Daneshenaft logo
دوشنبه 1 مهر ماه 1398 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
سه شنبه 12 شهریور ماه 1398 | کد مطلب : 23318
بخش خصوصی قربانی همیشگی دعواهای سیاسی دو جناح در کشور است


همیشه سیاست چند قدم جلوتر از اقتصاد پیش رفته و برای آن تصمیم‌‌گیری کرده است. به طوری که جایی برای رقابت میان عرصه‌های صنعتی وجود ندارد.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری موج، سال‌هاست که اقتصاد ایران نتوانسته رنگ استقلال را بر خود ببیند و جایگاه بخش خصوصی را به عنوان یک جایگاه امن زنده نگاه دارد. همیشه سیاست چند قدم جلوتر از اقتصاد پیش رفته و برای آن تصمیم‌ گیری کرده است. به طوری که جایی برای رقابت میان عرصه‌ های صنعتی وجود ندارد و سرمایه‌ داران کلان ایران، میدان فعالیت خود را هر روز تنگ‌تر و محدودتر از گذشته می‌بینند. حمایت از بخش خصوصی شعاری بیش نیست و بدین سبب است که هیچ گاه تولید، رنگ رونق به خود نمی‌گیرد. 


در خصوص دلایل بحرانی شدن اقتصاد و عدم موفقیت بخش خصوصی با سعید لیلاز، اقتصاددان به گفتگو پرداختیم و او در خصوص دلیل عدم موفقیت خصوصی‌ سازی در ایران می‌گوید: ایراد بزرگی که خصوصی‌سازی را دچار مشکل کرده روش خصوصی سازی دولت است. شاید بهتر این بود که دولت اموال خود را نگاه دارد و سرمایه گذاری‌های جدید را از بخش خصوصی طلب کند. علت دوم عدم موفقیت خصوصی‌سازی این است که خصوصی‌سازی همچون یک ژست (ظاهری) مطرح شده نه به عنوان مساله مرگ و زندگی. 


وی افزود: این اتفاق در ایران مانند اتفاقی است که در بریتانیای اواخر دهه 1970 میلادی یا آلمان اوایل دهه 1900 میلادی رقم خورد با این تفاوت که در آن زمان آن‌ها خصوصی‌سازی را مساله مرگ و زندگی قلمداد می‌کردند نه یک ژست و شعار. 


* بخش خصوصی موجود در حال فرار از میدان است

او خاطرنشان کرد: با این وجود در ایران نمی‌توان با این تفکر به یک بخش خصوصی فعال و قدرتمند رسید. ایران درآمد نفتی دارد و این درآمد نفتی می‌تواند بسیاری از خلل و فرج را بپوشاند. از سوی دیگر دولت بخش خصوصی را به عنوان زائده‌ای بر خود می‌بیند نه بخشی اساسی که اگر وجود نداشته باشد اقتصاد ایران زمین می‌خورد. اگر به ساختار بودجه کشورهای غیرنفتی نگاهی بیندازید عملا چیزی با عنوان هزینه‌های عمرانی، وجود خارجی ندارد، اما در ایران زمانیکه وفور درآمدهای نفتی داریم دولت هرگاه اراده کند می‌تواند بخش خصوصی را کنار بگذارد. بنابراین علت اصلی عدم موفقیت بخش خصوصی در ایران همین مساله است. 


لیلاز علت سوم عدم موفقیت خصوصی‌سازی در ایران را ضعف فضای عمومی کسب و کار اعلام کرد و گفت: فضا برای فعالیت بخش خصوصی آماده نشده، بخش خصوصی موجود در حال فرار از میدان است و بخش‌های جدیدی که می‌خواهند در این حوزه فعالیت کنند نیز فراری داده می‌شوند. مساله خصوصی‌سازی پیچیده و عظیم شده، به طوری که وضعیت دشوار تولید به گوش رهبری نیز رسیده است. تا جایی که ایشان تولید در کشور را به مثابه گذر از 70 خوان دانسته‌اند. 


* دولت و مجلس در عمل اعتقادی به بخش خصوصی ندارند و در تلاش برای حذف بخش خصوصی قدرتمند هستند

او در ادامه گفت: متاسفانه تولید روز به روز سخت‌تر و فعالیت‌ های اقتصادی ناممکن‌تر می‌شود. در این بین  فقدان آمادگی فضای کسب و کار، منجر به شکست خصوصی‌سازی می‌شود. به این ترتیب این سه علت جز علل اصلی عدم موفقیت خصوصی سازی در ایران است. اصل 44 منتج به نتایج قابل قبول نشده و حتی سهم بخش دولتی را در اقتصاد کاهش نداده است. در حال حاضر 65 تا 70 درصد GDP (تولید ناخالص داخلی) ایران تحت نظارت بخش عمومی (دولتی و عمومی غیر دولتی) است.خصوصی سازی  در ایران به یک نوع ژست تبدیل شده؛ به این معنا که دولت و مجلس در عمل اعتقادی به بخش خصوصی ندارند و در تلاش برای حذف بخش خصوصی قدرتمند هستند. به این خاطر که به دلیل درآمد‌های نفتی نیاز واقعی به وجود چنین بخشی نمی‌بینند.


*دعواهای سیاسی سم مهلکی برای از پای درآوردن بخش خصوصی است

این اقتصاددان همچنین معتقد است زمانی که درآمدهای نفتی کاهش پیدا می‌کند تمام دولتمردان به فکر خصوصی‌سازی، ارتقا بهره‌وری و تولید می‌افتند و همچون سال‌های اخیر اقتصاد مقاومتی شکل می‌گیرد و جدی می‌شود، اما به محض اینکه فضای سیاسی آرام‌تر شده و درآمدهای نفتی افزایش یابد(خلل و فرج جامعه را وفور بپوشاند)، بخش خصوصی در چشم دولتمردان تبدیل به زائده می‌شود. درست مانند زمانی که باران می‌آید و بی‌آبی و خشکسالی فراموش می‌شود. درگیری‌های جناحی و سیاسی نیز به این آشوب می‌افزاید و فضا را متشنج می‌کند و اولین قربانی دعواهای سیاسی و برخورد با فساد؛ بخش خصوصی بوده و این اتفاق سم مهلک است. با این حال هر فعال اقتصادی زمانی که پا به عرصه موفقیت می‌گذارد و در این عرصه بزرگ می‌شود، آینده خود را پشت میله‌های زندان با جرایم سخت و سنگین می‌بیند. با این نحوه برخورد بخش خصوصی حاضر به مقابله با تحریم‌ها نمی‌شود. باید تلاش شود در کمال حفظ عدالت و مبارزه با فساد، امنیت را به فعالان اقتصادی بازگردانیم.


* برخوردهای سیاسی-امنیتی با پدیده سرمایه‌داری

آمیختگی سیاست در اقتصاد موجب شده تا انباشت سرمایه به بیرون از کشور هدایت شود. به همین خاطر است که ایران، نیم قرن با وجود داشتن سرمایه‌ای چون نفت، تولید ناخالص داخلی بسیار پایینی دارد و فرار سرمایه جز لاینفک این اقتصاد به حساب می‌آید. به گفته مارکس، تراکم سرمایه اجازه ندارد تبدیل به انباشت سرمایه شود. در حقیقت مارکس معتقد است زمانی که تراکم سرمایه تبدیل به انباشت سرمایه ‌شود؛ مجددا به تولید، ثروت و سازندگی تبدیل می‌شود.


سعید لیلاز در خصوص اینکه چرا سرمایه‌ها در ایران به سمت تولید و بهره‌وری نمی‌رود گفت: متاسفانه در ایران درست زمانی که تراکم سرمایه، می‌خواهد تبدیل به انباشت سرمایه شود، با آن برخوردهای سیاسی-امنیتی می‌کنیم. به این خاطر که به لحاظ سیاسی بخش خصوصی به یک رقیب برای حکومت تبدیل می‌شود و حکومت این رقیب را نمی‌پسندد و آن را حامی خود نمی‌داند. به این ترتیب سیاست حاکم بر جامعه، بخش خصوصی را یک زائده برای خود می‌داند. اکنون پدیده فرار سرمایه یک پدیده 3 هزار ساله است. 


* بخش خصوصی ایران اجازه ندارد ثروت عظیم خود را به اقتصاد وارد کند/ خصوصی سازی یک شعار بیش نیست!

او با اشاره به برآوردهای حکومتی و دولتی در ایران بین سال‌های 95 تا 97  گفت: بیش از 50 میلیارد دلار خروج سرمایه از کشور رقم خورده است. در حقیقت این 50 میلیارد دلار پولی بوده که تراکم سرمایه در آن اتفاق افتاده، اما به انباشت سرمایه بدل نشده و از کشور خارج شده است. حالا دولتمردان به دنبال جذب سرمایه خارجی هستند در حالی که سرمایه خارجی در طول تاریخ بشر، تابعی از جذب سرمایه داخلی بوده است. زمانی که سرمایه و سرمایه‌دار داخلی در حال فرار است چگونه می‌توان دست به جذب سرمایه خارجی زد؟ به همین خاطر است که کیک اقتصاد در ایران روز به روز در حال کوچک شدن است. نسبت تشکیل سرمایه (پس انداز ناخالص داخلی) به GDP که یکی از مهم‌ترین نسبت‌ها در تعیین آینده هر ملتی است از حدود 35 درصد در سال 82 به 22 درصد در اویل دولت روحانی رسید و اکنون باید حدود 20 درصد باشد؛ یعنی یکی از پایین ترین  نسبت‌ها در کل تاریخ ایران (به استثناء جنگ تحمیلی). تمام اینها در حالیست که بخش خصوصی ایران مقادیر بسیار زیادی ثروت دارد که اجازه ندارد به اقتصاد وارد کند.


* زمانی که سرمایه و سرمایه‌دار داخلی در حال فرار است چگونه می‌توان دست به جذب سرمایه خارجی زد؟

لیلاز برای شفاف شدن موضوع به دور زدن اتومبیل‌های گران قیمت در سطح شهر اشاره کرد و گفت: این ثروتی است که در ایران جمع شده و در کشورهای دیگر مانند دبی تخلیه شده است در حالی که می‌توانست در ایران توسط سرمایه‌داران داخلی به تولید تبدیل شود. متاسفانه به سرمایه‌داری در ایران اجازه می‌دهیم سرمایه تولید کند؛ اما محصول این سرمایه را اجازه ندارد در ایران خرج کند! باید به برخی‌ها گوشزد کرد که اگر با سرمایه‌داری مخالفت دارید باید با تمرکز ثروت در دست یک گروه مخالفت داشته باشید اگر مخالف آن نیستید بنابراین باید به تبعات آن تن بدهید و مالیات را از آن‌ها بگیرید. برای مثال بنزین را برای این گروه (دارندگان خودروهای گران قیمت) تا لیتری 10 هزار تومان افزایش دهند. 


* سالانه حدود 10 تا 20 میلیارد دلار سرمایه از کشور خارج می‌شود و دلیل آن تقدم سیاست بر اقتصاد است

او برای روشن‌تر شدن موضوع تصریح کرد: سیاست‌گذاری‌ها در ایران کاری می‌کند که تراکم سرمایه اتفاق می‌افتد، اما این تراکم سرمایه به انباشت سرمایه نمی‌انجامد. به همین خاطر است که از سال 1350 تاکنون با پدیده‌ای مواجهیم که من نام آن را «بورنی هیلز» می‌گذارم. اگر در مطبوعات دوره پهلوی جستجو کنید از سال 51 و 52 ایرانی‌هایی که ثروت‌های عظیمی را در ایران به دست می‌آوردند، به این مکان(محله‌ای در لس آنجلس) می‌رفتند و ویلا می‌خریدند. در همان زمان فرار سرمایه در ایران شکل گرفت و تاکنون ادامه پیدا کرده است. بنابراین بورلی هیلز را می‌توان نمادی برای فرار سرمایه دانست. اکنون حدود 50 سال است که سالانه حدود 10 تا 20 میلیارد دلار ثروت از ایران خارج می‌شود! (مگر یک اقتصاد چقدر (GDP)  تولید می‌کند؟) به همین دلیل است که هر چقدر تولید کنیم باز هم هیچ نداریم! براساس نرخ ارز امروز حدس می زنم، ایران از ابتدای کشف نفت تاکنون بیش از 4 هزار میلیارد دلار نفت، تولید، مصرف و صادر کرده است. حاصل این صادرات کجاست؟ بیشتر این سرمایه از ایران خارج شده است. این پدیده از دوران صفویه به بعد مشکل اساسی اقتصاد ایران به شمار می‌آید. دلایل تمام این اتفاقات نیز تقدم سیاست بر اقتصاد است.


* بخش خصوصی به زائده‌ای برای دولت تبدیل شده است

او در خصوص دولتی شدن اقتصاد و آسیب‌های آن گفت: بعد از اینکه نفت به عنوان درآمد اقتصادی ایران جدی شد و درآمد ایران از محل صادرات  نفت از اوایل دهه 1300 خورشیدی شروع به افزایش کرد، بازرگانی خارجی ایران دولتی شد. آیا این اتفاق عجیب نیست؟ وقتی درآمدهای دولت رو به افزایش می‌رود اقتصاد نیز به سمت دولتی شدن سیر می‌کند و بخش خصوصی به زائده‌ای تبدیل می‌شود. با نگاه دولتی و امنیتی نمی‌توان بخش خصوصی را مدیریت کرد و از آن انتظار موفقیت داشت.


چرا کشاورزان برای ما محترم هستند؟ به این خاطر که شاکله بخش کشاورزی ایران خصوصی است. چرا در حوزه مسکن، سازندگان سیطره دارند چراکه اساسا خصوصی است، اما در صنعت به اینگونه نیست. حتی در بازرگانی خارجی ایران  نیز به این شکل نیست. به دلیل سیطره نفت بر اقتصاد ایران بخش خصوصی در این دو حوزه به صورت زائده عمل می کند و به عنوان فضای سیاسی به دلایل فرهنگی دائما به عنوان بخش بورژوازی خونخوار و بی رحم برای ملت ایران شناخته شده است. فضای کسب و کار عمومی در ایران اجازه  فعالیت سالم را نمی‌دهد. چرا تولید در ایران ذلیل است؟ چراکه راه‌های غیر تولیدی و زیرزمینی که شما را در معرض افکار عمومی و قوه قضائیه سودجو به معنای دزد قرار نمی‌دهد؛ راحت‌تر است. طبیعی است که کسی انگیزه‌ای برای راه‌اندازی کارخانه بزرگ خودرو، پتروشیمی و... نخواهد داشت. 

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
برادران «ن»، در سال ۱۳۸۹ حدود ‌۱۰۰ میلیارد تومان از سود چند هزار میلیارد تومانی خرید و تغییر کاربری زمین از بنیاد شهید را آوردند و ۴۰ درصد سهام پتروشیمی باختر را خریدند و با افزایش سرمایه غیرقانونی سهام خودشان را به ۵۱ درصد رساندند.
سیدحمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی/ روزانه ۶۰۰ هزار بشکه ظرفیت مازاد بر نیاز داخل در بخش فرآورده‌های نفتی همچون مازوت، گازوئیل و روغن پایه و قیر داریم و با ایجاد یک سازوکار درست می‌توانیم روزانه حدود ۳۰ میلیون دلار درآمد از طریق صادرات این فرآورده‌های مهم داشته باشیم.
رامین قلمبر دزفولی، مدیر پشتیبانی ساخت و تامین کالای شرکت ملی نفت ایران/ پیشرفت فیزیکی ۵۰ قرارداد طرح بومی‌سازی ۱۰ گروه خانواده کالاهای کاربردی صنعت نفت به‌طور میانگین حدود ۵۰ درصد بوده و به این ترتیب نیمی از مسیر اجرای قراردادهای این طرح طی شده است.

يادداشت
طبق آخرین آمار، نفت درجای میادین مشترک غرب کارون حدود ۶۷ میلیارد بشکه اعلام شده که با ضریب بازیافت شش درصد ۶.۴ میلیارد بشکه می‌توان از این میادین برداشت کرد.
محسن آقایی/ طرح ساخت پتروپالایشگاه‌ها که به تصویب مجلس رسیده، در صورت تصویب آیین نامه اجرایی در دولت، بعنوان یک طرح ضد تورمی، می تواند بخشی از نقدینگی را به سمت تولید هدایت کرده و باعث تولید ثروت شود.
با روی کار آمدن دولت یازدهم، ازدیاد برداشت باز هم به عنوان یک هدف مهم و ملی توجه دولت قرار گرفت و زنگنه، وزیر نفت کشورمان از زمانی که سکان وزارت نفت را برعهده گرفت، مدام بر اهمیت افزایش ضریب بازیافت از میادین تاکید و چندی پیش اظهار کرد "امیدوارم ازدیاد برداشت به یک خواست ملی بدل شود" و محور و هدف اصلی صنعت نفت در اجرای قراردادهای جدید نفتی را ازدیاد برداشت از مخازن عنوان کرد.
دكتر علی اصولی، مدیرعامل شركت نفت خزر/ دریای خزر به عنوان بزرگترین دریاچه جهان با دارا بودن نزدیک به 40 درصد مجموع مساحت دریاچه‌های دنیا از حیث ذخایر نفت و گاز جزء مناطق به نسبت بکر جهان به شمار می‌آید و پس از منطقه خلیج فارس و سیبری سومین منبع انرژی جهان می‌باشد.
غلامرضا منوچهری، رئیس شورای سیاستگذاری چهارمین همایش مسئولیت اجتماعی صنعت نفت/ آنچه امروزه به عنوان یک الزام قانونی مطرح است، مسئولیتی است که بر اساس آن لازم است شرکت‌ها و سازمان‌ها از یک سو مسئولیت آثار نامطلوب فعالیت‌های خود بر جامعه را به عهده بگیرند و از سوی دیگر، دغدغه‌های اجتماعی و زیست محیطی را در کنار عملکردهای کسب‌وکارشان به‌طور جدی مورد توجه قرار دهند.
گفتمان
همیشه سیاست چند قدم جلوتر از اقتصاد پیش رفته و برای آن تصمیم‌‌گیری کرده است. به طوری که جایی برای رقابت میان عرصه‌های صنعتی وجود ندارد.
با توجه به رشد مصرف، تولید متانول ایران تا چهار سال آینده به بیش از ۲۵ میلیون تن خواهد رسید که چین و آمریکا هم بیشتر از این میزان تولید خواهند کرد، اما به همان میزان که تولید افزایش می‌یابد، رشد مصرف هم بالا خواهد رفت.
من فضا را باز نمی‌کنم که یکسری بیایند دوباره بابک زنجانی درست کنند. حتما چنین اجازه‌ای نمی‌دهم، بارها گفته‌ام تا زمانی که این امانت دست من است با همه وجود تلاش می‌کنم که از این امانت مردم حفاظت کنم حتی به قیمت جانم که هیچ، به قیمت آبرویم هم ان‌شاءالله نمی‌گذارم از پول ملت ببرند. نمی‌گذارم از این پول ببرند و من بمانم.
مهندس مهدی حاجی حسین‌زاده، مدیرعامل شرکت پتروایران کیش در گفتگو با دانش نفت، آخرین فعالیت‌ها و دستاوردهای شرکت پتروایران کیش را در زمینه‌های مختلف کاری تشریح کرد. آنچه در پی می آید مشروح این گفتگوست که از نظر خوانندگان گرامی می گذرد.
مهندس حسین تولا، مدیریت برنامه‌ریزی طرح‌ها و توسعه تجاری شرکت توسعه پتروایران را بر عهده دارد.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :