Daneshenaft logo
یکشنبه 30 دی ماه 1397 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
جمعه 21 دی ماه 1397 | کد مطلب : 22650
اوپک؛ درگیر بحران یا رو به افق جدید
شعیب بهمن، رییس موسسه راهبردپژوهان جهان معاصر/ یکصدوهفتادوپنجمین نشست اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در حالی در وین برگزار شد که برخی کشورها از تصمیم‌گیری‌های کلی و بدون اجماع برخی کشورها ناراضی بودند.

اگرچه در این نشست توافق شد که اعضای اوپک ٨٠٠ هزار بشکه و کشورهای غیر عضو ٤٠٠ هزار بشکه (در مجموع یک میلیون و ٢٠٠ هزار بشکه) میزان عرضه نفت خود به بازار را کاهش دهند، با این حال توافق حاصله نیز نتوانست مانع از ظهور و بروز اختلافات کشورهای عضو شود. رویدادهای مرتبط با اوپک، این پرسش را ایجاد کرده که آیا این سازمان توانمند نفتی همچنان به قوت خود باقی می‌ماند یا درگیر یک بحران جدی خواهد شد و حتی تا مرز فروپاشی پیش خواهد رفت؟

 

چالش‌های اوپک

در دو سال گذشته، اوپک با تحولاتی روبه‌رو بوده که برخی درونی به شمار می‌آید و برخی دیگر از خارج بر این سازمان تحمیل شده، یا دست‌کم از سوی برخی اعضا پذیرفته‌ شده‌اند. از جمله مهم‌ترین مباحث کلانی که اوپک در این مدت با آنها دست به گریبان بوده، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱. افزایش نقش روسیه در تصمیم‌های اوپک: از زمانی که مباحث مرتبط با طرح تثبیت و کاهش تولید نفت مطرح شد، روسیه به عنوان یکی از مهم‌ترین شرکای اوپک به ایفای نقش پرداخت، به نحوی‌ که مسکو نقش غیرقابل انکاری هم در حصول توافق میان اعضای اوپک و هم در موفقیت‌آمیز بودن طرح تثبیت تولید داشت. از آن زمان به بعد، روسیه از نفوذ قابل توجهی در میان کشورهای عضو اوپک برخوردار شده است. اگر چه همکاری میان مسکو و اوپک دارای نتایج قابل توجهی برای این سازمان بوده، اما به هر حال روسیه کشوری خارج از اوپک تعریف می‌شود و به همین دلیل نفوذ بیش از حد آن می‌تواند سازوکارهای درون‌سازمانی بزرگ‌ترین سازمان نفتی جهان را با چالش مواجه کند.

۲. تداوم دخالت‌های سیاسی آمریکا: ایالات متحده امریکا در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ بیش از هر زمان دیگری آشکارا در اوپک دخالت کرده است. دولت ترامپ که از طریق نفوذ بر برخی از کشورها همچون عربستان سعودی سعی در پیشبرد مقاصد خود دارد، در دو سال گذشته بارها خواهان افزایش تولید و کاهش قیمت نفت شده است. افزون بر اهدافی که ترامپ در اقتصاد داخلی آمریکا دنبال می‌کند، محدودسازی نقش ایران در بازارهای جهانی و همچنین اعمال فشار بر تهران برای قرار گرفتن در تنگنا از جمله مهم‌ترین مقاصد آمریکا برای مداخله در امور اوپک است. بر این اساس، دولت ترامپ بارها از عربستان سعودی و برخی دیگر از کشورهای عضو اوپک خواسته که تولید نفت خود را افزایش دهند تا بازار نفت بر اثر فشارهایی که آمریکا برای محدودسازی صادرات ایران اعمال می‌کند، دچار شوک بزرگ نشود.

۳. سیاسی‌کاری اعضا: یکی از بنیان‌های اوپک را نگاه اقتصادی کشورهای عضو به مسئله انرژی تشکیل می‌داد؛ این در حالی است که در سال‌های اخیر، برخی از اعضای اوپک همچون عربستان بیش از آنکه نگاه اقتصادی به تحولات بازار انرژی داشته باشند، رویکردی سیاسی پیدا کرده‌اند و تلاش می‌کنند از ظرفیت‌های خود علیه سایر کشورها استفاده کنند. زیر پا گذاشتن توافق‌ها در اوپک برای کاهش تولید از سوی عربستان که با مقاصد سیاسی برای پر کردن جای خالی نفت ایران انجام شده، یکی از نمونه‌های سیاسی‌کاری در این سازمان است. بی تردید ادامه روند سیاسی‌کاری و کنار گذاشتن تحلیل‌های اقتصادمحور می‌تواند ضربه‌ای جبران‌ناپذیر به اوپک وارد کند و این سازمان را از سازوکاری در حوزه انرژی به محفلی برای درگیری‌های سیاسی مبدل سازد.

۴. خروج قطر: هر چه پیوستن اعضای جدید به اوپک می‌تواند این سازمان را تقویت کند، خروج یکی از اعضا نیز متعاقبا سبب ضعف آن خواهد شد. اگرچه قطر به عنوان یکی از اعضای اوپک از سطح بالای تولید برخوردار نبود و خروج آن نمی‌تواند ضربه‌ای اساسی بر پیکره این سازمان باشد، اما واقعیت آن است که این خروج با توجه به دامنه‌دار بودن دعواهای سیاسی پشت آن دارای پیامدهای قابل توجهی خواهد بود. زیرا کاملا واضح است که خروج قطر به دلیل اختلافات سیاسی با عربستان سعودی بوده است و در شرایط فعلی، می‌تواند شکاف هم در میان کشورهای عربی و هم کشورهای عضو اوپک را افزایش دهد. با این اوصاف، خروج قطر خبر چندان خوشایندی برای این سازمان نخواهد بود و می‌تواند جبهه‌بندی‌های سیاسی در داخل اوپک را دستخوش تحولاتی کند. افزون بر این، خروج یک کشور از ترکیب اوپک دارای آثار روانی نیز هست، زیرا این خروج می‌تواند نشان‌دهنده کارآمد نبودن سازمان باشد و حتی دیگر اعضا را نیز به ترک آن ترغیب کند.

 

چشم‌انداز اوپک

در طول سال‌های گذشته، میزان همگرایی و واگرایی اعضای اوپک بیش از هر عامل دیگری در موفقیت یا عدم موفقیت این سازمان تاثیرگذار بوده است. بنابراین آنچه در آینده می‌تواند عاملی برای درک تحولات مرتبط با اوپک باشد، میزان انسجام این سازمان و رویکردهای هر یک از اعضا است. چنانچه اعضای اوپک بخواهند به تحولات بازار انرژی از دریچه سیاسی بنگرند، بدون شک این سازمان با چالش‌های زیادی روبه‌رو خواهد شد. زیرا اختلاف‌های سیاسی مانع از تصمیم‌گیری درست و منطقی بر اساس معیارهای اقتصادی خواهد شد و این موضوع می‌تواند تصمیم‌گیری در اوپک را در مقاطع حساس به چالش بکشد. افزون بر این، اگر مداخلات سیاسی آمریکا در امور داخلی اوپک ادامه یابد و ایالات متحده بتواند با نفوذ بر کشورهایی همچون عربستان، اهداف و منافع خود را در قالب اوپک پیش ببرد، بدون شک باید منتظر واگرایی بیشتر در میان اعضا بود. از سوی دیگر اوپک باید به سرعت شیوه همکاری خود با کشورهای تولیدکننده غیرعضو این سازمان را مشخص کند. همکاری با کشورهایی همچون روسیه اگرچه برای مهار قیمت نفت در بازارهای جهانی بسیار مفید است، اما این همکاری دارای چارچوب قاعده‌مند نیست و ممکن است رشته‌های چنین توافق‌هایی در اثر یک رخداد ناگهانی به کلی از هم گسسته شود. از این رو اوپک برای سامان‌مند کردن روابط خود با دیگر تولیدکننده‌ها باید به فکر سازوکاری قاعده‌مند باشد. در عین حال اوپک باید جذابیت خود را برای کشورهای عضو حفظ کند. اگر به هر ترتیبی منافع کشورهای عضو تامین نشود، آنها دیگر تمایلی به عضویت در این سازمان نخواهند داشت. تصمیم‌گیری جمعی، پرهیز از دعاوی سیاسی، در نظر گرفتن منافع و شرایط همه کشورهای عضو و جلوگیری از هرگونه مداخله و نفوذ بازیگران غیر عضو در تصمیم‌ها، از جمله مهم‌ترین مواردی هستند که می‌تواند کشورهای عضو را به تداوم حضور در اوپک ترغیب کند. بدون تردید اگر چنین مسائلی در نظر گرفته نشوند، کشورهای عضو یکی پس از دیگری از این سازمان خارج خواهند شد، زیرا اگر منافع کشوری تامین نشود یا همه تصمیم‌های سازمان یک‌سویه باشد و تنها نفع برخی اعضا را در نظر گیرد، دیگران تمایلی به ادامه حضور نخواهند داشت.

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
یک سوال ساده؛ واگذاری‌ها و خصوصی‌سازی تحت لوای اصل مترقی 44 قانون اساسی با چه هدفی از اواخر دهه 80 تا به امروز صورت گرفته است؟
شینا انصاری، مدیرکل دفتر پایش فراگیر سازمان حفاظت محیط زیست/ بر اساس ماده ۱۸ «قانون هوای پاک»، وزارت نفت مکلف است تا سه سال پس از لازم‌الاجرا شدن این قانون، سوخت تولیدی کشور را شامل بنزین، نفت‌ گاز، نفت کوره و نفت سفید را مطابق با استاندارد ملی عرضه کند.
محسن حائری‌نژاد، کارشناس تحقیق و توسعه شرکت راه‌اندازی و بهره‌برداری صنایع نفت (OICO)/ ایران یکی از منابع مهم انرژی در دنیا به شمار می‌رود و وجود میدان‌های عظیم نفتی و گازی ایران را به یکی از کشورهای ژئوپلتیک در منطقه تبدیل کرده است.

يادداشت
علی مبینی‎دهکردی، رئیس موسسه مطالعات بین‎المللی انرژی/ اگر نظام پژوهشی نتواند مشکل صنعت نفت را حل کند، باید در اهداف، ماموریت و فرآیندهای کاری خود بازنگری کند.
پویا نعمت‌اللهی/ در خبرها آمده بود که رئیس صندوق توسعه‌ ملی ضمن بازدید از چند طرح صنعت نفت در منطقه‌ ویژه اقتصادی انرژی پارس، بر ضرورت تامین اعتبار این طرح‌ها از محل صندوق تاکید کرده است.
علی بابایی، کارشناس انرژی/ گرچه افزایش قیمت انرژی در کاهش مصرف آن موثر است، اما این عامل برای کاهش مصرف به تنهایی کافی نیست و راه‌حل‌های غیرقیمتی نیز برای کاهش مصرف انرژی وجود دارد.
محمدعلی خطیبی، مدیر سابق امور بین‌الملل شرکت ملی نفت/ با عرضه نفت در بورس می توان به ظرفیت صادرات نفت کشور اضافه شود؛ البته باید در آن زمینه خیلی جدی‏تر عمل کنیم.
صادق مردانی، کارشناس انرژی/ دو تغییر اعمال شده در اطلاعیه جدید شرکت ملی نفت برای فروش نفت در بورس در جذب مشتری و سهولت انجام امر موثر است، اما نباید از آن انتظار معجزه داشت.
گفتمان
تنها حمایتی که ما لازم داریم این است که کارفرمایان محترم مطالبات را سر موعد پرداخت کنند. متاسفانه در حال حاضر مطالباتی داریم که از اسفند ۹۴ تا به امروز مانده است و هنوز پرداخت نشده است.
مزیت‌هایی از جمله بازار گسترده فروش، حجم کم محموله‌ها و تبادلات مالی خرد فرآورده‌های نفتی نسبت به نفت خام موجب می‌شود که تحریم فروش فراورده به راحتی تحریم نفت خام صورت نپذیرد.
ایران با وجود منابع غنی نفت بالاترین رتبه شدت مصرف انرژی را حتی نسبت به کشورهای نفت‌خیز دارد.
دو عضو اوپک، سردمداری جهانی ضدیت با ایران را در بازار نفت به‌عهده گرفته‌اند. این کاملا روشن است. این کار نه در عالم همسایگی و نه در عالم همکاری، صحیح نیست.
حسن خسروجردی، رییس سابق اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی/ درباره مانع اصلی فروش نفت در بورس بایستی گفت: وزارت نفت توقع دارد بر خلاف رویه‌های جهانی در ازای فروش نفت خام به بخش خصوصی، بهای محموله را در موعد تحویل و به صورتی نقدی دریافت کند.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :