Daneshenaft logo
پنجشنبه 6 تیر ماه 1398 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
جمعه 28 دی ماه 1397 | کد مطلب : 22672
خصوصی‌بازی و خصوصی‌سوزی وبال اقتصاد ایران
احمد مددی

یک سوال ساده؛ واگذاری‌ها و خصوصی‌سازی تحت لوای اصل مترقی 44 قانون اساسی با چه هدفی از اواخر دهه 80 تا به امروز صورت گرفته است؟

برای پاسخ تنها کافی است ببینیم این اصل چه می‌گوید: نظام اقتصادی جمهوری اسلامی ایران بر پایه سه بخش دولتی، تعاونی و خصوصی با برنامه‌ریزی منظم و صحیح استوار است. بخش دولتی شامل کلیه صنایع بزرگ، صنایع مادر، بازرگانی خارجی، معادن بزرگ، بانک‌داری، بیمه، تأمین نیرو، سدها و شبکه‌های بزرگ آبرسانی، رادیو و تلویزیون، پست و تلگراف و تلفن، هواپیمایی، کشتیرانی، راه و راه‌آهن و مانند این‌ها است که به صورت مالکیت عمومی و در اختیار دولت است. بخش خصوصی شامل آن قسمت از کشاورزی، دامداری، صنعت، تجارت و خدمات می‌شود که مکمل فعالیتهای اقتصادی دولتی و تعاونی است. مالکیت در این سه بخش تا جایی که با اصول دیگر این فصل مطابق باشد و از محدوده قوانین اسلام خارج نشود و موجب رشد و توسعه اقتصادی کشور گردد و مایه زیان جامعه نشود مورد حمایت قانونی جمهوری اسلامی است. تفصیل ضوابط و قلمرو و شرایط هر سه بخش را قانون معین می‌کند. بر این اساس، بروز برخی معضلات در اجرای خصوصی‌سازی، تدبیرپردازان را به تغییر اصل ۴۴ قانون اساسی واداشت تا تعریفی جدید از حیطه تصدی اقتصادی دولت ارایه دهند، لذا مجمع تشخیص مصلحت نظام طی مصوبه‌ای واگذاری بخشی از صنایع استراتژیک و مادر به بخش خصوصی را مطابق مصلحت دانست و در خرداد ماه ۱۳۸۴ مطابق بند۱ اصل ۱۱۰ قانون اساسی سیاست‌های کلی اصل ۴۴ ابلاغ شد. در تیرماه ۱۳۸۵ نیز، بند ج اصل ۴۴ قانون اساسی ابلاغ گردید و دولت موظف شد تا ۸۰ درصد از سهام بخش‌های دولتی را به بخش خصوصی واگذار کند.

اما به واقع انواع تخلفات و حیف و میل بیت‌المال در واگذاری‌ها از همین جا آغاز می‌شود؛ از اجرای نادرست و ناصواب این اصل مترقی که به باور نگارنده، اگر این پروسه، درست و سالم شکل می‌گرفت، شاید اثرات تحریمی که اکنون اقتصاد و مردم ایران را به شدت آزار می‌دهد، بسیار کاهش می‌یافت و همین بخش خصوصی، فرشته نجات ایران در عرصه معیشت و اقتصاد کشور می‌شد.

همانطوری که مشاهده می‌شود؛ هدف از خصوصی‌سازی، مردمی‌سازی اقتصاد و تحویل امور اقتصادی به بخش خصوصی بود. اصل 44 اصلی مترقی است که اگر درست و بدون مفسده انجام می شد، به طور قطع و یقین آثار و برکات با ارزشی را برای اقتصاد کشورمان رقم می زد. اما شوربختانه در غالب ماجرای خصوصی سازی ها، کام مردم و اقتصاد کشور تلخ شد و واگذاری‌ها شبیه به خصوصی‌سوزی یا خصوصی‌بازی شد! شاید این تعبیر درست باشد که اغلب خصوصی‌سازی‌های صورت گرفته در چند سال اخیر، وبال اقتصاد ایران شد و به بیکاری ها و تشدید چالش های اقتصادی دامن زد. در برخی دیگر نیز برخی چسبیدگان به مسئولان وقت دولتی و استفاده از رانت های اطلاعاتی، یک شبه صاحب ثروت های هزاران میلیاردی شدند! آری، در برخی از واگذاری ها، اتفاقاتی تلخ و رانت گونه به وقوع پیوسته که ذکر آن به مثابه مثنوی هفتاد من کاغذی می ماند که با ورق زدن برخی از این واگذاری‌ها و رصد کردن تخلفات و رانت های مستتر در آن، انگشت حیرت به دهان گزیده خواهد شد.

با کنار رفتن ابرهای ابهام و رواج تحقیق و تفحص در شاکله قوه مقننه کشور، اوج خصوصی بازی ها عیان شده است. در این باره نقطه نظرات بسیاری در مورد واگذاری‌های غلط به دلایل مختلفی چون اهلیت نداشتن خریداران و یا روش نادرست قیمت‌گذاری و ... ابراز شده است اما شاید یکی از تندترین مواضع، صحبت‌های اخیر یک نماینده مجلس باشد که می گوید: «خصوصی‌سازی یعنی هدیه صنایع کشور به خودی‌ها و یا به کسانی که حاضرند رشوه دهند!!».

اسماعیلی، نماینده مجلس برای شاهد گفته های خویش چند مثال روشن نیز می آورد که خواندن آن خالی از لطف نیست. او می گوید: « نیروگاه اصفهان را در حالی به قیمت ۱۴۰۰ میلیارد تومان واگذار کرده‌اند که فقط ۲۰۰۰ میلیارد از دولت طلبکار است. آلومینیم المهدی هرمزگان را به کمتر از ۱۰ درصد قیمت واقعی واگذار کردند و ۱۳۵۰۰۰ تن شمش و ضایعات انبار شده در کارخانه را اصلا در محاسبات قیمت به حساب نیاوردند. طبق قانون تنها واحدهایی مجاز به واگذاری از طریق مذاکره هستند که زیر ۱۰۰ میلیارد تومان ارزش داشته باشند و انحصاری هم نباشند اما آلومینیم المهدی، هم بالای ۱۰۰ میلیارد قیمت دارد و هم به تنهایی ۶۰ درصد آلومینیم کشور را تامین می‌کند. نیشکر هفت تپه نیز ۲ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان ارزش‌گذاری شده که ۹۰۰ میلیارد تومان فروخته شده است و گفته شده ۶۸۰ میلیارد تومان بدهی دارد و ۲۲۲ میلیارد تومان قرار شده به دولت بدهد، یعنی سند کارخانه‌ای که ارزش ۲ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان دارد خریدار در گام اول ۱۰ میلیارد تومان داده و به افرادی واگذار شده است که اهلیت لازم را ندارد. هپکو نیز نمونه ناموفق در واگذاری‌ها است». البته او اشاره می کند که ۲ مورد از خصوصی‌سازی‌ها به افرادی واگذار شده که توانسته‌اند با پرداخت رشوه به کارمندان بانک مرکزی، دلار دولتی به نرخ ۴۲۰۰ تومان بگیرند و در بازار آزاد به فروش برسانند و اکنون در زندان هستند!!

اما ناظران معتقدند؛ در غالب واگذاری‌های صورت گرفته، رانت‌خواری‌های گسترده همراه با تاراج بیت‌المال صورت گرفته و شوربختانه آنکه فرد یا افرادی هم که صاحب این شرکت‌ها، هلدینگ‌ها و صنایع شده‌اند، بدون پیگیری خاصی از سوی مراجع ذیربط و ذیصلاح صاف – صاف راه می‌روند و به ریش مردم هم می‌خندند.

نمونه این واگذاری‌ها، خصوصی‌سوزی‌ها و خصوصی‌بازی‌ها کم نیستند، نمونه‌هایی که به وضوح می‌توان در واگذاری هلدینگ پتروشیمی باختر، پالایشگاه کرمانشاه و مزایده اخیر پتروشیمی بیستون کرمانشاه به عینه دید و تلخی آن را چشید! حال سوال اساسی این است که روز حساب کشی و برخورد جدی و بدون مماشات با رانت‌خواران و دستبردزنندگان به بیت‌المال چه زمانی فراخواهد رسید؟

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
سیدحمید حسینی، فعال اقتصادی در حوزه صادرات فرآورده‌های نفتی/ وزارت نفت دائم با مشتریان صوری روبه‌روست که می‌خواهند از کارش سر در بیاورند و به‌جای خرید نفت، اطلاعات ما را به آمریکا بفروشند.
کوروش کرم‌پور حقیقی، عضو هیئت‌ رئیسه کمیسیون انرژی مجلس/ هرگونه اخلال در روند فروش نفت و ارزآوری از این حوزه، آسیب‌های جبران‌ناپذیری را به دولت در حوزه مالی می‌زند.
روزگار غریبی شده است. در این زمانه عجیب و غریب، وزیر نفت که پرچمدار مبارزه با تحریم‌های نفتی ایالات متحده است، بی‌رحمانه و غیر‌منصفانه زیر شدیدترین انتقادات و هجمه‌ها قرار گرفته است.

يادداشت
ایمان نیکزاد، کارشناس ارشد انرژی/ اکوادور یکی از اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) است که با تولید میانگین روزانه حدود ۵۵۰ هزار بشکه نفت خام، پنجمین تولیدکننده نفت خام آمریکای جنوبی و با ۸.۳ میلیارد بشکه ذخایر نفت خام، سومین کشور این منطقه پس از ونزوئلا و برزیل از نظر میزان ذخایر نفتی به شمار می‌رود.
ایران هم‌اکنون در مجتمع‌های پتروشیمی زاگرس، خارک، فن‌آوران و مرجان ظرفیت تولید سالانه بیش از ۶.۶ میلیون تن متانول را دارد و براساس شواهد موجود، تا پنج‌ سال آینده این مقدار به ۲۵ میلیون تن خواهد رسید.
غلامرضا شرفی، عضو کمیسیون انرژی مجلس/ توسعه ظرفیت پالایشگاهی و پتروپالایشگاه‌ها ازجمله راهکارهای مقابله با تحریم‌های نفتی محسوب می‌شود و تحریم‌های آمریکا را می‌توان با رفتن به سمت تولید فراورده‌های نفتی بی اثر کرد.
ظرفیت موجود در صادرات فرآورده‌های نفتی به کشورهای منطقه و به‌ویژه افغانستان یکی از فرصت‌های مناسب ایران برای عبور از تحریم‌های نفتی است و رفتن به سمت تولید محصولات پترو پالایشگاهی می‌تواند نقش مهمی در جهت تحقق شعار رونق تولید ایفا کند.
عقیل براتی، رییس پژوهش و فناوری شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت/ سه پروژه فناورانه در شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت اجرا می شود و برای این پروژه‌ها مصوبه‌های شورای پژوهش و هیئت مدیره شرکت ملی نفت دریافت شده است.
گفتمان
من فضا را باز نمی‌کنم که یکسری بیایند دوباره بابک زنجانی درست کنند. حتما چنین اجازه‌ای نمی‌دهم، بارها گفته‌ام تا زمانی که این امانت دست من است با همه وجود تلاش می‌کنم که از این امانت مردم حفاظت کنم حتی به قیمت جانم که هیچ، به قیمت آبرویم هم ان‌شاءالله نمی‌گذارم از پول ملت ببرند. نمی‌گذارم از این پول ببرند و من بمانم.
مهندس مهدی حاجی حسین‌زاده، مدیرعامل شرکت پتروایران کیش در گفتگو با دانش نفت، آخرین فعالیت‌ها و دستاوردهای شرکت پتروایران کیش را در زمینه‌های مختلف کاری تشریح کرد. آنچه در پی می آید مشروح این گفتگوست که از نظر خوانندگان گرامی می گذرد.
مهندس حسین تولا، مدیریت برنامه‌ریزی طرح‌ها و توسعه تجاری شرکت توسعه پتروایران را بر عهده دارد.
عصام‌الدین فیروزبخت، مدیرفاوای شركت توسعه پتروایران، دارای 23 سال سابقه فعالیت تخصصی در زمینه توسعه راهكارهای فناوری اطلاعات و ارتباطات در صنعت نفت است.
مهندس نیما باقرسایی، بیش از 17 سال سابقه كار مفید در حوزه‌های مهندسی، ساخت و بازرگانی را در رزومه کاری خویش ثبت کرده است.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :