Daneshenaft logo
سه شنبه 20 آذر ماه 1397 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
جمعه 20 مهر ماه 1397 | کد مطلب : 12388
بانکرینگ صنعتی در کما!
احمد مددی

ایران به عنوان بزرگترین تولیدکننده نفت‌کوره با کیفیت و تامین‌کننده اصلی سوخت کشتی‌ها در منطقه از یک طرف و دارا بودن بنادر و شرایط جغرافیایی از سوی دیگر دارای موقعیت استثنایی برای توسعه سوخت‌رسانی دریایی است که متاسفانه با توجه به این پتانسیل‌ها هنوز تا جایگاه شایسته خود فاصله زیادی دارد.

عمده چالش‌های این صنعت معطوف به نحوه قیمت‌گذاری نفت‌کوره، عدم محاسبه هزینه‌های حمل و ذخیره‌سازی و منظور نکردن سایر هزینه‌های واقعی و مستند بانکرینگ از یک سو و مشکلات زیرساختی همچون شرایط غیر اقتصادی اختصاص زمین در بنادر و مناطق ساحلی بدلیل تعرفه های سنگین واگذاری زمین و تعرفه های بندری از سوی دیگر است. به دلیل اینکه حجم سرمایه‌گذاری در صنعت بانکرینگ بسیار بالاست و درآمدزایی آن مستلزم اعتماد خطوط کشتیرانی  و فراهم بودن بسیاری از امکانات مورد نیاز کشتی‌ها برای مراجعه به آب‌های ایران است، بنابراین بازگشت سرمایه در این صنعت با ریسک‌های متعددی رو‌به‌روست. توجه به این موضوع از سوی نهادهای سیاستگذار و حاکمیتی از اهمیت بالایی برخوردار است تا مطلع باشند تصمیم‌های آنی و بدون برنامه چه تاثیرات جبران‌ناپذیری بر روی سرمایه‌های بخش خصوصی دارد. مشارکت همه بخش‌های مختلف حاکمیتی در این صنعت و تفکیک بخش‌های سیاستگذاری، نظارتی و اجرایی از یکدیگر به منظور یکپارچه‌سازی تصمیمات می‌تواند تضمین‌کننده ثبات در صنعت بانکرینگ باشد.

بر این اساس، شوربختانه چشمانداز صنعت بانکرینگ در ایران روشن که نیست هیچ، تیره و تار نیز هست و با «دست فرمانی» که در حال حاضر می‌رود، بعیدنیست به چاه بی تدبیری نیز در افتد و فقط نامی از بانکرینگ بر یادها بماند. عینک بدبینی که نگارنده بر چشم زده بی دلیل نیست چه اینکه از هر طرف به این صنعت می‌نگریم، در می‌یابیم که بانکرینگ در ایران به مثابه طفلی است که تقریبا به حال خود رها شده و این کودک بی‌گناه، ناله‌کنان در پی متولی و صاحب خویش است. این در حالی است که وجود مزیت‌های بی‌نظیر برای ایران در صنعت بانگرینگ، مزایایی را برای كشور در این صنعت به وجود آورده است كه ضرورت توجه هر چه بیشتر مسؤولان و مدیران به این صنعت امكان فراهم شدن قطب بانكرینگ جهان در ایران را بیش از پیش ضروری می‌سازد. نزدیكی 40 مایلی دریایی ایران برای كشتی‌های در حال تردد در خلیج‌فارس نسبت به بندر فجیره و عدم خروج كشتی‌ها از مسیر حركت برای سوخت‌گیری و برتر بودن كیفیت نفت كوره ایران بعنوان سوخت مورد استفاده در بانكرینگ نسبت به بندر فجیره، تنها برخی از مزایای كشور ایران در صنعت بانكرینگ است كه در مقایسه با بندر فجیره واقع در امارات متحده عربی نمایانگر است. به مزیت‌های فوق، ایجاد درآمد سرشار، ایجاد اشتغال،  محرومیت‌زدایی از مناطق دارای صنعت بانکرینگ و ایجاد بسترهای مناسب سرمایه‌گذاری، جلوگیری از مهاجرت ساکنان مناطق و امنیت منطقه، ارتقاء اعتبار بین‌المللی کشور (شرکت‌های بانکر‌کننده)، ارتقاء سطح امنیت مناطق مجری طرح بواسطه تردد مداوم کشتی‌ها در منطقه، جلوگیری از قاچاق کالا و ارز و  ارتقاء رتبه بنادر ساحلی به علت عملیات سوخت‌رسانی به کشتی‌ها و ارائه خدمات جانبی بانکرینگ را هم بایستی بافزاییم که هر کدام در نوع و کیفیت خویش مهم و راهبردی هستند. اما با وجود همه مزایایی که برشمردیم، سهم ایران از بانکرینگ امیدوارکننده نیست و حال آنکه بندر فجیره امارات در منطقه خلیج فارس، طنازی و آقایی می‌کند! بر این اساس، بنادر سنگاپور، رتردام هلند و فجیره امارات ‌متحده‌ عربی و نیز بنادر کشورهای آمریکا و چین، پیشروان صنعت بانکرینگ در جهان هستند. آمارهای جهانی نشان‌دهنده تجارتی بزرگ و البته نهفته در دل بانکرینگ است. بر اساس این آمارها، روزانه 600 میلیون لیتر نفت‌کوره و گازوئیل به ارزش تقریبی 210 میلیون دلار (متناسب با قیمت نفت‌خام) در صنعت بانکرینگ مبادله می‌‌شود که ارزش سالانه‌ای معادل 80 میلیارد دلار ایجاد می‌کند. در همین حال، بیش از 12 درصد سهم بانکرینگ جهان در خلیج‌فارس مبادله می‌شود که با کمال تاسف سهم فعلى ايران از بازار منطقه (خليج فارس و درياى عمان) كمتر از يك درصد است! بر این اساس، سالانه بالغ بر 12000 فروند کشتی در خلیج فارس تردد می‌کنند و این منطقه پتانسیل سوخت‌رسانی به کشتی‌ها را با ظرفیت 25 میلیون تن در سال دارد. اما جالب اینجاست که 80 درصد فعالیت بانکرینگ جهان تنها در 10 بندر مهم انجام می‌شود که سه بندر به تنهایی سهمی 22 درصدی از بازار بانکرینگ را دارا هستند که یکی از این سه بندر، بندر فجیره است که حدود یک‌سوم نفت‌کوره مورد نیاز خود را از ایران خریداری می‌کند! بندر فجیره امارات به‌عنوان مهم‌ترین بندر حوزه خلیج‌فارس و دریای عمان و سومین بندر بزرگ جهان، با حجم بانکرینگ 40 میلیون لیتر در روز، اصلی‌‌ترین رقیب ایران در بازار بانکرینگ منطقه است و بیشترین میزان از درآمد 10 میلیارد دلاری سالانه حاصل از بانکرینگ در حوزه خلیج‌فارس را تصاحب می‌کند. اما مشکلات و چالش‌های هفت‌گانه‌ای در خصوص صنعت بانکرینگ در ایران وجود دارد که تا این چالش ها رفع نشود، سهم اندک کشورمان از صنعت بانکرینگ نیز همچنان باقی خواهد ماند. این چالش‌ها عبارتند از:

1- در نظر نگرفتن و لحاظ نکردن هزینه های واقعی حمل و ذخیره سازی نفتکوره به مبادی جنوبی. به عنوان مثال برای ذخیره سازی هر تن نفت کوره ۲.۵ (دو و نیم) دلاردر ماه در نظر گرفته شده در حالیکه اجاره واقعی مخزن در بندر شهید رجایی بالای 5 دلار در هر تن می‌باشد.

2- در نظر نگرفتن هزینه های مالی ضمانت نامه های بانکی، هزینه های بالاسری و پرسنلی و ... .

3- عدم لحاظ مشوق های منطقی لازم در نرخ. متاسفانه در حال حاضر نرخ فروش محموله های بانکرینگ توسط شرکت نفت، مشابه یا گرانتر از نرخ های صادراتی است.

4- ریسک بالای قیمتی با توجه به نوسانات بازار

5- مشکلات عدیده حمل‌و‌نقل فرآورده‌ها از پالایشگاه‌های داخلی به بنادر، به عنوان مثال تصمیمات صنفی بخش حمل‌و‌نقل مانع از شکل گیری رقابت سالم و آزاد در حمل محموله ها شده و حتی به شرکت هایی که کامیون ملکی دارند، اجازه حمل محموله‌های خودشان داده نمی‌شود.

6- شرایط غیر رقابتی ایجاد زیرساخت های مورد نیاز (مخازن و تاسیسات لازم). به عنوان نمونه اخذ مبلغ 3 دلار به ازای هر تن احداث مخازن و اجاره 22 هزار ریال بابت هر متر مربع زمین تخصیص داده شده توسط سازمان بنادر و دریانوردی.

7- بالا بودن تعرفه‌های بندری

کلام پایانی اینکه؛ در مجموع و با چالش‌های گفته شده، صنعت پردرآمد سوخت‌رسانی به کشتی‌ها در منطقه و آب‌های ایران، دارای هیچ‌گونه مزیت رقابتی نسبت به آب‌های بین‌المللی و کشورهای حوزه خلیج‌فارس نیست و همچنان این رقبای سرسخت ما هستند که از خوان گسترده درآمدهای سرشار بانکرینگ بهره‌مند می‌شوند. این امر در حالی است که نه تنها در قانون برنامه پنجم توسعه، حمایت از این صنعت ملی تکلیف گردیده بود، بلکه در قانون برنامه ششم توسعه نیز نمایندگان مجلس دولت را مکلف کرده اند تا پایان برنامه ششم توسعه سهم کشور از بازار سوخت‌رسانی به کشتی‌ها در خلیج فارس و دریای عمان را به حداقل ۵۰ درصد برساند. نمایندگان در نشست علنی مجلس شورای اسلامی در جریان بررسی بند ب ماده ۵۹ لایحه برنامه ششم توسعه موافقت کردند تا پایان برنامه ششم سهم کشور از بازار سوخت رسانی کشتی ها در خلیج فارس و دریای عمان حداقل به ۵۰ درصد برسد.در بند ب ماده ۵۹ این لایحه آمده است: «به منظور افزایش خدمات سوخت‌رسانی به کشتی‌ها (بانکرینگ) و خدمات جانبی آن در خلیج فارس و دریای عمان ضمن انجام حمایت‌های لازم از بخش غیردولتی در خرید شناور مخصوص، قیمت‌گذاری فرآورده، شرایط، تسهیلات، مشوق‌ها و صدور مجوزهای مورد نیاز برای توسعه صنعت سوخت‌رسانی به کشتی‌ها را به نحوی انجام دهد که ضمن رشد ‌حداقل۳۰ درصد سالانه، سهم کشور از بازار سوخت‌رسانی به کشتی‌ها در منطقه خلیج فارس و دریای عمان در پایان برنامه حداقل به ۵۰ درصد برسد.» امید است سازمان‌های متولی به ویژه وزارت نفت و وزارت راه و شهرسازی با حمایت عملی و عینی از این صنعت، کشور را از مزیت‌های ویژه و پرشمار این صنعت ارزش آفرین بهره‌مند سازند.

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
یکی از قدیمی‌های اوپک، این سازمان نفتی را ترک می‌کند. بدین ترتیب با خروج بحث برانگیز قطر از اوپک به نظر می‌رسد جایگاه و اعتبار سازمان کشورهای صادر‌کننده نفت در خطری جدی قرار گرفته باشد.
محمد شیریجیان، کارشناس مدیریت قراردادهای نفت و گاز/ کارشناسان معتقدند بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری در صادرات نفت و طراحی شبکه مالی مناسب با توجه به شرایط تحریم ها، نیاز به اطمینان نسبت به تداوم عرضه نفت در بورس دارد.
درآمد کشورهای دنیا از دو راه تامین می‌شود؛ فروش نفت یا گرفتن مالیات. ایران برای همیشه نمی‌تواند فروشنده نفت باشد و دیر یا زود باید به سراغ اصلاح سیستم نظام مالیاتی خود برود.

يادداشت
جواد قیصریان‌فرد، رییس تحقیق و توسعه پتروشیمی ایلام/ با ساخت پالایشگاه گاز ایلام به منظور پالایش گاز میادین گازی تنگ‌بیجار و کمان‌کوه واقع در استان ایلام، طرح مجتمع پتروشیمی ایلام با هدف استفاده بهینه از محصولات تولیدی این پالایشگاه و تبدیل آن به محصولات ارزشمند پتروشیمی با ارزش افزوده بیشتر پس از مطالعات اقتصادی در سال 1381 توسط شرکت ملی صنایع پتروشیمی و شورای عالی اقتصاد تصویب و در سال 1382 عملیات اجرایی آن آغاز شد.
فریدون برکشلی، رییس دفتر مطالعات انرژی وین/ خروج قطر می تواند زمینه ساز اضمحلال اوپک شود. دو کشور قطر و عربستان سابقه اختلافات طولانی دارند، به طوری که عربستان طی ۱۸ ماه گذشته قطر را بایکوت کرده است؛ در نتیجه قطر در شرایط سختی قرار گرفته است.
محمدصادق کریمی، کارشناس حوزه نفت و گاز/ بخش خصوصی که می خواهد فعال شود، باید بداند که همیشه این عرضه نفت هست. باید روابط ایجاد کند، مشتری دائم پیدا کند، سیستم بانکی خودش را درست کند، اینها نیاز به سرمایه‌گذاری دارد و وقت صرف کردن می‌خواهد و این زمانی می‌صرفد که بخش خصوصی مطمئن باشد اینجا نفت هست.
صمد محمدی، کارشناس حوزه انرژی/ محمد جواد ظریف، وزیر امورخارجه و بیژن زنگنه، وزیر نفت در دو نامه جداگانه به دکتر حسن روحانی، رییس‌جمهوری درخواست کرده‌اند تا الحاق ایران به توافق‌نامه پاریس مجدداً در مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان مورد بررسی قرار گرفته و تایید شود؛ چرا که به گفته ظریف، ملحق نشدن ایران به این توافق‌نامه می‌تواند موجب باز شدن پرونده‌ای علیه ایران در شورای امنیت سازمان ملل شود.
سید حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی/ اتحادیه صادرکنندگان نفت تصمیم‌گیری جدیدی که توسط بانک مرکزی و وزارت صنایع گرفته شده را مجازات شرکت‌های بزرگ و خوشنام می‌داند که مجبورند ارز خود را برگردانند، درحالی که شرکت‌هایی هم هستند که می‌توانند طبق این تصمیم ارز خود را برنگردانند.
گفتمان
مزیت‌هایی از جمله بازار گسترده فروش، حجم کم محموله‌ها و تبادلات مالی خرد فرآورده‌های نفتی نسبت به نفت خام موجب می‌شود که تحریم فروش فراورده به راحتی تحریم نفت خام صورت نپذیرد.
ایران با وجود منابع غنی نفت بالاترین رتبه شدت مصرف انرژی را حتی نسبت به کشورهای نفت‌خیز دارد.
دو عضو اوپک، سردمداری جهانی ضدیت با ایران را در بازار نفت به‌عهده گرفته‌اند. این کاملا روشن است. این کار نه در عالم همسایگی و نه در عالم همکاری، صحیح نیست.
حسن خسروجردی، رییس سابق اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی/ درباره مانع اصلی فروش نفت در بورس بایستی گفت: وزارت نفت توقع دارد بر خلاف رویه‌های جهانی در ازای فروش نفت خام به بخش خصوصی، بهای محموله را در موعد تحویل و به صورتی نقدی دریافت کند.
هاتف ستاری، کارشناس ارشد حقوق نفت/ کارشناسان حقوق نفت معتقدندکه سرمایه گذاران خارجی با مدل قراردادهای بیع متقابل آشنایی بیشتری دارند و ایران با استفاده از مدل اصلاح شده آن می‌توانست سرعت بیشتری در جذب سرمایه خارجی داشته باشد.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :