‌های دولت سعودی با ایران بود. این ریسک سوم نیز بازار فیزیکی نفت را تحت تأثیر قرار نداده است اما با افزایش گمانه‌زنی‌ها نسبت به بالا گرفتن جنگ قدرت در خاندان سعودی و افزایش رویارویی‌های مخاطره‌آمیز در خاور میانه، در افزایش قیمت نفت تأثیرگذار بوده است.

 

نشانه‌های مثبت در بازار نفت

گرچه عوامل سیاسی با تأثیرات روانی خود در افزایش قیمت نفت، نقش غیرقابل انکاری داشته‌اند اما نباید فراموش کرد که وضعیت بازار نفت نسبت به آغاز سال 2017، تغییرات ملموسی داشته و برخی مولفه‌ها به نفع افزایش قیمت نفت تغییر کرده است. موجودی انبارهای نفت در 35 کشور صنعتی عضو سازمان همکاری اقتصادی و توسعه که در ابتدای سال 2017، 338 میلیون بشکه بالاتر از میانگین پنج‌ساله بود، در پایان ماه سپتامبر 159 میلیون بشکه بالاتر از میانگین پنج‌ساله بوده[1] که این امر نشان از موفقیت نسبی طرح کاهش تولید نفت اوپک و غیراوپک دارد. مهم‌ترین هدف توافق نفتی اوپک و غیراوپک این بود که با کاهش حدوداً روزانه 1.8 میلیون بشکه‌ای تولید نفت، شرایط کاهش موجودی انبارهای نفت در کشورهای صنعتی به میانگین پنج‌ساله را فراهم کنند و این هدف، هر چند با سرعتی اندک، در حال تحقق یافتن است. سطح ذخیره‌سازی نفت بر روی دریا در آسیا نیز کاهش یافته است. تعداد نفت‌کش‌هایی که از آن‌ها برای ذخیره‌سازی نفت در ژوئن 2016 استفاده می‌شد 40 عدد بود اما در حال حاضر (نوامبر 2017) تنها از 15 نفت‌کش برای ذخیره‌سازی 30 میلیون بشکه نفت در سنگاپور استفاده می‌شود[2].

کاهش موجودی انبارهای نفت به این دلیل صورت گرفته که اوپک و غیراوپک، در سطح بی‌سابقه‌ای توافق نفتی را رعایت کرده‌اند و تعدادی از 24 کشورِ طرف توافق، بیش از سطح تقبل‌شده، تولید نفت خود را کاهش داده‌اند. داده‌های منتشر شده توسط بلومبرگ نشان می‌دهد که میزان پایبندی به توافق نفتی توسط اعضای اوپک در مجموع در ماه های اخیر 104 درصد بوده است[3] که رقم بسیار بالایی محسوب می‌شود.

 

سرکوب‌کننده‌های قدرتمند قیمت نفت

علی‌رغم این مولفه‌های مثبت، مولفه‌های منفی قدرتمندی وجود دارد که این احتمال را تقویت می‌کند که بازار نفت باید تا مدت‌ها به قیمت‌های متوسط و پایین نفت عادت کند. بازار اکنون در قیمت‌های متوسط در حال نوسان است و بعید نیست که وقتی نهایتاً موعد توافق نفتی اوپک و غیراوپک منقضی شود، مجدداً دوره قیمت‌های پایین نفت نیز از سر گرفته شود! به هر حال هر توافقی بر سر مهندسی و مدیریت عرضه نفت به بازارها دوره‌ای دارد و طرح کاهش تولید نفت نیز نمی‌تواند تا ابد ادامه یابد! مهم‌ترین مولفه‌ای که همچنان به قیمت‌ نفت، فشار وارد می‌کند افزایش تولید نفت شیل آمریکا است. در 11 ماه گذشته تولید نفت شیل آمریکا به صورت مداوم افزایش یافته است[4]. برای این که بدانید این میزان از تولید نفت شیل چه عدد بزرگی است، کافی است آن را با سطح فعلی تولید نفت ایران، یعنی 3.8 میلیون بشکه در روز، مقایسه کنید!

نفت شیل حالا دیگر به آن‌چنان بازیگری تبدیل شده که رقیب آن یعنی اوپک نیز مجبور به تصدیق آن شده است! اوپک در «چشم‌انداز بازار نفت» خود در سال 2016 پیش‌بینی کرده بود که سطح تولید نفت شیل در آمریکای شمالی از 4.9 میلیون بشکه در روز در سال 2015 به 4.1 میلیون بشکه در روز در سال 2017 کاهش خواهد یافت و سپس تا سال 2021 به تدریج به 4.8 میلیون بشکه در روز خواهد رسید[5]. اما این سازمان در نسخه سال 2017 همین گزارش که اخیراً منتشر شده است، پیش‌بینی کرده که سطح تولید نفت شیل آمریکای شمالی از به طور متوسط 5.1 میلیون بشکه در روز در سال 2017 به عدد نجومی 7.5 میلیون بشکه در روز در سال 2021 و 8.7 میلیون بشکه در روز در سال 2025 برسد[6]. در واقع در مدت یک سال، اوپک پیش‌بینی خود از تولید نفت شیل در سال 2021 را 56 درصد افزایش داده و این امر نشان می‌دهد که حالا دیگر امید اوپک برای مهار صنعت شیل آمریکا، کم‌رنگ‌تر از همیشه شده است.

حصول توافق نفتی در اوپک و روی آوردن به مدیریت عرضه نفت، پیشاپیش اعتراف عملی به این نکته بود که اوپک نتوانسته است با راه انداختن جنگ قیمت‌های نفت، صنعت شیل را از میدان به در کند و حالا آمده تا با مهندسیِ عرضه و کمک به افزایش قیمت‌ها، حداقل مانع از این شود که درآمدهای نفتی‌اش بیش از این کاهش یابد. با این منطق بود که اوپک سیاست خود را از «تولید هر کشور به اندازه دلخواه آن» به «تولید هر کشور به اندازه سهمیه‌اش» تغییر داد. در عمل، توافق نفتی چیزی جز اذعانِ هر چند تلویحیِ اوپک به ناتوانی در برابر نفت شیل نبود. اوپک در گزارش «چشم‌انداز بازار نفت» سال 2017 خود، این اعتراف عملی را با اعتراف صریحِ لسانی تکمیل کرده است.  

به جز نفت شیل در طرف عرضه، واردات نفت چین در طرف تقاضا، نیز ممکن است عاملی باشد که کاهش قیمت نفت را در پی داشته باشد. آمارهای منتشرشده توسط اداره کل گمرک چین نشان می‌دهد که واردات نفت خام این کشور (که در حال حاضر با پشت سر گذاشتن آمریکا بزرگ‌ترین واردکننده نفت خام است) از حدود 9 میلیون بشکه در روز در ماه سپتامبر به 7.3 میلیون بشکه در روز در ماه گذشته میلادی (اکتبر) رسیده است[7]. چین به صورت تدریجی در حال تغییر مدل اقتصادی خود از یک اقتصاد صرفاً صادرات‌محور به یک اقتصاد مبتنی بر مصرف داخلی است. هدف اصلی چین، تحریک تقاضا در داخل این کشور است و برای نیل به این هدف رفته رفته از نقش صنایع سنگین در این کشور کاسته و بر اهمیت بخش خدمات و صنایع مصرفی افزوده می‌شود. حرکت به سمت این مدل احتمالاً رفته رفته نرخ رشد تقاضای چین برای نفت خام را مهار خواهد کرد چرا که این بخش‌های اقتصادی کمتر از صنایع سنگین، انرژی‌بر هستند. از این حیث، بازار نفت احتمالاً در ماه‌ها و سال‌های آتی تأثیر زیادی از اقتصاد چین خواهد پذیرفت و بعید است این تأثیر در راستای افزایش قیمت نفت باشد.

در کل، باید گفت ما در دورانی قرار گرفته‌ایم که به احتمال زیاد قیمت نفت در سطوح متوسط و سطوح پایین نوسان خواهد کرد و به این زودی قیمت‌های بالای نفت تکرار نخواهد شد. هر دوره از قیمت متوسط نفت، سریعاً باعث افزایش تولید از منابعی نظیر منابع غیرمتعارف آمریکای شمالی خواهد شد و این افزایش عرضه، مقدمه دوره قیمت‌های پایین نفت را رقم خواهد زد. در کنار این حرکت آونگی بین قیمت‌های پایین و متوسط نفت، افزایش بهره‌وری انرژی و رشد سریع خودروهای برقی نیز همچون تهدیدی طولانی مدت، بازار نفت را به چالش می‌طلبد!

 

*دانشجوی دکترای مدیریت کسب و کار حرفه ای (DBA ) سازمان مدیریت صنعتی

 

منابع:



[1] Tsvetana Paraskova, " Is OPEC Deal Compliance About To Crash?", Nov 09, 2017, Available at: https://oilprice.com/Energy/Oil-Prices/Is-OPEC-Deal-Compliance-About-To-Crash.html

[2] Henning Gloystein and Roslan Khasawneh, " Sinking feeling: Asian floating oil storage declines as crude market tightens", Nov 10, 2017, Available at: https://www.reuters.com/article/us-asia-oil-storage/sinking-feeling-asian-floating-oil-storage-declines-as-crude-market-tightens-idUSKBN1DA0D7

[3] Christopher Sell, "OPEC Fights Back- and This Time, It's Driving Oil Prices Up", Nov 7, 2017, Available at: https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-11-07/opec-fightback-sees-u-s-stocks-crumble

[4] Sara Sjolin, Rebound for U.S. shale oil hasn’t peaked yet- why OPEC should be wary, Oct 21, 2017, Available at: https://www.marketwatch.com/story/opec-beware-the-rebound-in-us-shale-oil-production-hasnt-peaked-yet-2017-10-19

[5] OPEC World oil Outlook 2017, Available at: http://www.opec.org/opec_web/en/publications/340.htm

[6] OPEC World oil Outlook 2017, Available at: http://www.opec.org/opec_web/en/publications/3049.htm

[7] Scott DiSavino, " Oil settles lower as U.S. crude output up, China imports down", Nov 8, 2017, Available at: https://www.reuters.com/article/us-global-oil/oil-settles-lower-as-u-s-crude-output-up-china-imports-down-idUSKBN1D805X

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
محسن دلاویز، مشاور وزیر نفت و مدیرعامل شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت/ انرژی در اقتصاد و امنیت سیاسی کشورها نقشی اساسی دارد و نحوه مصرف آن نیز تعیین کننده درجه توسعه یافتگی کشورهاست.
یکی از قدیمی‌های اوپک، این سازمان نفتی را ترک می‌کند. بدین ترتیب با خروج بحث برانگیز قطر از اوپک به نظر می‌رسد جایگاه و اعتبار سازمان کشورهای صادر‌کننده نفت در خطری جدی قرار گرفته باشد.
محمد شیریجیان، کارشناس مدیریت قراردادهای نفت و گاز/ کارشناسان معتقدند بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری در صادرات نفت و طراحی شبکه مالی مناسب با توجه به شرایط تحریم ها، نیاز به اطمینان نسبت به تداوم عرضه نفت در بورس دارد.

يادداشت
جواد قیصریان‌فرد، رییس تحقیق و توسعه پتروشیمی ایلام/ با ساخت پالایشگاه گاز ایلام به منظور پالایش گاز میادین گازی تنگ‌بیجار و کمان‌کوه واقع در استان ایلام، طرح مجتمع پتروشیمی ایلام با هدف استفاده بهینه از محصولات تولیدی این پالایشگاه و تبدیل آن به محصولات ارزشمند پتروشیمی با ارزش افزوده بیشتر پس از مطالعات اقتصادی در سال 1381 توسط شرکت ملی صنایع پتروشیمی و شورای عالی اقتصاد تصویب و در سال 1382 عملیات اجرایی آن آغاز شد.
فریدون برکشلی، رییس دفتر مطالعات انرژی وین/ خروج قطر می تواند زمینه ساز اضمحلال اوپک شود. دو کشور قطر و عربستان سابقه اختلافات طولانی دارند، به طوری که عربستان طی ۱۸ ماه گذشته قطر را بایکوت کرده است؛ در نتیجه قطر در شرایط سختی قرار گرفته است.
محمدصادق کریمی، کارشناس حوزه نفت و گاز/ بخش خصوصی که می خواهد فعال شود، باید بداند که همیشه این عرضه نفت هست. باید روابط ایجاد کند، مشتری دائم پیدا کند، سیستم بانکی خودش را درست کند، اینها نیاز به سرمایه‌گذاری دارد و وقت صرف کردن می‌خواهد و این زمانی می‌صرفد که بخش خصوصی مطمئن باشد اینجا نفت هست.
صمد محمدی، کارشناس حوزه انرژی/ محمد جواد ظریف، وزیر امورخارجه و بیژن زنگنه، وزیر نفت در دو نامه جداگانه به دکتر حسن روحانی، رییس‌جمهوری درخواست کرده‌اند تا الحاق ایران به توافق‌نامه پاریس مجدداً در مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان مورد بررسی قرار گرفته و تایید شود؛ چرا که به گفته ظریف، ملحق نشدن ایران به این توافق‌نامه می‌تواند موجب باز شدن پرونده‌ای علیه ایران در شورای امنیت سازمان ملل شود.
سید حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی/ اتحادیه صادرکنندگان نفت تصمیم‌گیری جدیدی که توسط بانک مرکزی و وزارت صنایع گرفته شده را مجازات شرکت‌های بزرگ و خوشنام می‌داند که مجبورند ارز خود را برگردانند، درحالی که شرکت‌هایی هم هستند که می‌توانند طبق این تصمیم ارز خود را برنگردانند.
گفتمان
مزیت‌هایی از جمله بازار گسترده فروش، حجم کم محموله‌ها و تبادلات مالی خرد فرآورده‌های نفتی نسبت به نفت خام موجب می‌شود که تحریم فروش فراورده به راحتی تحریم نفت خام صورت نپذیرد.
ایران با وجود منابع غنی نفت بالاترین رتبه شدت مصرف انرژی را حتی نسبت به کشورهای نفت‌خیز دارد.
دو عضو اوپک، سردمداری جهانی ضدیت با ایران را در بازار نفت به‌عهده گرفته‌اند. این کاملا روشن است. این کار نه در عالم همسایگی و نه در عالم همکاری، صحیح نیست.
حسن خسروجردی، رییس سابق اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی/ درباره مانع اصلی فروش نفت در بورس بایستی گفت: وزارت نفت توقع دارد بر خلاف رویه‌های جهانی در ازای فروش نفت خام به بخش خصوصی، بهای محموله را در موعد تحویل و به صورتی نقدی دریافت کند.
هاتف ستاری، کارشناس ارشد حقوق نفت/ کارشناسان حقوق نفت معتقدندکه سرمایه گذاران خارجی با مدل قراردادهای بیع متقابل آشنایی بیشتری دارند و ایران با استفاده از مدل اصلاح شده آن می‌توانست سرعت بیشتری در جذب سرمایه خارجی داشته باشد.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :