Daneshenaft logo
دوشنبه 23 مهر ماه 1397 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
جمعه 8 دی ماه 1396 | کد مطلب : 11635
کشورهای قدرتمند بساط دلار را بر‌‌می‌چینند؟!
پایانی بر امپراطوری دلار؟
احمد مددی

تحلیلگران معتقدند که با کاهش قیمت نفت و دورنمای نا امیدکننده آن در سال‌های آتی، دارندگان و خریداران بزرگ نفت دنیا به یک اتحاد ناخواسته دست بزنند تا از قافله توسعه و پیشرفت و پیشتازی در دنیا عقب نمانند.

 

با افزایش بی ضابطه نفوذ شاخص دلار آمریکا در بازارهای جهانی، حالا کشورهای قدرتمند از نظر نظامی و اقتصادی به فکر چاره افتاده‌اند تا از قدرت و نفوذ دلار آمریکا در دنیا بکاهند تا در ادامه اگر بتوانند امپراطوری دلار را در هم شکنند. در این خصوص تحلیلگران معتقدند که با کاهش قیمت نفت و دورنمای ناامیدکننده آن در سالهای آتی، دارندگان و خریداران بزرگ نفت دنیا به یک اتحاد ناخواسته دست بزنند تا از قافله توسعه و پیشرفت و پیشتازی در دنیا عقب نمانند. همانطور که اشاره شد، دارندگان بزرگ نفت دنیا با کاهش قیمت نفت ضرر و زیان های زیادی را متحمل شده و بعضا با کسری بودجه های کلان دست به گریبان شده اند. شاهد مثال در اینباره کشور ونزوئلاست که با آنکه از بزرگترین ذخیره گاههای نفت جهان به شمار می رود اما از تورم بیش از 700 درصدی رنج می برد و هر لحظه امکان سقوط حکومت «نیکولاس مادورو» وجود دارد.

کارشناسان معتقدند؛ با ادامه اوضاع نابسامان اقتصادی دارندگان نفت، این کشورها به سوی کاهش استفاده از ارز دلار در معاملات آتی قدم بر خواهند داشت. هر چند تحلیلگران متفق القول اعتقاد دارند که عربستان سعودی هرگز این رویه را به دلیل در زیر سلطه بودن ایالات متحده در پیش نخواهد گرفت، اما روسیه و چین را از این قاعده مستثنی ارزیابی می کنند. در این باره یک بانک دانمارکی پیش‌بینی کرده که چین و روسیه از سال 2018 میلادی استفاده از دلار را در معاملات نفتی  کاهش خواهند داد. ساکسو بانک دانمارک پیش‌بینی کرده که چین که بزرگترین واردکننده نفت جهان است، از سال ۲۰۱۸ میلادی به تدریج استفاده از ارز ملی خود (یوان) برای پرداخت قیمت نفت را افزایش می‌دهد. از سوی دیگر، روسیه که بزرگترین صادرکننده نفت به چین به شمار می‌آید، برای پذیرش یوان و کنار گذاشتن دلار آمریکا در معاملات خود با چین، تمایل دارد. در گزارش ساسکو بانک آمده است: چین اکنون بزرگترین واردکننده نفت جهان است و بسیاری از کشورهای تولیدکننده نفت مشتاق هستند که به قراردادهای مبتنی بر یوان گرایش یابند؛ با کاهش تدریجی قدرت و تأثیر جهانی آمریکا از یک سو و با کامیابی کلی معاملات آتی مبتنی بر یوان از سوی دیگر، تصمیم بورس کالای شانگهای برای آغاز معاملات آتی نفت مبتنی بر یوان، یک رویگردانی موفق از وابستگی به دلار به شمار می‌آید. این بانک پیش‌بینی کرد که قرارداد آتی نفت مبتنی بر یوان، تحولی با پیامدهای سیاسی و مالی عظیم خواهد بود. بر این اساس، حجم معاملات شاخص دبلیو تی آی آمریکا و شاخص برنت دریای شمال، در مجموع معادل دو میلیارد بشکه در روز و ۲۰ برابر تقاضای روزانه نفت جهان است. با این همه، طبق ادعای ساکسو بانک، شاخص دبلیو تی آی آمریکا در حال از دست دادن جایگاه خود در بازار نفت است.

ایده کاهش نقش دلار در بازارهای جهانی پیش از این نیز همواره مورد چالش کشورهای توسعه یافته بوده است. در 29 مارس 2012 بود که رهبران کشورهای عضو سازمان بریکس (پنج قدرت نوظهور اقتصادی جهان) پیشنهاد تشکیل بانکی را دادند که رقیب بانک جهانی شود. با تشکیل بانک جدید توسعه در شانگهای چین با سرمایه اولیه ۵۰ میلیارد دلار این امید بوجود آمد که شاید با پیوستن سایر کشورهای درحال توسعه به این بانک، در سالهای آتی شاهد برهم خوردن نظام ظالمانه هفتاد و سه سال گذشته در اقتصاد جهانی باشیم. این ایده در دیدار نمایندگان کشورهای برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی در دهلی، مطرح شد که بر اساس آن این کشورها توافق کردند تا از وابستگی خود به کشورهای اروپایی و شمال آمریکا بکاهند و روابط تجاری و پولی نزدیکتری برقرار کنند. هر چند این ایده اندکی کند پیش می رود اما با گسترش و نفوذ دلار و فشار اقتصادی که به دیگر ارزها آمده است این امکان وجود دارد که این پنج کشور بار دیگر عزم خود را برای مقابله با دلار جدی تر از گذشته جزم کنند. این موضوع از آنجایی اهمیت دارد که  ۲۸ درصد اقتصاد جهان در اختیار این کشورهاست و هر اقدامی در این خصوص دلار آمریکا را به شدت به چالش خواهد کشید. بدین ترتیب، تلاش برای تشکیل چنین بانکی که در ظرف ده سال آینده سرمایه آن به صد میلیارد دلار خواهد رسید از یکسو و جایگزینی یوان به جای دلار در معاملات اتی برخی بازارها، بی شک نظام مالی کنونی جهان که ميراث کنفرانس سال ۱۹۴۴ "برتون وودز" است را به چالش خواهد کشاند. در کنفرانس برتون وودز (Bretton-Woods Conference) در سال ۱۹۴۴ ساختار اقتصادی جهان بعد از جنگ جهانی دوم بر اساس سیستم آمریکایی اقتصاد جهانی لیبرال شکل گرفت . آمریکا بعد از جنگ جهانی دوم بعنوان قدرت برتر نظامی و اقتصادی و سیاسی مطرح شد و سیستم اقتصادی جهان بر اساس اندیشه‌های هری دکستر وایت و جان مینارد کینز شکل گرفت. با آنکه اکثر کشورهای در حال توسعه و توسعه نیافته منتقد نظام مالی حاکم برجهان هستند اما به دلیل آنکه امکانات لازم را برای مقابله با این نظام سلطه را ندارند، در عمل به آن تن داده اند.

بر این اساس، دلار همچنان در عرصه پولی بين المللی حرف اول را مي زند. امروز هشتاد و هفت در صد بازرگانی بين المللی به دلار انجام مي‌گيرد و شصت و دو درصد ذخاير ارزی بانک‌های مرکزی دنيا به دلار است. نود درصد مواد اوليه در جهان به دلار ارزش‌گذاری مي‌شود و بخش بسيار مهمی از معاملات بر روی اين مواد (انرژی، کالاهای کشاورزی، فلزات قيمتی...) با اسکناس سبز آمريکا انجام مي گيرد. معتبر ترين بانک‌های جهان و معظم‌ترين شرکت‌های چند مليتی عمدتا به دلار قرض مي‌کنند و اوراق قرضه آمريکا، که طبعا به دلار است، يکی از مطمئن‌ترين اشکال سرمايه‌گذاری در جهان به شمار مي‌رود. اما سوال این است که هفتاد و سه سال بعد از برتون وودز، راز بقای قدرت بلا منازع دلار در چيست؟ پول ملی يک کشور بر اقتدار آن در عرصه های گوناگون تکيه دارد. پشتوانه پول ملی، در دنيای قرن بيست و يکم، برخورداری از شرکت های بلند آوازه، توانايی جذب سرمايه گذاران، شمار دانشگاه های صاحب نام، قابليت تاثير گذاری بر ديگر کشور ها از راه «قدرت نرم» و پويايی فضای اقتصادی است. نفوذ دلار هم از توانايی های نظامی و ديپلماتيک ايالات متحده و هم از پويايی آن در عرصه های اقتصادی، تکنولوژيک، علمی و آموزشی سرچشمه مي گيرد. ارزش سرمايه موجود در بازار نيويورک به پانزده هزار ميليارد دلار مي رسد که حدود چهار برابر بازار سهام در لندن يا توکيو است. عوامل ديگری، از جمله کشف منابع عظيم نفت و گاز غير متعارف در آمريکا که به شیل ها معروف است نیز، به اين نفوذ دامن مي‌زند.با اين حال مي‌دانيم که هيچ قدرتی جاودانی نيست و ايالات متحده آمريکا هم نمی تواند يک استثنا باشد. در پايان جنگ جهانی دوم آمريکا تنها قدرت اقتصادی مهم در دنيا بود. امروز در صحنه جهانی قدرت های تازه ای چون اتحاديه اروپا، ژاپن، چين، روسیه و چند قدرت نوظهور ديگر سر بر آورده‌اند که آشکارا آمريکا را به چالش مي طلبند. در اين شرايط می بينيم که انتقاد عليه سلطه دلار در اين جا و آنجا بالا گرفته است و تلاش‌هايی برای يافتن بديل (آلترناتيو) اسکناس سبز آمريکا حتی در ميان بعضی از متحدان نزديک آمريکا ديده مي‌شود. آلترناتیوهایی چون حوزه پولی بریکس یا تک ارزهایی مثل یوآن چین.

شايد يوآن، پول ملی چين، تنها پولی ياشد که بتواند ادعای مقابله با اقتدار دلار را مطرح کند. سخن بر سر پول کشوری است که در فاصله ای کوتاه به نخستين قدرت بازرگانی جهان بدل شده و دومين توليد ناخالص داخلی دنيا را در اختيار دارد. مساله در آنجا است که پول چنين قدرتی، هنوز از قابليت تبديل عمومی به ساير پول‌ها بر خوردار نيست و ارزش آن بيش از آنکه با داوری بازار تعيين شود، با تصميم مقامات پولی اين کشور و در واقع حزب کمونيست چين تعيين مي‌شود. به علاوه نظام بانکی و شبکه های مالی چين هنوز در مقايسه با همتايان غربی‌شان بسيار واپس مانده‌اند. در مجموع به نظر مي‌رسد که ساختار های اقتصاد و سياسی چين هنوز در سطحی نيستند که بتوانند يک پول صاحب اقتدار بين المللی را به دنيا عرضه کنند.

کوتاه سخن آنکه قدرت دلار - مثل همه قدرت ها - طبعا ابدی نيست و با چالش های يک يا چند رقيب جدی روبرو خواهد شد  ولی در شرايط کنونی، اندکی بعيد مي‌رسد که اين رويداد بتواند در آينده ای نزديک فرآيند صدرنشين شدن دلار را که هفتاد و سه سال پيش در کنفرانس برتون وودز جنبه رسمی به خود گرفت، زير پرسش ببرد و بایستی منتظر رویدادهای آتی در عرصه جهانی باشیم.

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
ایران به عنوان بزرگترین تولیدکننده نفت‌کوره با کیفیت و تامین‌کننده اصلی سوخت کشتی‌ها در منطقه از یک طرف و دارا بودن بنادر و شرایط جغرافیایی از سوی دیگر دارای موقعیت استثنایی برای توسعه سوخت‌رسانی دریایی است که متاسفانه با توجه به این پتانسیل‌ها هنوز تا جایگاه شایسته خود فاصله زیادی دارد.
کشور امارات در حالی بازاری انحصاری در بانکرینگ دارد که بخش قابل توجهی از مواد اولیه خود را به صورت خام از ایران خریداری می‌کند.
کارت سوخت با هدف جلوگیری از قاچاق سوخت به خارج از کشور و مدیریت مصرف سوخت مجددا احیا می‌شود.

يادداشت
عسگر سرمست، کارشناس ارشد حوزه انرژی و محیط زیست/ موافقت‌نامه پاریس مطابق با برنامه‌های ملی کره‌جنوبی است و این کشور حتی بدون این معاهده نیز، به سمت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای خواهد رفت.
علیرضا سلطانی، کارشناس اقتصاد انرژی/ پس از خروج آمریکا از برجام و اعمال دوباره تحریم‌ها علیه ایران به‌ویژه تحریم‌های نفتی، شناسایی و راه‌های مقابله با اقدام‌های تحمیلی آمریکا و کاهش مخاطرات ناشی از این اقدام‌ها در عرصه اقتصادی به دغدغه اصلی سیاست‌گذاری تبدیل شده است.
عزت‌الله صیادنیا طیبی، دانشجوی دکترای اقتصاد نفت دانشگاه علامه طباطبایی/ بازار نفت مثل هر کالایی در دنیا تابع عرضه و تقاضاست ولی استراتژیک بودن این کالا باعث شده در بحث عرضه و تقاضا جوانب دیگری علاوه بر منافع اقتصادی را دخیل بدانیم.
عمده‌ترین معامله‌گران نفت جهان انتظار ندارند قیمت نفت در سال آینده میلادی از ۶۵ دلار برای هر بشکه کمتر شود و فراتر رفتن این قیمت‌ها از مرز ۱۰۰ دلار را محتمل می‌دانند.
محسن جلیلوند، مدرس روابط بین‌الملل/ کمتر از یک ماه به آغاز دور دوم تحریم‌های ایالات متحده آمریکا باقی مانده است و با وجود اینکه مقامات این کشور تاکید دارند این تحریم‌ها بسیار برای ایران خطرناک است، اما برخی مقامات دولتی معتقدند که هرآنچه باید بعد از تحریم ۱۳ آبان رخ می‌داد، طی سه ماه گذشته انجام شده است و قرار نیست اتفاق بسیار بزرگی رخ دهد.
گفتمان
مزیت‌هایی از جمله بازار گسترده فروش، حجم کم محموله‌ها و تبادلات مالی خرد فرآورده‌های نفتی نسبت به نفت خام موجب می‌شود که تحریم فروش فراورده به راحتی تحریم نفت خام صورت نپذیرد.
ایران با وجود منابع غنی نفت بالاترین رتبه شدت مصرف انرژی را حتی نسبت به کشورهای نفت‌خیز دارد.
دو عضو اوپک، سردمداری جهانی ضدیت با ایران را در بازار نفت به‌عهده گرفته‌اند. این کاملا روشن است. این کار نه در عالم همسایگی و نه در عالم همکاری، صحیح نیست.
حسن خسروجردی، رییس سابق اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی/ درباره مانع اصلی فروش نفت در بورس بایستی گفت: وزارت نفت توقع دارد بر خلاف رویه‌های جهانی در ازای فروش نفت خام به بخش خصوصی، بهای محموله را در موعد تحویل و به صورتی نقدی دریافت کند.
هاتف ستاری، کارشناس ارشد حقوق نفت/ کارشناسان حقوق نفت معتقدندکه سرمایه گذاران خارجی با مدل قراردادهای بیع متقابل آشنایی بیشتری دارند و ایران با استفاده از مدل اصلاح شده آن می‌توانست سرعت بیشتری در جذب سرمایه خارجی داشته باشد.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :