Daneshenaft logo
سه شنبه 29 مرداد ماه 1398 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
جمعه 11 آبان ماه 1397 | کد مطلب : 12451
هر ایرانی سالانه معادل ۱۴ تا ۱۶ بشکه نفت، انرژی مصرف می‌کند
محمد ابراهیم رئیسی، کارشناس اقتصاد انرژی

اگر میزان انرژی که مصرف می‌کنیم را به بشکه نفت تبدیل کنیم، عدد قابل توجهی به دست می‌آید و بیانگر این است که هر ایرانی سالانه معادل ۱۴ تا ۱۶ بشکه نفت، انرژی مصرف می‌کند.

یارانه به عنوان یک پرداخت انتقالی تعرفه، یکی از ابزارهای اقتصادی شناخته شده در مدیریت عرضه و تقاضای کالاها در یک سیستم اقتصادی است. یارانه‌ها می‌توانند در صورت تعیین مقدار دقیق آنها و نظام توزیع مناسب بین تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، سبب بهبود کیفیت تولید و رفاه مصرف‌کنندگان شود. بخش برق نیز از این قاعده مستثنی نیست. اما به نظر می‌رسد با توزیع مقادیر قابل توجهی یارانه سوخت در این بخش همین یارانه سبب عدم دسترسی به اهداف فوق شده است چرا که به دلیل منافع کم ناشی از صرفه‌جویی در مصرف سوخت با احتساب قیمت‌های یارانه‌ای، در بخش تولید تولیدکنندگان انگیزه‌ای برای افزایش راندمان تولید نداشته و در عین حال به سبب قیمت‌های ارزان برق (که عامل اصلی آن یارانه‌های سوخت است) مصرف‌کنندگان نیز تمایلی به مدیریت مصرف ندارند چرا که منافع زیادی را با این صرفه‌جویی به دست نمی‌آورند. درست است که امروزه موضوع یارانه‌های سوخت بیشتر در بخش حمل‌و‌نقل مطرح است اما باید بدانیم که این یارانه‌ها در بخش‌های دیگری از کشور نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند که بخش برق کشور نیز یکی از مهمترین آنها است. یارانه‌ها می‌توانند در صورت تعیین مقدار دقیق آنها و نظام توزیع مناسب بین تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، سبب بهبود کیفیت تولید و رفاه مصرف‌کنندگان شوند ولی واقعیت موضوع این است که آیا به راستی وجود این یارانه‌ها توانسته است تا به هدف اصلی خود دست پیدا کند؟ در حال حاضر بیش از ۹۲ درصد از برق کشور از نیروگاه‌های فسیلی تامین می‌شود. تولید این نیروگاه‌ها در سال گذشته برابر با ۲۸۸ میلیارد کیلووات ساعت برق بوده که برای این مقدار تولید ۶۹ میلیارد متر مکعب از گاز طبیعی (عمده‌ترین سوخت مصرفی نیروگاه‌های کشور)، ۵ میلیارد لیتر گازوئیل و در حدود ۴ میلیارد لیتر مازوت به مصرف رسیده است. این نیروگاه‌ها، در سال ۳۲ درصد از مصرف کل گاز کشور را به خود اختصاص داده‌اند. برای محاسبه یارانه‌های هر کیلو وات ساعت برق باید اثر یارانه‌ها را از قیمت سوخت حذف کرد. در حال حاضر قیمت سوخت مصرفی گاز طبیعی در نیروگاه‌ها تنها ۶۰۰ ریال به ازاء هر متر مکعب محاسبه می‌گردد و به ازاء هر لیتر مازوت و گازوئیل تحویلی هم در حدود ۳۵۰۰ ریال دریافت می‌شود. به منظور حذف اثر یارانه‌ها بر قیمت سوخت در خصوص سوخت‌های مایع از قیمت فوب خلیج فارس می‌توان استفاده کرد. این مقادیر در هنگام تهیه پروژه تعیین قیمت واقعی برق نیروگاه‌های حرارتی، برابر با ۶۲ سنت بر لیتر برای گازوئیل و ۶۰ سنت بر لیتر برای نفت‌گاز بوده است. داستان قیمت گاز در ایران داستان پیچیده‌ای است. ما گاز را به مصارف مختلف می‌رسانیم و هر کدام از آنها می‌تواند یک معیار باشد برای این‌که ما هزینه - فرصت گاز را محاسبه کنیم. بنابراین بهترین روش برای این کار از دیدگاه اقتصادی، محاسبه هزینه - فرصت این حامل انرژی با توجه به فرصتهای مختلف آن اعم از تزریق به چاه‌های نفت؛ قیمت صادراتی، قیمت وارداتی، قیمت آن به عنوان خوراک پتروشیمی‌ها و ظرفیت آزاد شده برای امکان صادرات نفت است. گاز، به عنوان خوراک به بخش پتروشیمی اختصاص می‌یابد و از آن تولیدات پتروشیمی متنوعی به دست می‌آید. برای قیمت خوراک پتروشیمی فرمولی وجود دارد که بر اساس آن قیمت گاز خوراک  پتروشیمی چیزی معادل ۷.۱۰ تا ۱۳ سنت به ازای هر متر مکعب است. در مورد هزینه - فرصت دیگری که با آن روبه‌رو هستیم به مبحث صادرات گاز اشاره می کنم؛ در سال‌های اخیر، بیشترین قیمت گاز صادراتی ما به ترکیه و معادل ۴۹ سنت بوده که البته در حال حاضر نیز به علت اعتراضات اخیر درصدی از آن کاهش یافته و به حدود ۲۳ سنت رسیده است. بحث دیگری نیز در قالب ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید مطرح است که بر اساس این بند دولت با شرایطی بر اساس میزان سوخت صرفه‌جویی شده در طرح‌ها، مبلغی را به سرمایه‌گذاران در طرح‌های صرفه‌جویی سوخت پرداخت می‌کند. این قیمت در طرح  افزایش کارایی موتورخانه‌ها برابر با ۱۳ سنت بوده است. میزان صرفه‌جویی شده سوخت در هر کیلووات ساعت با تبدیل به بشکه نفت می‌تواند معیار مناسبی برای هزینه - فرصت گاز در کشور باشد. در حال حاضر میزان انرژی که مصرف می‌کنیم اگر به بشکه نفت تبدیل شود، عدد قابل توجهی به دست می‌آید. هر ایرانی سالانه معادل ۱۴ تا ۱۶ بشکه نفت انرژی مصرف می‌کند. حال اگر این سرانه را در جمعیت ۸۲ میلیونی کشور ضرب می‌کنیم در می‌یابیم که این میزان معادل تولید روزانه ۵.۳ بشکه نفت در روز است که تقریبا معادل تولید روزانه نفت در  کشورمان است یعنی داریم هرچه نفت تولید می‌کنیم را به مصرف می‌رسانیم. در این صورت چطور امکان دارد که صادرات نفت ممکن شود؟ جواب این امر آن است که بخشی از انرژی ما از طریق گاز تامین می‌شود - که صادرات آن ساختار متشکلی چون صادرات نفت ندارد - هرچه امکان استفاده بیشتر از گاز فراهم شود، سبب آزاد شدن ظرفیت نفت مصرفی در کشور شده و این به معنای امکان صادرات بیشتر آن است، بنابراین هرچه صرفه‌جویی گاز بیشتر انجام شود به این معنا خواهد بود که امکان صادرات نفت بیشتر می‌گردد و این واقعا درآمد عظیمی محسوب می‌شود. با توجه به موارد فوق با فرض احتساب قیمت ۱۳ سنت برای گاز طبیعی (این رقم  در قالب طرح افزایش کارایی موتورخانه‌ها که براساس ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید به تایید شورای اقتصاد رسیده است) و قیمت‌های ۶۲ سنت برای هر لیتر گازوئیل و ۶۰ سنت برای هر لیتر مازوت، قیمت سوخت مورد استفاده برای هر کیلووات ساعت برق با حذف یارانه‌ها برابر با ۴۳۲۰ ریال خواهد بود. نرخ برابری دلار نیز براساس قیمت هفته آخر شهریور ۱۳۹۷ (تاریخ تهیه این محاسبات) ۸۶ هزار و ۶۵۸ ریال در نظر گرفته شده است. البته برای تعیین هزینه تمام شده واقعی برق نیروگاه‌های حرارتی دو جزء دیگر را هم باید به این قیمت اضافه کرد. این دو جزء شامل هزینه‌های سرمایه‌گذاری اولیه و نگهداری و بهره‌برداری و همچنین هزینه‌های زیست محیطی است. بر اساس محاسبات انجام شده با توجه به ترکیب نیروگاه‌های کشور، در حال حاضر هزینه سرمایه‌گذاری، نگهداری و بهره‌برداری برق حرارتی به ازاء هر کیلووات ساعت ۱۵۷۰ریال و هزینه‌های زیست محیطی آن ۱۳۲۰ ریال محاسبه شده است. به این ترتیب هزینه هر یک کیلووات ساعت برق حرارتی معادل ۷۲۱۰ ریال خواهد بود. در این شرایط اعتقاد ما بر این نیست که یارانه‌ها حذف شوند بلکه بحث بر سر  محاسبه دقیق و توزیع عادلانه یارانه‌ها است و می‌خواهیم چاره‌ای بیاندیشیم تا یارانه‌ها بدون واسطه دولت به دست مصرف‌کننده نهایی برسد. نقطه آغاز این حرکت همان طور که پیش‌تر به آن اشاره شد در راستای محاسبه دقیق هزینه تمام شده برق است، زیرا در این حالت مصرف‌کننده از عدم مصرف برق و اختصاص همین مبلغ به طور مستقیم به وی منتفع خواهد شد. به طور مثال در شرایط حال حاضر، اگر ما در میزان مصرف خود صرفه‌جویی کنیم، این کاهش مصرف درآمدی برایمان ایجاد نخواهد کرد و از آن طرف افزایش مصرف هم هزینه زیادی را را برایمان رقم نمی‌زند، از این رو این دو عامل باعث می‌شود که انگیزه ایجاد صرفه‌جویی در مصرف و کارایی بیشتر از بین برود، در اینجا این سوال مطرح می‌شود که این سیستم انتقال درآمد دولت به چه نحوی باید صورت بگیرد تا رضایت مصرف‌کنندگان را برانگیزد و در عین حال انگیزه‌بخش نیز باشد. همان‌طور که  به دنبال واقعی کردن قیمت برق هستیم، باید شرایط اقتصادی مردم را نیز در نظر بگیریم، بنابراین مردم باید متوجه این ضرورت باشند که واقعی شدن قیمت برق، می‌تواند برای آن‌ها منابع مالی جدیدی به وجود بیاورد و به معنی بهبود اوضاع اقتصادی آن‌ها باشد. به بیان دیگر مردم باید آگاه شوند که این تصمیم‌گیری در صورت انجام یک اصلاح اقتصادی درست و ارائه داده‌های دقیق، امکان‌پذیر است و در غیر این صورت تصمیم‌گیری‌ها به اشتباه صورت می‌پذیرد. در حال حاضر و با احتساب قیمت‌های غیر یارانه‌ای سرمایه‌گذاری بر روی افزایش راندمان نیروگاه‌های حرارتی جذابیتی برای سرمایه‌گذاران نخواهد داشت چرا که منافع دریافتی از این امر در مقابل هزینه‌های مورد نیاز، ناچیز بوده و از توجیه مالی برخوردار نیست. این امر در دراز مدت سبب هدرفت دائمی سرمایه‌های کشور خواهد شد. باید بدانیم که در جهان با دو عنوان مهم منبع انرژی روبه‌رو هستیم که شامل تجدیدپذیرها و تجدیدناپذیرها، است، بنابراین منطقا هر کشوری در مرحله اول منابعی را مورد استفاده قرار می‌دهد که تجدیدپذیر است و بعد به سراغ منابع تجدیدناپذیر می‌رود و این یک اصل اقتصادی مهم است. امروزه یارانه و سوخت ارزش میراثی دارد و همه کشورهایی که از این دو منبع برخوردار بوده‌اند نیز در قدم اول از تجدیدپذیرها استفاده کرده‌اند.

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
افزایش ضریب بازیافت، بزرگترین چالش فناوری صنعت نفت ایران است؛ این سخن بارها از زبان مدیران قدیم و جدید صنعت نفت بر زبان رانده شده است اما این چالش بزرگ هیچگاه مرتفع نگردیده است.
محسن حائری‌نژاد، رئیس تحقیق و توسعه شرکت راه‌اندازی و بهره‌برداری صنایع نفت (OICO)/ صنعت نفت ایران یکی از مهمترین ذخایره دارنده همزمان نفت و گاز در دنیاست و از طرفی در دهه‌های آینده سوخت‌های متعارف و به طور مشخص نفت و گاز نقش اصلی را در تأمین انرژی جهان بازی می کنند.
با تصویب ورود شرکت ملی گاز ایران به حوزه بالادست صنعت نفت در اساسنامه این شرکت، راه برای ایجاد زنجیره ارزش گاز هموارتر می‌شود.

يادداشت
هوشنگ فضلی، کارشناس ارشد مسئولیت اجتماعی حوزه مشاور اجتماعی وزیر نفت/ به‌طور معمول زمانی که سخن از مفهوم شرکت و به‌ویژه شرکت خصوصی پیش می‌آید، پیش‌فرض ذهنی افراد به دغدغه‌های اقتصادی و سوددهی معطوف می‌شود. از اساس این ذهنیت درست است، زیرا ماهیت وجودی یک شرکت بر مقوله کسب‌وکار معطوف به سودآوری است.
محمد امین راد/ ۲ خرداد ۱۳۹۸ - کاردار آمریکا در بغداد اخبار مربوط به معافیت عراق از تحریم های یکجانبه آمریکا علیه ایران در زمینه واردات برق و گاز را تایید کرد.
بررسی طرح‌های پالایشی کشور نشان می‌دهد که تنها روش مدنظر برای تامین مالی این قبیل از پروژه‌ها، استفاده از فاینانس خارجی بوده است در حالی که نقدینگی کشور به حدود 2000 هزار میلیارد تومان رسیده و برای ساخت سالانه یک پالایشگاه 250 هزار بشکه‌ای، جذب 3 درصد از این نقدینگی برای راه اندازی پالایشگاه‌های کشور کافی است.
نام اقتصاد مقاومتی که به میان می‌آید، باید صنعت پتروشیمی ایران را از پیشگامان این راه دانست که با حرکت در این مسیر کارنامه‌ای موفق ثبت کرده است. گواه این موضوع طرح‌های مختلف پتروشیمی است که در سال های اخیر افتتاح شده و نتیجه آن با رشد و تنوع تولید و همچنین صادرات برای اقتصاد کشور همراه بوده است.
حسن ضیا کاشانی، مدیرعامل اسبق شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران/ اکنون تنها ابزاری که برای کنترل مصرف سوخت در اختیار ما قرار دارد، استفاده از کارت هوشمند سوخت است.
گفتمان
با توجه به رشد مصرف، تولید متانول ایران تا چهار سال آینده به بیش از ۲۵ میلیون تن خواهد رسید که چین و آمریکا هم بیشتر از این میزان تولید خواهند کرد، اما به همان میزان که تولید افزایش می‌یابد، رشد مصرف هم بالا خواهد رفت.
من فضا را باز نمی‌کنم که یکسری بیایند دوباره بابک زنجانی درست کنند. حتما چنین اجازه‌ای نمی‌دهم، بارها گفته‌ام تا زمانی که این امانت دست من است با همه وجود تلاش می‌کنم که از این امانت مردم حفاظت کنم حتی به قیمت جانم که هیچ، به قیمت آبرویم هم ان‌شاءالله نمی‌گذارم از پول ملت ببرند. نمی‌گذارم از این پول ببرند و من بمانم.
مهندس مهدی حاجی حسین‌زاده، مدیرعامل شرکت پتروایران کیش در گفتگو با دانش نفت، آخرین فعالیت‌ها و دستاوردهای شرکت پتروایران کیش را در زمینه‌های مختلف کاری تشریح کرد. آنچه در پی می آید مشروح این گفتگوست که از نظر خوانندگان گرامی می گذرد.
مهندس حسین تولا، مدیریت برنامه‌ریزی طرح‌ها و توسعه تجاری شرکت توسعه پتروایران را بر عهده دارد.
عصام‌الدین فیروزبخت، مدیرفاوای شركت توسعه پتروایران، دارای 23 سال سابقه فعالیت تخصصی در زمینه توسعه راهكارهای فناوری اطلاعات و ارتباطات در صنعت نفت است.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :