Daneshenaft logo
یکشنبه 30 دی ماه 1397 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
جمعه 11 آبان ماه 1397 | کد مطلب : 12451
هر ایرانی سالانه معادل ۱۴ تا ۱۶ بشکه نفت، انرژی مصرف می‌کند
محمد ابراهیم رئیسی، کارشناس اقتصاد انرژی

اگر میزان انرژی که مصرف می‌کنیم را به بشکه نفت تبدیل کنیم، عدد قابل توجهی به دست می‌آید و بیانگر این است که هر ایرانی سالانه معادل ۱۴ تا ۱۶ بشکه نفت، انرژی مصرف می‌کند.

یارانه به عنوان یک پرداخت انتقالی تعرفه، یکی از ابزارهای اقتصادی شناخته شده در مدیریت عرضه و تقاضای کالاها در یک سیستم اقتصادی است. یارانه‌ها می‌توانند در صورت تعیین مقدار دقیق آنها و نظام توزیع مناسب بین تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، سبب بهبود کیفیت تولید و رفاه مصرف‌کنندگان شود. بخش برق نیز از این قاعده مستثنی نیست. اما به نظر می‌رسد با توزیع مقادیر قابل توجهی یارانه سوخت در این بخش همین یارانه سبب عدم دسترسی به اهداف فوق شده است چرا که به دلیل منافع کم ناشی از صرفه‌جویی در مصرف سوخت با احتساب قیمت‌های یارانه‌ای، در بخش تولید تولیدکنندگان انگیزه‌ای برای افزایش راندمان تولید نداشته و در عین حال به سبب قیمت‌های ارزان برق (که عامل اصلی آن یارانه‌های سوخت است) مصرف‌کنندگان نیز تمایلی به مدیریت مصرف ندارند چرا که منافع زیادی را با این صرفه‌جویی به دست نمی‌آورند. درست است که امروزه موضوع یارانه‌های سوخت بیشتر در بخش حمل‌و‌نقل مطرح است اما باید بدانیم که این یارانه‌ها در بخش‌های دیگری از کشور نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند که بخش برق کشور نیز یکی از مهمترین آنها است. یارانه‌ها می‌توانند در صورت تعیین مقدار دقیق آنها و نظام توزیع مناسب بین تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، سبب بهبود کیفیت تولید و رفاه مصرف‌کنندگان شوند ولی واقعیت موضوع این است که آیا به راستی وجود این یارانه‌ها توانسته است تا به هدف اصلی خود دست پیدا کند؟ در حال حاضر بیش از ۹۲ درصد از برق کشور از نیروگاه‌های فسیلی تامین می‌شود. تولید این نیروگاه‌ها در سال گذشته برابر با ۲۸۸ میلیارد کیلووات ساعت برق بوده که برای این مقدار تولید ۶۹ میلیارد متر مکعب از گاز طبیعی (عمده‌ترین سوخت مصرفی نیروگاه‌های کشور)، ۵ میلیارد لیتر گازوئیل و در حدود ۴ میلیارد لیتر مازوت به مصرف رسیده است. این نیروگاه‌ها، در سال ۳۲ درصد از مصرف کل گاز کشور را به خود اختصاص داده‌اند. برای محاسبه یارانه‌های هر کیلو وات ساعت برق باید اثر یارانه‌ها را از قیمت سوخت حذف کرد. در حال حاضر قیمت سوخت مصرفی گاز طبیعی در نیروگاه‌ها تنها ۶۰۰ ریال به ازاء هر متر مکعب محاسبه می‌گردد و به ازاء هر لیتر مازوت و گازوئیل تحویلی هم در حدود ۳۵۰۰ ریال دریافت می‌شود. به منظور حذف اثر یارانه‌ها بر قیمت سوخت در خصوص سوخت‌های مایع از قیمت فوب خلیج فارس می‌توان استفاده کرد. این مقادیر در هنگام تهیه پروژه تعیین قیمت واقعی برق نیروگاه‌های حرارتی، برابر با ۶۲ سنت بر لیتر برای گازوئیل و ۶۰ سنت بر لیتر برای نفت‌گاز بوده است. داستان قیمت گاز در ایران داستان پیچیده‌ای است. ما گاز را به مصارف مختلف می‌رسانیم و هر کدام از آنها می‌تواند یک معیار باشد برای این‌که ما هزینه - فرصت گاز را محاسبه کنیم. بنابراین بهترین روش برای این کار از دیدگاه اقتصادی، محاسبه هزینه - فرصت این حامل انرژی با توجه به فرصتهای مختلف آن اعم از تزریق به چاه‌های نفت؛ قیمت صادراتی، قیمت وارداتی، قیمت آن به عنوان خوراک پتروشیمی‌ها و ظرفیت آزاد شده برای امکان صادرات نفت است. گاز، به عنوان خوراک به بخش پتروشیمی اختصاص می‌یابد و از آن تولیدات پتروشیمی متنوعی به دست می‌آید. برای قیمت خوراک پتروشیمی فرمولی وجود دارد که بر اساس آن قیمت گاز خوراک  پتروشیمی چیزی معادل ۷.۱۰ تا ۱۳ سنت به ازای هر متر مکعب است. در مورد هزینه - فرصت دیگری که با آن روبه‌رو هستیم به مبحث صادرات گاز اشاره می کنم؛ در سال‌های اخیر، بیشترین قیمت گاز صادراتی ما به ترکیه و معادل ۴۹ سنت بوده که البته در حال حاضر نیز به علت اعتراضات اخیر درصدی از آن کاهش یافته و به حدود ۲۳ سنت رسیده است. بحث دیگری نیز در قالب ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید مطرح است که بر اساس این بند دولت با شرایطی بر اساس میزان سوخت صرفه‌جویی شده در طرح‌ها، مبلغی را به سرمایه‌گذاران در طرح‌های صرفه‌جویی سوخت پرداخت می‌کند. این قیمت در طرح  افزایش کارایی موتورخانه‌ها برابر با ۱۳ سنت بوده است. میزان صرفه‌جویی شده سوخت در هر کیلووات ساعت با تبدیل به بشکه نفت می‌تواند معیار مناسبی برای هزینه - فرصت گاز در کشور باشد. در حال حاضر میزان انرژی که مصرف می‌کنیم اگر به بشکه نفت تبدیل شود، عدد قابل توجهی به دست می‌آید. هر ایرانی سالانه معادل ۱۴ تا ۱۶ بشکه نفت انرژی مصرف می‌کند. حال اگر این سرانه را در جمعیت ۸۲ میلیونی کشور ضرب می‌کنیم در می‌یابیم که این میزان معادل تولید روزانه ۵.۳ بشکه نفت در روز است که تقریبا معادل تولید روزانه نفت در  کشورمان است یعنی داریم هرچه نفت تولید می‌کنیم را به مصرف می‌رسانیم. در این صورت چطور امکان دارد که صادرات نفت ممکن شود؟ جواب این امر آن است که بخشی از انرژی ما از طریق گاز تامین می‌شود - که صادرات آن ساختار متشکلی چون صادرات نفت ندارد - هرچه امکان استفاده بیشتر از گاز فراهم شود، سبب آزاد شدن ظرفیت نفت مصرفی در کشور شده و این به معنای امکان صادرات بیشتر آن است، بنابراین هرچه صرفه‌جویی گاز بیشتر انجام شود به این معنا خواهد بود که امکان صادرات نفت بیشتر می‌گردد و این واقعا درآمد عظیمی محسوب می‌شود. با توجه به موارد فوق با فرض احتساب قیمت ۱۳ سنت برای گاز طبیعی (این رقم  در قالب طرح افزایش کارایی موتورخانه‌ها که براساس ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید به تایید شورای اقتصاد رسیده است) و قیمت‌های ۶۲ سنت برای هر لیتر گازوئیل و ۶۰ سنت برای هر لیتر مازوت، قیمت سوخت مورد استفاده برای هر کیلووات ساعت برق با حذف یارانه‌ها برابر با ۴۳۲۰ ریال خواهد بود. نرخ برابری دلار نیز براساس قیمت هفته آخر شهریور ۱۳۹۷ (تاریخ تهیه این محاسبات) ۸۶ هزار و ۶۵۸ ریال در نظر گرفته شده است. البته برای تعیین هزینه تمام شده واقعی برق نیروگاه‌های حرارتی دو جزء دیگر را هم باید به این قیمت اضافه کرد. این دو جزء شامل هزینه‌های سرمایه‌گذاری اولیه و نگهداری و بهره‌برداری و همچنین هزینه‌های زیست محیطی است. بر اساس محاسبات انجام شده با توجه به ترکیب نیروگاه‌های کشور، در حال حاضر هزینه سرمایه‌گذاری، نگهداری و بهره‌برداری برق حرارتی به ازاء هر کیلووات ساعت ۱۵۷۰ریال و هزینه‌های زیست محیطی آن ۱۳۲۰ ریال محاسبه شده است. به این ترتیب هزینه هر یک کیلووات ساعت برق حرارتی معادل ۷۲۱۰ ریال خواهد بود. در این شرایط اعتقاد ما بر این نیست که یارانه‌ها حذف شوند بلکه بحث بر سر  محاسبه دقیق و توزیع عادلانه یارانه‌ها است و می‌خواهیم چاره‌ای بیاندیشیم تا یارانه‌ها بدون واسطه دولت به دست مصرف‌کننده نهایی برسد. نقطه آغاز این حرکت همان طور که پیش‌تر به آن اشاره شد در راستای محاسبه دقیق هزینه تمام شده برق است، زیرا در این حالت مصرف‌کننده از عدم مصرف برق و اختصاص همین مبلغ به طور مستقیم به وی منتفع خواهد شد. به طور مثال در شرایط حال حاضر، اگر ما در میزان مصرف خود صرفه‌جویی کنیم، این کاهش مصرف درآمدی برایمان ایجاد نخواهد کرد و از آن طرف افزایش مصرف هم هزینه زیادی را را برایمان رقم نمی‌زند، از این رو این دو عامل باعث می‌شود که انگیزه ایجاد صرفه‌جویی در مصرف و کارایی بیشتر از بین برود، در اینجا این سوال مطرح می‌شود که این سیستم انتقال درآمد دولت به چه نحوی باید صورت بگیرد تا رضایت مصرف‌کنندگان را برانگیزد و در عین حال انگیزه‌بخش نیز باشد. همان‌طور که  به دنبال واقعی کردن قیمت برق هستیم، باید شرایط اقتصادی مردم را نیز در نظر بگیریم، بنابراین مردم باید متوجه این ضرورت باشند که واقعی شدن قیمت برق، می‌تواند برای آن‌ها منابع مالی جدیدی به وجود بیاورد و به معنی بهبود اوضاع اقتصادی آن‌ها باشد. به بیان دیگر مردم باید آگاه شوند که این تصمیم‌گیری در صورت انجام یک اصلاح اقتصادی درست و ارائه داده‌های دقیق، امکان‌پذیر است و در غیر این صورت تصمیم‌گیری‌ها به اشتباه صورت می‌پذیرد. در حال حاضر و با احتساب قیمت‌های غیر یارانه‌ای سرمایه‌گذاری بر روی افزایش راندمان نیروگاه‌های حرارتی جذابیتی برای سرمایه‌گذاران نخواهد داشت چرا که منافع دریافتی از این امر در مقابل هزینه‌های مورد نیاز، ناچیز بوده و از توجیه مالی برخوردار نیست. این امر در دراز مدت سبب هدرفت دائمی سرمایه‌های کشور خواهد شد. باید بدانیم که در جهان با دو عنوان مهم منبع انرژی روبه‌رو هستیم که شامل تجدیدپذیرها و تجدیدناپذیرها، است، بنابراین منطقا هر کشوری در مرحله اول منابعی را مورد استفاده قرار می‌دهد که تجدیدپذیر است و بعد به سراغ منابع تجدیدناپذیر می‌رود و این یک اصل اقتصادی مهم است. امروزه یارانه و سوخت ارزش میراثی دارد و همه کشورهایی که از این دو منبع برخوردار بوده‌اند نیز در قدم اول از تجدیدپذیرها استفاده کرده‌اند.

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
یک سوال ساده؛ واگذاری‌ها و خصوصی‌سازی تحت لوای اصل مترقی 44 قانون اساسی با چه هدفی از اواخر دهه 80 تا به امروز صورت گرفته است؟
شینا انصاری، مدیرکل دفتر پایش فراگیر سازمان حفاظت محیط زیست/ بر اساس ماده ۱۸ «قانون هوای پاک»، وزارت نفت مکلف است تا سه سال پس از لازم‌الاجرا شدن این قانون، سوخت تولیدی کشور را شامل بنزین، نفت‌ گاز، نفت کوره و نفت سفید را مطابق با استاندارد ملی عرضه کند.
محسن حائری‌نژاد، کارشناس تحقیق و توسعه شرکت راه‌اندازی و بهره‌برداری صنایع نفت (OICO)/ ایران یکی از منابع مهم انرژی در دنیا به شمار می‌رود و وجود میدان‌های عظیم نفتی و گازی ایران را به یکی از کشورهای ژئوپلتیک در منطقه تبدیل کرده است.

يادداشت
علی مبینی‎دهکردی، رئیس موسسه مطالعات بین‎المللی انرژی/ اگر نظام پژوهشی نتواند مشکل صنعت نفت را حل کند، باید در اهداف، ماموریت و فرآیندهای کاری خود بازنگری کند.
پویا نعمت‌اللهی/ در خبرها آمده بود که رئیس صندوق توسعه‌ ملی ضمن بازدید از چند طرح صنعت نفت در منطقه‌ ویژه اقتصادی انرژی پارس، بر ضرورت تامین اعتبار این طرح‌ها از محل صندوق تاکید کرده است.
علی بابایی، کارشناس انرژی/ گرچه افزایش قیمت انرژی در کاهش مصرف آن موثر است، اما این عامل برای کاهش مصرف به تنهایی کافی نیست و راه‌حل‌های غیرقیمتی نیز برای کاهش مصرف انرژی وجود دارد.
محمدعلی خطیبی، مدیر سابق امور بین‌الملل شرکت ملی نفت/ با عرضه نفت در بورس می توان به ظرفیت صادرات نفت کشور اضافه شود؛ البته باید در آن زمینه خیلی جدی‏تر عمل کنیم.
صادق مردانی، کارشناس انرژی/ دو تغییر اعمال شده در اطلاعیه جدید شرکت ملی نفت برای فروش نفت در بورس در جذب مشتری و سهولت انجام امر موثر است، اما نباید از آن انتظار معجزه داشت.
گفتمان
تنها حمایتی که ما لازم داریم این است که کارفرمایان محترم مطالبات را سر موعد پرداخت کنند. متاسفانه در حال حاضر مطالباتی داریم که از اسفند ۹۴ تا به امروز مانده است و هنوز پرداخت نشده است.
مزیت‌هایی از جمله بازار گسترده فروش، حجم کم محموله‌ها و تبادلات مالی خرد فرآورده‌های نفتی نسبت به نفت خام موجب می‌شود که تحریم فروش فراورده به راحتی تحریم نفت خام صورت نپذیرد.
ایران با وجود منابع غنی نفت بالاترین رتبه شدت مصرف انرژی را حتی نسبت به کشورهای نفت‌خیز دارد.
دو عضو اوپک، سردمداری جهانی ضدیت با ایران را در بازار نفت به‌عهده گرفته‌اند. این کاملا روشن است. این کار نه در عالم همسایگی و نه در عالم همکاری، صحیح نیست.
حسن خسروجردی، رییس سابق اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی/ درباره مانع اصلی فروش نفت در بورس بایستی گفت: وزارت نفت توقع دارد بر خلاف رویه‌های جهانی در ازای فروش نفت خام به بخش خصوصی، بهای محموله را در موعد تحویل و به صورتی نقدی دریافت کند.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :