Daneshenaft logo
پنجشنبه 2 اسفند ماه 1397 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
جمعه 20 مهر ماه 1397 | کد مطلب : 12385
بورس انرژی بابک زنجانی نسازد!
علیرضا سلطانی، کارشناس اقتصاد انرژی/ پس از خروج آمریکا از برجام و اعمال دوباره تحریم‌ها علیه ایران به‌ویژه تحریم‌های نفتی، شناسایی و راه‌های مقابله با اقدام‌های تحمیلی آمریکا و کاهش مخاطرات ناشی از این اقدام‌ها در عرصه اقتصادی به دغدغه اصلی سیاست‌گذاری تبدیل شده است.

یکی از راه‌های مورد توجه به‌‌ویژه در حوزه مقابله با تحریم‌های نفتی و به عبارت دقیق‌تر دور زدن تحریم‌های نفتی، فعال ساختن بورس انرژی در کشور و به بیان روشن‌تر، بورس نفت است. شورای عالی هماهنگی اقتصادی به عنوان بالاترین مرجع تصمیم‌گیری اقتصادی در شرایط تحریمی جدید در شهریورماه گذشته مصوب کرد که وزارت نفت می‌تواند با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی برای صادرات، نفت خام و فرآورده‌های نفتی را به قیمت رقابتی، در بورس داخل کشور به فروش برساند.براساس این مصوبه، وزارت نفت می‌تواند با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی برای صادرات، نفت خام و فرآورده‌های نفتی را به قیمت رقابتی، در بورس انرژی به صورت ارزی فروش برساند، ضمن این‌که سازوکار قیمت‌گذاری در بورس نفت به‌طور رقابتی خواهد بود.نفس فعال شدن بورس انرژی در کشور با توجه به این‌که ایران در زمره کشورهای بزرگ دارنده ذخایر نفت و گاز است و همچنین به لحاظ حاکم بودن اصولی مانند رقابت، شفافیت و فعالیت بخش خصوصی در بورس، موضوعی مثبت و قابل دفاع است، اما باید توجه داشت فعال شدن پدیده‌های اقتصادی آن‌هم پدیده‌ای به نام بورس با توجه به الزامات و پیچیدگی‌های فنی، مالی، تجاری از حساسیت و اهمیت زیادی برخوردار است. این حساسیت در مورد نفت و فرآورده‌های نفتی آن‌ هم در کشوری مانند ایران و در شرایط تحریمی جدید بسیار بیشتر است. باز موضوع زمانی اهمیت و حساسیت بیشتری می‌یابد که قرار است بورس نوپا و جوان نفت ایران با بورس‌های بزرگ و جاافتاده دنیا رقابت کند. امروزه بازارهای بورس نفت دنیا عمدتا در کشورهای توسعه‌یافته و به عبارت بهتر مصرف‌کنندگان عمده قرار دارد. کشورهای تولید‌کننده به دلایل مختلف در حوزه بورس نفت فعال نیستند و این مسئله تا حد زیادی نقش آنها را در بازار جهانی نفت از یکسو و تعیین سازوکارهای قیمت از سوی دیگر تحت تاثیر قرار داده است. صادرات بخش اعظم نفت تولیدی کشورهای دارنده نفت و پایین بودن کمیت و کیفیت تجارت داخلی و منطقه‌ای نفت در مناطق نفت‌خیز جهان، ایجاد یا فعالیت عمده بازارهای بورس در بین کشورهای تولید‌کننده را توجیه‌پذیر نساخته است.حال آن‌که با توجه به تامین و تجارت نزدیک به ۴۰ درصد نفت دنیا در منطقه خلیج فارس، ایجاد و فعالیت بورس نفت در کشورهای منطقه یا با همکاری کشورهای منطقه به‌صورت متمرکز می‌توانست قابل انتظار باشد، اما اختلافات سیاسی و شرایط غیرتکمیلی بودن اقتصادهای منطقه، مانع از تشکیل بورس نفت در میان کشورهای منطقه خلیج فارس شده است. به‌رغم این شرایط، ایران در زمره کشورهایی قرار داشت که از دهه‌های پیش از انقلاب زمزمه تشکیل بورس نفت در قالب‌های منطقه‌ای و بین‌المللی در آن وجود داشت. این زمزمه با پیروزی انقلاب اسلامی ۵۷ و برهم خوردن مناسبات عادی اقتصادی و تجاری منطقه‌ای و بین‌المللی این کشور، برای نزدیک به سه دهه مسکوت ماند. از یک دهه پیش بار دیگر ایجاد و فعالیت این پدیده در اقتصاد ایران محور توجه قرار گرفت، اما این توجه نه به دلیل شرایط، ضرورت و الزامات جهانی و منطقه‌ای بازار نفت، بلکه بیشتر تحت تاثیر ضرورت‌ها و الزامات سیاسی بوده است. تشکیل و فعالیت بورس نفت و نمایان شدن اثرات مثبت اقتصادی و تجاری آن به خصوص در حوزه شفافیت مالی، مستلزم بسترها و مقدماتی است که این بسترها و مقدمات اقتصادی و جهانی باید در شرایط عادی و پررونق اقتصادی و تجاری نفت رخ دهد. توضیح این‌که ایجاد و رشد بورس نفت به‌عنوان یک پدیده اقتصادی، باید در شرایط عادی صورت گیرد. به این معنا که بازار جهانی نفت در شرایط تعادلی و باثبات باشد، صنعت نفت کشور به لحاظ توسعه‌ای و تولید در بهترین شرایط رونق قرار داشته باشد، شرکت ملی نفت ایران به‌عنوان تنها فروشنده نفت از قدرت مانور بالا در هدایت و تشویق شرکت‌های داخلی و خارجی به حضور در بازار بورس داخلی برخوردار باشد، سازوکارهای قیمتی بازار و نه نرخ‌ها و فرمول‌های دستوری و ایستا بر بازار حاکم باشد و از همه مهم‌تر این‌که ایجاد بورس نفت نه در پرتو الزامات، فشارها و محدودیت‌های سیاسی، بلکه در نتیجه نیازهای اقتصادی و توسعه‌ای باشد.سابقه تشکیل بورس نفت در ایران به دلایل مختلف اقتصادی، سیاسی و مدیریتی، موفق نبوده است. محدودیت‌ها و الزامات سیاسی و مدیریتی مانع از فعالیت این پدیده در ایران شده است. توجه اخیر به بورس نفت و طرح فروش نفت به بخش خصوصی در بورس نفت کمتر با ملاحظات اقتصادی همراه است. این مسئله ممکن است در صورت اقدامی عجولانه زمینه شکست آن را به همراه داشته باشد. این پدیده قرار است فعال شود تا با دور زدن تحریم‌های آمریکا، اثرات منفی این تحریم‌ها را بر اقتصاد کشور کاهش دهد. تمثیل آن این است که قرار است بچه‌ای به دنیا بیاید و بخواهد بلافاصله در مدت کوتاهی پس از تولد به میدان جنگ برود. آیا امکان‌پذیر است؟ کدام بخش خصوصی یا شرکت خصوصی این ریسک را می‌پذیرد که محموله نفتی را بخرد و آن را در بازارهای بین‌المللی به فروش رساند؟ آیا این شرکت‌ها مستقیما در معرض تحریم‌های آمریکا قرار نخواهند گرفت؟ مگر شرکت‌های خلق‌الساعه‌ای که در پوشش بخش خصوصی، اما در اصل دولتی یا شبه‌دولتی، ماموریت این کار سخت و پرهزینه را برعهده بگیرند.تاسیس بورس انرژی باید از سال‌های دور مورد توجه قرار می‌گرفت تا در شرایط خاص نظیر شرایط کنونی این پدیده مهم به کمک حال اقتصاد ایران تبدیل می‌شد. اما حال که قرار است در شرایط خاص کنونی استارت این کار زده شود، باید همه جوانب، الزامات و زمینه‌های آن مدنظر دست در کاران قرار گیرد تا موجبات شکست زودهنگام آن فراهم نشود. نکته قابل توجه این‌که این نهاد اگرچه قرار است در شرایط حاضر و برای دور زدن تحریم‌ها فعال شود، اما تاسیس آن باید با اهداف و نگاه بلندمدت باشد. نگاه صرف سیاسی و امنیتی به موضوع، کارایی بورس انرژی را در شرایط حاضر هم از بین می‌برد. ضمن این‌که باید در نظر داشت این بورس قرار است در عرصه بین‌المللی فعالیت و در آینده مشتریان خارجی نفت را جذب کند، بنابراین باید ملاحظات و انگاره‌های اقتصادی و تجاری در آن برجسته و نمایان باشد. بر این اساس و برخلاف شعارهای بدون پشتوانه‌ای که از سوی یک جریان سیاسی برای فعال شدن بی‌مقدمه بورس انرژی داده می‌شود، تاسیس این بورس نه الزاما تنها برعهده وزارت نفت، بلکه برعهده مجموعه‌ای از نهادهای کلان اقتصادی و سیاسی است تا با ایجاد زمینه‌های رقابتی، اقتصادی و تجاری، موجبات کارآمد ساختن بورس انرژی فراهم شود. در این راستا باید حساسیت‌ها و ملاحظات متولیان نفتی کشور مدنظر قرار گیرد و اعتماد و اطمینان آنها برای عرضه نفت به این میدان پرریسک تامین شود تا از هدر رفتن اموال و منافع کشور و مردم و همچنین ظهور بابک زنجانی‌های دیگر جلوگیری شود.

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
شرکت ملی گاز ایران با گذشت چهار دهه از پیروزی انقلاب اسلامی موفق شده است کارنامه درخشانی از عملکرد گازرسانی شهری، روستایی، نیروگاهی و صنعتی در کنار دستیابی به سهمی از تجارت جهانی گاز ارائه دهد.
رشد ۲۱ برابری ظرفیت نصب شده، ۹ برابری مجتمع‎ها، ۳۳,۵ برابری تولید محصولات و ۳۷ برابری صادرات، همه و همه از دستاورد‌های صنعت پتروشیمی ایران در ۴۰ سال اخیر است.
حسین سلیمانی، کارشناس ارشد فناوری اطلاعات و فعال انرژی در شرکت فرا سکو عسلویه/ یکی از اصلی‌ترین مسائلی که در سال‌های اخیر مورد توجه بیشتر کشورهای پیشرفته صنعتی است موضوع صرفه‌جویی در انرژی و منابع است.

يادداشت
احمد یارمحمدی، کارشناس حوزه انرژی/ بررسی‌ها نشان می‌دهد در صورتی که تعهدات فعلی ایران در توافقنامه پاریس اجرایی شود ١٥ درصد از ارزش تولیدات صنعت نفت و گاز کشور کاسته خواهد شد.
ظرفیت انتقال فرآورده‌های نفتی کشور با خطوط لوله در سال ۹۶ در مقایسه با سال ۵۷، ۹ برابر افزایش یافته و در سال ۹۶، رکورد انتقال بیش از ۱۲۳ میلیارد لیتر نفت‌خام و فرآورده ثبت شده است.
ایمان نیکزاد، کارشناس ارشد انرژی/ الجزایر از سال ۱۹۵۸ به جرگه تولیدکنندگان نفت پیوسته و در سال ۱۹۶۹ عضو سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) شده است.
صادق مردانی، کارشناس انرژی/ نباید از راهکارهای نافی هم برای فروش نفت استفاده کرد و اگر بدنبال شکستن تحریم های نفتی هستیم، عرضه نفت در بورس ابزار آن است.
قاسمعلی بازآیی، مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات شرکت ملی نفت ایران/ فاوا به دنبال صنعت نفت یادگیرنده است و ایجاد زمینه‌های مناسب و مطلوب برای دستیابی به صنعت نفت پیشرفته، برنامه‌ریزی و هوشمندسازی فرآیندهای کسب‌وکار الکترونیک صنعت نفت، استقرار فراگیر و یکپارچه کاربردها و خدمات فاوا در صنعت نفت، ارتقای کارآیی و اثربخشی ارکان مدیریتی و اجرایی و دستیابی به سهم مناسب خدمات فنی و مهندسی از بازارهای هدف، از اهداف مدیریت فناوری اطلاعات و ارتباطات شرکت ملی نفت ایران است.
گفتمان
انجام خرید یا عقد قرارداد با گروه تخصصی IRSYSTEM ، ضمن بهره مندی از کالایی درجه یک و در سطح جهانی، آغازی است بر تعهدی مستمر که طی برنامه زمانبندی دقیق اجرا شده و پس از استقرار اولیه سامانه با ارائه خدمات آموزشی و پشتیبانی فنی و گارانتی معتبر در راستای جلب رضایت مشتریان و کارفرمایان تکمیل خواهد شد.
درخواست و انتظار من از مقام عالی وزارت نفت این است که سازمان بهداشت و درمان بیشتر حمایت شود و بیشتر مورد توجه باشد و خدمات عزیزان و همکاران ما بیشتر دیده شود.
تنها حمایتی که ما لازم داریم این است که کارفرمایان محترم مطالبات را سر موعد پرداخت کنند. متاسفانه در حال حاضر مطالباتی داریم که از اسفند ۹۴ تا به امروز مانده است و هنوز پرداخت نشده است.
مزیت‌هایی از جمله بازار گسترده فروش، حجم کم محموله‌ها و تبادلات مالی خرد فرآورده‌های نفتی نسبت به نفت خام موجب می‌شود که تحریم فروش فراورده به راحتی تحریم نفت خام صورت نپذیرد.
ایران با وجود منابع غنی نفت بالاترین رتبه شدت مصرف انرژی را حتی نسبت به کشورهای نفت‌خیز دارد.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :