Daneshenaft logo
سه شنبه 20 آذر ماه 1397 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
جمعه 20 مهر ماه 1397 | کد مطلب : 12384
اقتصاد سیاسی بازار نفت و آینده صادرات نفت ایران
عزت‌الله صیادنیا طیبی، دانشجوی دکترای اقتصاد نفت دانشگاه علامه طباطبایی/ بازار نفت مثل هر کالایی در دنیا تابع عرضه و تقاضاست ولی استراتژیک بودن این کالا باعث شده در بحث عرضه و تقاضا جوانب دیگری علاوه بر منافع اقتصادی را دخیل بدانیم.

 در بازار نفت با تابع عرضه‌ای روبرو هستیم که از زمان تصمیم برای تولید بیشتر تا روانه کردن تولید به بازار حدود 5 تا 6 سال زمان مورد نیاز است و در بخش تقاضا نیز وضعیت به همین منوال بوده و برای ایجاد بازار تقاضا زمان کمتری 3 تا 4 سال مورد نیاز است. یعنی عرضه و تقاضا تابع انتظاراتی است که در آینده در حال شکل‌گیری است و این انتظارات می‌تواند به صورت مدیریت شده بعضا تعدیل و یا تسریع یابد و اثرات خود را در قیمت نفت فورا نمایان سازد. در حال حاضر مدیریت انتظارات بازار نفت از طریق نفت شیل (نفت غیرمتعارف) و استفاده از انرژی‌های تجدید‌پذیر (انرژی هسته‌ای، باد و...) صورت می گیرد.

 

اقتصاد سیاسی بازار نفت و آینده صادرات نفت ایران

در کشورهای نفت‌خیز مثل خاورمیانه افت فشار مخازن شروع شده و برای حفظ استخراج فعلی نیاز به تکنولوژی و سرمایه گذاری عظیم است و همین امر منجر شده است که انتظاراتی در بازار شکل بگیرد که روند عرضه های نفت در آینده نمی تواند جوابگوی تقاضای بازار جهانی شود اگر سمت تقاضا انتظارات تعدیلی صورت نگیرد منجر به رشد شدید قیمت ها خواهد شد و لذا نفت شیل و گسترش استفاده از انرژی‌های تجدید‌پذیر منجر به تعدیل انتظارات رشد قیمتی نفت از جانب تقاضا گردیده است. بنابراین نفت شیل بسیار مهم در بحث تقاضا و عرضه بوده و توانایی استخراج و بهای تمام شده تولیدات آن می تواند نقش بسیار مهمی در انتظارات عرضه و تقاضا فراهم کند. با تکنولوژی و اطلاعات فعلی نفت شیل آمریکا تا سال 2025 می تواند به سرعت افزایش یابد و بعد از آن افت فشار مخازن نفت شیل شروع خواهد شد و پاسخگوی تقاضای جهانی نمی‌تواند باشد. بالا بودن قیمت نفت در سال‌های 2010 تا 2014 باعث سودآور شدن تولید نفت‌شیل گردید و روانه شدن آن به بازار و حتی صادرات آن، منجر به ایجاد انتظاراتی در بازار گردید که مازاد عرضه ایجاد خواهد شد و بنابراین قیمت نفت سقوط کرد. روند فعالیت تعداد دکل‌های حفاری در آمریکا دقیقا بازگو‌کننده این موضوع است که در نفت 40 دلاری تعداد دکل‌ها به حداقل ممکن و در نفت بالای 70دلار به حداکثر می‌رسد. بنابراین می‌توان گفت تکنولوژی فعلی نفت‌شیل در محدوده 60تا 70 دلار تولید نفت را سودآور می‌کند. پس یکی از ارکان تاثیرگذار در بازار نفت در شرایط فعلی و حتی تا یک دهه آینده نفت شیل خواهد بود. اما یکی از ارکان مهم دیگر سمت عرضه نفت، سازمان کشورهای صادر کننده نفت (اوپک) بوده که بعد از دهه 70 میلادی در برخی از مقاطع توانسته قدرت خود را در بازار نشان دهد. در حال حاضر اوپک30 درصد از عرضه جهانی نفت را در دست دارد و در صورت رعایت شرایط کارتلی توسط تمامی اعضا به خصوص تولیدکنندگان بزرگ مثل عربستان، عراق، ایران، امارات و کویت ، این سازمان می تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در بازار ایفا کند. برخی از اساتید برجسته حوزه نفت و گاز نیز معتقدند که تشکیل اوپک در راستای مدیریت انتظارات بوده که در زمان‌هایی که قیمت نفت با افزایش روبرو می شود، ظرفیت مازاد این سازمان می تواند جلوی رشد قیمت‌ها را بگیرد. برخی از کشورهای سازمان اوپک همیشه با مازاد ظرفیت روبرو هستند و همین امر در ممانعت از رشد قیمت نفت تاثیرگذار است. البته اوپک سعی کرده سیاست خود را به نوعی برای رشد جهانی موجه نماید و از همین رو در قیمت های بالای نفت از ظرفیت مازاد خود استفاده می کند و در قیمت های پایین اقدام به سهمیه‌بندی برای کنترل عرضه می‌کند. اما ایران به عنوان موسس اوپک در بعد از انقلاب نتوانسته خود را در سیاست‌های اوپک به صورت موثر دخیل نماید نمونه آن هم عدم انتخاب ایران به عنوان دبیرکل اوپک بعد از انقلاب بوده ولی شرایط به گونه‌ای بوده که حداقل منافع ایران از طریق سایر اعضاء از بین نرفته است. اما شرایط فعلی به گونه ای است که با تحریم آمریکا برخی از اعضای اوپک با اعلام افزایش تولید و اطمینان به بازار از عدم کاهش عرضه با خروج ایران، عملا سیاست‌های تحریمی آمریکا را سهل تر نموده و آمریکا با جسارت بیشتری به دنبال صفر کردن صادرات نفت ایران است. به نظر می‌رسد وجود ایران در این سازمان در شرایط فعلی فاقد هرگونه منافع برای کشور است. آمریکا در حال حاضر به دلیل حضور نظامی در خلیج فارس با وجود عدم نیاز جدی به نفت خلیج فارس، همچنان به دنبال هژمونی سیاست‌های خود بر کشورهای شرق آسیا و اروپا به عنوان مصرف‌کنندگان بزرگ نفت است. آمریکا با حضور ناوهای جنگی خود در این منطقه به نوعی وانمود می کند که تضمین انرژی شرق آسیا و اروپا با آمریکاست و بایت این کار امتیازهای کلانی را بایستی از این کشورها دریافت کند. ایجاد یک وضعیت آشفته در ترانزیت نفت خواسته آمریکا است، چرا که می تواند با تسهیل عبور و مرور کشتی ها امتیازات بیشتری را از شرق آسیا و اروپا دریافت کند و شاید در ازای این کار تعرفه های وضع شده از سوی چین و اروپا بر کالاهای آمریکایی به حالت قبل برگردد. آنچه که حائز اهمیت است، دلیل اصلی حمایت کشورهای اروپایی از برجام و مخالفت چین با قطع واردات نفت از ایران به این دلیل می‌باشد که این کشورها پی برده اند که در صورت تقابل نظامی در منطقه‌، هزینه این تقابل را آنها پرداخت خواهند کرد.  این‌که صادرات نفت ایران به صفر برسد غیر‌قابل فهم است زیرا حداقل می‌تواند به اندازه اوج تحریم‌های شورای امنیت در ادایل دهه 90، صادرات رسمی داشته باشد. صادرات غیر رسمی و استفاده از پرچم سایر کشورها و یا فروش از طریق سایر کشورها و حتی فروش روی عرشه کشتی در اقیانوس ها همواره وجود داشته البته به بهای کمتر و با ریسک زیادتر از قبیل عدم برگشت برخی از منابع ارزی، فساد، عدم پوشش بیمه‌ای بین‌المللی و ... اما ایران در هر صورت در بازار نفت حضور خواهد داشت.

 

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
یکی از قدیمی‌های اوپک، این سازمان نفتی را ترک می‌کند. بدین ترتیب با خروج بحث برانگیز قطر از اوپک به نظر می‌رسد جایگاه و اعتبار سازمان کشورهای صادر‌کننده نفت در خطری جدی قرار گرفته باشد.
محمد شیریجیان، کارشناس مدیریت قراردادهای نفت و گاز/ کارشناسان معتقدند بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری در صادرات نفت و طراحی شبکه مالی مناسب با توجه به شرایط تحریم ها، نیاز به اطمینان نسبت به تداوم عرضه نفت در بورس دارد.
درآمد کشورهای دنیا از دو راه تامین می‌شود؛ فروش نفت یا گرفتن مالیات. ایران برای همیشه نمی‌تواند فروشنده نفت باشد و دیر یا زود باید به سراغ اصلاح سیستم نظام مالیاتی خود برود.

يادداشت
جواد قیصریان‌فرد، رییس تحقیق و توسعه پتروشیمی ایلام/ با ساخت پالایشگاه گاز ایلام به منظور پالایش گاز میادین گازی تنگ‌بیجار و کمان‌کوه واقع در استان ایلام، طرح مجتمع پتروشیمی ایلام با هدف استفاده بهینه از محصولات تولیدی این پالایشگاه و تبدیل آن به محصولات ارزشمند پتروشیمی با ارزش افزوده بیشتر پس از مطالعات اقتصادی در سال 1381 توسط شرکت ملی صنایع پتروشیمی و شورای عالی اقتصاد تصویب و در سال 1382 عملیات اجرایی آن آغاز شد.
فریدون برکشلی، رییس دفتر مطالعات انرژی وین/ خروج قطر می تواند زمینه ساز اضمحلال اوپک شود. دو کشور قطر و عربستان سابقه اختلافات طولانی دارند، به طوری که عربستان طی ۱۸ ماه گذشته قطر را بایکوت کرده است؛ در نتیجه قطر در شرایط سختی قرار گرفته است.
محمدصادق کریمی، کارشناس حوزه نفت و گاز/ بخش خصوصی که می خواهد فعال شود، باید بداند که همیشه این عرضه نفت هست. باید روابط ایجاد کند، مشتری دائم پیدا کند، سیستم بانکی خودش را درست کند، اینها نیاز به سرمایه‌گذاری دارد و وقت صرف کردن می‌خواهد و این زمانی می‌صرفد که بخش خصوصی مطمئن باشد اینجا نفت هست.
صمد محمدی، کارشناس حوزه انرژی/ محمد جواد ظریف، وزیر امورخارجه و بیژن زنگنه، وزیر نفت در دو نامه جداگانه به دکتر حسن روحانی، رییس‌جمهوری درخواست کرده‌اند تا الحاق ایران به توافق‌نامه پاریس مجدداً در مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان مورد بررسی قرار گرفته و تایید شود؛ چرا که به گفته ظریف، ملحق نشدن ایران به این توافق‌نامه می‌تواند موجب باز شدن پرونده‌ای علیه ایران در شورای امنیت سازمان ملل شود.
سید حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی/ اتحادیه صادرکنندگان نفت تصمیم‌گیری جدیدی که توسط بانک مرکزی و وزارت صنایع گرفته شده را مجازات شرکت‌های بزرگ و خوشنام می‌داند که مجبورند ارز خود را برگردانند، درحالی که شرکت‌هایی هم هستند که می‌توانند طبق این تصمیم ارز خود را برنگردانند.
گفتمان
مزیت‌هایی از جمله بازار گسترده فروش، حجم کم محموله‌ها و تبادلات مالی خرد فرآورده‌های نفتی نسبت به نفت خام موجب می‌شود که تحریم فروش فراورده به راحتی تحریم نفت خام صورت نپذیرد.
ایران با وجود منابع غنی نفت بالاترین رتبه شدت مصرف انرژی را حتی نسبت به کشورهای نفت‌خیز دارد.
دو عضو اوپک، سردمداری جهانی ضدیت با ایران را در بازار نفت به‌عهده گرفته‌اند. این کاملا روشن است. این کار نه در عالم همسایگی و نه در عالم همکاری، صحیح نیست.
حسن خسروجردی، رییس سابق اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی/ درباره مانع اصلی فروش نفت در بورس بایستی گفت: وزارت نفت توقع دارد بر خلاف رویه‌های جهانی در ازای فروش نفت خام به بخش خصوصی، بهای محموله را در موعد تحویل و به صورتی نقدی دریافت کند.
هاتف ستاری، کارشناس ارشد حقوق نفت/ کارشناسان حقوق نفت معتقدندکه سرمایه گذاران خارجی با مدل قراردادهای بیع متقابل آشنایی بیشتری دارند و ایران با استفاده از مدل اصلاح شده آن می‌توانست سرعت بیشتری در جذب سرمایه خارجی داشته باشد.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :