Daneshenaft logo
چهارشنبه 20 آذر ماه 1398 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
شنبه 25 آبان ماه 1398 | کد مطلب : 33442
بلاتکلیفی بخش خصوصی در ساخت خطوط لوله نفت و پتروشیمی
حسن حیدری، کارشناس انرژی

ساز و کار ساخت خطوط لوله نفت و پتروشیمی و واگذاری حقوقی آن، موضوعی است که علیرغم اشاره به کلیات آن در آیین نامه اجرایی قانون حمایت از توسعه صنایع پایین دستی نفت خام و میعانات گازی، همچنان شفاف نیست.

 

 

«قانون حمایت از توسعه صنایع پایین‌دستی نفت و میعانات گازی با استفاده از سرمایه‌گذاری مردمی» در تیرماه سال جاری به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. پس از تایید این مصوبه مجلس توسط شورای نگهبان، این قانون توسط رئیس جمهور به دستگاه­های ذیربط ابلاغ شد و وظیفه تدوین آیین نامه اجرایی آن نیز به وزارت نفت و سازمان برنامه و بودجه سپرده شد. اما آنچه که سال‌ها به عنوان یک خلاء قانونی در قوانین کشور وجود دارد و شایسته است که آیین نامه اجرایی این قانون راجع به آن تعیین تکلیف کند، نقش رگولاتوری دولتی در زمینه تامین خوراک و ساخت خط لوله برای آنهاست. عدم وجود ساز و کار مشخص از سوی وزارت نفت در برخورد با این موضوع، بلاتکلیفی بخش خصوصی را به همراه داشته است که شفاف شدن قواعد و اصول حاکم بر «مالکیت، اپراتوری و تعمیر و نگهداری» خطوط لوله در آیین نامه اجرایی این قانون، می­تواند گره مشکلات مذکور را بازکند.

*تاریخچه خط لوله در ایران

از حدود 150 سال پیش اولین خط لوله انتقال نفت در دنیا ساخته شد و جای حیوانات بارکش، وسایل نقلیه موتوری، کامیون، کشتی و راه‌آهن را گرفت. نخستین خط لوله سراسری ایران نیز با ظرفیت 100 هزار بشکه در روز در مهرماه 1336 آغاز به کار کرد. افزایش مصرف فرآورده‌های نفتی در ناحیه مرکزی چنان سریع بود که ساخت پالایشگاه تهران ضروری می نمود و این پالایشگاه در سال 1344 شروع به کار کرد و در همان سال خط لوله‌ای به طول 754 کیلومتر به منظور تأمین نفت‌خام مورد نیاز پالایشگاه تهران ساخته شد.

*یک بام و دو هوای دولت در مواجهه با پروژه‌های ساخت خط لوله

طی سال های اخیر بحث تنظیم‌گری در زمینه خطوط لوله یکی از بحث‌های چالش برانگیز در حوزه صنعت نفت بوده است. خط لوله اتیلن غرب که طرح اولیه آن در سال ۱۳۸۱ کلید خورد، خط لوله اتیلن مرکز و تامین خوراک واحد‌‌های پتروشیمی کشور و طرح  ساخت خط لوله خوراک پالایشگاه نفت ستاره خلیج فارس از جمله طرحهایی بودهاند که در طول سالیان اخیر سر و صدای زیادی به پا کرده‌اند. هم‌اکنون نیز با مشکلات عدیدهای مثل تامین اعتبار، توجیه اقتصادی و فنی و از همه مهمتر واگذاری حقوقی به بخش خصوصی مواجه ‌اند. به عنوان مثال پالایشگاه ستاره خلیج فارس که 49 درصد سهام آن متعلق به شرکت تاپیکو، 33 درصد صندوق بازنشستگی نفت و 18 درصد شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران است، به دلیل عدم اقدام دولت برای ساخت خط لوله، خود به ساخت این خط پرداخت. این در حالی بود که طبق قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت، این وزارت خانه موظف بود از طریق شرکت ملی نفت به ساخت این خط بپردازد. در چنین شرایطی، خود شرکت پالایش نفت ستاره خلیج فارس متحمل سرمایه گذاری و مجری ساخت خط لوله خوراک این پالایشگاه شد تا در شرایط تحریمی موجود فاز اول این پالایشگاه با ظرفیت پالایش 120 هزار بشکه از میعانات گازی وارد خط تولید شود. اما پس از گذشت 2 سال از راه اندازی خط لوله این پالایشگاه (که به تنهایی 40 درصد از بنزین کشور را تولید می‌کند،) توسط این شرکت، معلوم نیست که آیا دولت هزینه پروژه ساخت خط لوله را خواهد پرداخت یا خیر؟ این در حالی است که تا قبل از آن، وظیفه ساخت خط لوله پروژه های این‌چنینی حتی در مورد برخی پتروشیمی‌ها با وزارت نفت بوده است. برخورد یک بام و دو هوای دولت در ساخت برخی خطوط لوله با هزینه‌­های آنچنانی توسط وزارت نفت نظیر خط لوله اتیلن غرب و ساخت برخی دیگر توسط بخش خصوصی نشان­گر نبود قاعده­ مشخص و خلاهای قانونی در حوزه ساخت خط لوله دارد. از طرفی ساخت خطوط لوله در کشور بعضا با موضوعات سیاسی نیز عجین می شود؛ به این معنا که بعضی پروژه های پتروشیمیایی یا پالایشگاهی بدون داشتن توجیه اقتصادی، عدم توجه به شرایط جغرافیایی و محیط زیستی یا همان آمایش سرزمینی پروژه و بازار مصرف فرآورده های این واحد ها، با فشار برخی نمایندگان مجلس (به جای ساخت در سواحل جنوبی) در مناطق شمالی یا مرکزی کشور ساخته شده‌اند و طبق قانون مذکور (قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت) دولت موظف به ساخت خط لوله برای این پروژه هاست.

*تجربه کشورهای پیشرفته دنیا در تنظیم‌گری خط لوله

در میان کشورهای مختلف دنیا ایجاد زیر ساخت صنعتی از سوی دولت ها بر مبنای سه رویکرد کلی انجام می­شود. منشاء اصلی تفاوت در این رویکردها انحصار طبیعی یا عدم انحصار طبیعی در آن خدمت، میزان راهبردی و امنیتی بودن زیرساخت ایجاد شده، نوع مکتب اقتصادی آن کشور نظیر لیبرالی یا کمونیستی بودن آن و عواملی از این دست است.

- در رویکرد اول مالک و اپراتور زیر ساخت ایجاد شده دولت بوده و وظیفه تعمیر و نگهداری آن نیز با خود دولت است. کشورهای روسیه و چین از این ساختار پیروی میکنند.

- رویکرد دوم حاکمیت را صرفا مالک زیرساخت دانسته و بخش خصوصی را به عنوان اپراتور و مسئول تعمیر و نگه داری معرفی میکند. نروژ هم اکنون ساختاری بر مبنای این رویکرد دارد.

- و رویکرد سوم مالکیت، اپراتوری و مسئولیت تعمیر نگه داری پروژه‌ی یاد شده را به بخش خصوصی واگذار می کند. رویکرد کشورهای آمریکا و کانادا در بخش خطوط لوله نظیر این رویکرد است.

در رویکردهای دوم و سوم دولت‌ها عمدتا به تنظیمگری و مقرراتگذاری برای بخش خصوصی می‌پردازند و از این طریق مدیریت بخش مربوطه انجام می شود.

طی سال های اخیر اکثر کشور های پیشرفته یا در حال توسعه دنیا تلاش کرده‌اند در توسعه زیرساخت هایی که مباحث امنیتی شدیدی در آنها مطرح نبوده است کار تامین مالی و اجرای پروژه ها را به بخش خصوصی سپرده و در مقابل به دنبال تنظیم گری و ایجاد بستر مناسب برای مشارکت بخش خصوصی در این زمینه بوده اند. این پدیده در پروژههایی که به تامین‌مالیهای بزرگ احتیاج داشته و از طرفی دولت با مشکل کمبود نقدینگی یا دارایی مواجه بوده، بیشتر مشاهده شده است.

*جای خالی دولت در تنظیم‌گری ساخت خطوط لوله

ساخت خطوط لوله نفت و فرآورده‌های نفتی در ایران یکی از مواردی است که از ابتدا به عنوان یک مقوله حاکمیتی و دولتی محسوب شده و وظیفه تامین مالی، ساخت و حتی تعمیر و نگه داری خطوط مذکور با وزارت نفت بوده و بخش خصوصی در مراحل یادشده تقریبا نقش موثر و مشخصی نداشته است. این مسئله البته در مورد خطوط با طول کوتاه یا هزینه‌های کم دارای استثنائاتی است یا در بعضی موارد مشابه تعامل میان وزارت نفت و هلدینگ پتروشیمی باختر قراردادهایی در مورد واگذاری وظیفه تعمیر و نگهداری خط لوله اتیلن غرب وجود دارد اما هیچ قانون، آیین نامه یا مقررات مشخصی در این زمینه وجود ندارد. بی شک توجه به نحوه ساخت خط لوله و تنظیم‌گری استفاده از آن توسط وزارت نفت می تواند تکلیف بخش خصوصی در این زمینه را مشخص و احتمالا مشارکت این بخش در ساخت سریع‌تر پروژه­های خط لوله و تعمیر و نگه‌داری بهتر آن را به همراه داشته باشد.پیش نویس آیین نامه اجرایی «قانون حمایت از توسعه صنایع پایین دستی نفت و میعانات گازی با استفاده از سرمایه‌گذاری مردمی» توسط وزارت نفت تهیه و توسط وبسایت دفتر هیات دولت به اطلاع عموم رسیده است. امید است اصلاح این موارد که هم‌اکنون در دستور کار کمیسیون اقتصادی دولت و همچنین هیات وزیران قرار گرفته است در پیش نویس یاد شده مدنظر قرار گیرد تا هم موجب حمایت دولت از بخش خصوصی و هم تنظیم‌گری علمی در این زمینه و کاهش دعاوی حقوقی میان بخش خصوصی و دولت در این زمینه شود.

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
در پایان نشست کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی با وزیر نفت، جمله‌ای به نقل از وزیر در رسانه‌ها با این مضمون منتشر شد: قانع نشدند و قصد قانع شدن هم ندارند!!!
طرح استیضاح وزیر نفت در مجلس کلید خورده و ناکارآمدی در انعقاد قراردادهای میدان‌های مشترک نفتی و گازی از دلایل این استیضاح عنوان شده؛ حال آنکه دستاوردهای ملموس وزارت نفت در پارس جنوبی و غرب کارون، توسعه میدان‌های مشترک را به پای ثابت فهرست نقاط قوت این وزارتخانه بدل کرده است.
زنگنه یکی از معماران کلیدی الگوی اقتصاد مقاومتی ایران در مسیر ایجاد ارزش‌افزوده و تبدیل دارایی‌های فکری به توسعه اقتصادی و همچنین خودکفایی در منابع اصلی به شمار می‌رود.

يادداشت
علی گلمرادی، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی/ یکی از معضلات اساسی کشور، اتکا بودجه دولت به فروش نفت خام است و این موضوع در برهه‌های مختلف بر عملکرد دولت برای اداره کشور تاثیرات منفی گذاشته است.
سیروس تالاری، رییس هیات مدیره انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت ایران/ با توجه به این‌که پنج میلیارد دلار در سال ظرفیت صادرات تجهیزات صنعت نفت در کشور وجود دارد، تقاضای ما از دولت این است که روی این موضوع سرمایه‌گذاری کند.
سیدمحمد میرزامحمدزاده/ فعالیت‌های عام‎ المنفعه وزارت نفت که بر اساس مسئولیت‌های اجتماعی آن انجام می‌شود، گستردگی‌های بسیاری دارد. شرکت ملی نفت ایران به عنوان یکی از شرکت‌های زیرمجموعه این وزارتخانه، فعالیت‌های مسئولیت‌های اجتماعی خود را از مسیر مدیریت نظارت بر طرح‌های عمرانی مناطق نفت‎خیز محقق می‌کند.
عربستان سعودی پس از استقبال سرد سرمایه‌گذاران خارجی حتی با ارزش‌گذاری پایین‌تر ۱.۷ تریلیون دلار، به سرمایه‌گذاران داخلی و منطقه‌ای برای فروش ۱.۵ درصد از سهام آرامکو تکیه کرده است.
فرهاد احمدی، مدیرعامل سابق شرکت ملی و مهندسی ساختمان نفت/ اصلاح آیین نامه قانون حمایت از توسعه صنایع پایین دستی نفت خام و میعانات گازی ضرورت دارد و باید در سرمایه‌‌گذار خارجی اطمینان ایجاد کنیم، تضامین لازم را حاصل کنیم تا وارد شود.
گفتمان
بیش از چهار سال از ایجاد مرکز توسعه مدیریت صنعت نفت می‌گذرد و در این مدت از سوی این مرکز فراخوان‌های متعددی در حوزه‌های مختلف اعلام، دوره‌های آموزشی متناسب با هر حرفه برگزار و حتی گواهی صلاحیت منتخبان یکی از حرفه‌ها (مدیریت پروژه) اعطا شده است.
همیشه سیاست چند قدم جلوتر از اقتصاد پیش رفته و برای آن تصمیم‌‌گیری کرده است. به طوری که جایی برای رقابت میان عرصه‌های صنعتی وجود ندارد.
با توجه به رشد مصرف، تولید متانول ایران تا چهار سال آینده به بیش از ۲۵ میلیون تن خواهد رسید که چین و آمریکا هم بیشتر از این میزان تولید خواهند کرد، اما به همان میزان که تولید افزایش می‌یابد، رشد مصرف هم بالا خواهد رفت.
من فضا را باز نمی‌کنم که یکسری بیایند دوباره بابک زنجانی درست کنند. حتما چنین اجازه‌ای نمی‌دهم، بارها گفته‌ام تا زمانی که این امانت دست من است با همه وجود تلاش می‌کنم که از این امانت مردم حفاظت کنم حتی به قیمت جانم که هیچ، به قیمت آبرویم هم ان‌شاءالله نمی‌گذارم از پول ملت ببرند. نمی‌گذارم از این پول ببرند و من بمانم.
مهندس مهدی حاجی حسین‌زاده، مدیرعامل شرکت پتروایران کیش در گفتگو با دانش نفت، آخرین فعالیت‌ها و دستاوردهای شرکت پتروایران کیش را در زمینه‌های مختلف کاری تشریح کرد. آنچه در پی می آید مشروح این گفتگوست که از نظر خوانندگان گرامی می گذرد.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :