Daneshenaft logo
سه شنبه 24 مهر ماه 1397 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
جمعه 6 مهر ماه 1397 | کد مطلب : 12346
‍نگاه تحلیلی دانش‌نفت به اقتصادهای نوظهور در مواجهه با قدرت دلار آمریکا؛
قدرت‌های نوظهور بر ضد دلار
احمد مددی

روسیه در ماه‌های اخیر اوراق قرضه آمریکایی خود را فروخت. آخرین داده‌های خزانه‌داری آمریکا نشان می‌دهد سهم روسیه از اوراق قرضه آمریکا به پایین‌ترین حد ۱۱ ساله خود رسیده است و حالا ارزش آن تنها ۱۴.۹ میلیارد دلار است.

 

دانش نفت: ایالات متحده آمریکا با «دلار» خویش جهان و رقبایش را به سخره گرفته است. اینک آمریکا از دلار به عنوان ابزاری برای تحت فشار قرار دادن دیگر کشورها سود می جوید. دیگر برای آمریکای ترامپ، تفاوتی بین چین، روسیه و حتی اتحادیه اروپا نیست. تقریبا همه کشورهای دنیا از سلاح دلار ضربه خورده اند. استفاده ابزاری از دلار صدای همه قدرت های جهانی را درآورده و آنان را به چاره جویی واداشته است.

اخیرا ولادیمیر پوتین، در اجلاس اقتصادی شرقی در ولادی‌وستوک، با اشاره به بدهی بالای آمریکایی‌ها گفت که گرایشی جهانی در بین کشورها، برای کاهش سهم پرداخت‌های بین‌المللی به دلار، به راه افتاده است. پوتین گفت: با توجه به آن‌چه در موقع پرداخت با دلار با آن روبرو هستیم، کشورهای بیشتری علاقه دارند با ارزهای ملی خود تجارت کنند. او اضافه کرد: به علاوه برای ایجاد پایداری مالی بهتر است تجارت‌های دوجانبه را با ارزهای ملی انجام دهیم. ما به تدریج به سوی این امر حرکت خواهیم کرد. رییس‌جمهور روسیه اشاره کرد که ریسک‌هایی در تجارت با ارزهای ملی وجود دارد اما می‌توان آنها را به حداقل رساند. او گفت: ریسک‌ها همه‌جا وجود دارند، اما باید آنها را به حداقل رساند و برای به حداقل رساندن آنها لازم است در تجارت ایجاد تنوع کنیم. پوتین گفت: دلار آمریکا یک ابزار مالی پر ریسک است. بدهی خارجی آمریکا بالغ بر ۲۰ تریلیون دلار است. بعد از این چه خواهد شد؟ کسی چه می‌داند. پوتین ادامه داد: روسیه در حال تنوع بخشی به ذخایر ارزی خارجی و اوراق قرضه خود می‌باشد. او گفت: تمام این‌ها باعث ایجاد پایداری در سیستم مالی می‌شود.

 روسیه در ماه‌های اخیر اوراق قرضه آمریکایی خود را فروخت. آخرین داده‌های خزانه داری آمریکا نشان می‌دهد سهم روسیه از اوراق قرضه آمریکا به پایین‌ترین حد ۱۱ ساله خود رسیده است و حالا ارزش آن تنها ۱۴.۹ میلیارد دلار است. میزان ذخایر اوراق قرضه آمریکایی روسیه در ماه مارچ ۹۶.۱ میلیارد دلار بود و در سال ۲۰۱۰ هم این کشور با داشتن ۱۷۶.۳ میلیارد دلار ذخایر اوراق قرضه آمریکا یکی از ۱۰ کشور برتر دارندگان این اوراق در جهان به حساب می‌آمد.

البته روسیه در گذشته نیز ایده استفاده از ارزهای دیگر را نیز مطرح کرده است. یکی از این ایده ها تشکیل بریک (بعدها بریکس) در سال 2001 بود که از یک مؤسسه سرمایه‌گذاری به نام گلدمن ساکس، گرفته شد. این ایده به سرعت مورد توجه این اقتصادهای نوظهور (چین، هند، آفریقای جنوبی و برزیل) قرار گرفت و گفتگوهای رسمی در باب تشکیل آن انجام شد. در نهایت در سال 2009 اولین اجلاس رسمی بریکس در شهر یکارینبورگ روسیه با شرکت مقامات ارشد چهار کشور روسیه، هند، برزیل و چین برگزار گردید.

علاوه بر آن، تعرفه جدید ترامپ بر کالاهای وارداتی از چین نیز ادامه دار شده است. رئیس جمهور آمریکا با انتقاد از «سیاستها و رویه های ناعادلانه!» در حوزه تجارت، از وضع دور جدیدی از تعرفه های گمرکی بر کالاهای وارداتی از چین خبر داد. «دونالد ترامپ» روز دوشنبه گذشته با وضع دور جدیدی از تعرفه های گمرکی بر ۲۰۰ میلیارد دلار دیگر از کالاهای وارداتی از چین، به جنگ تجاری واشنگتن- پکن ابعاد تازه ای بخشید. ترامپ در بیانیه ای که به مناسبت وضع این تعرفه ها صادر کرد، مدعی شد: «چنانچه چین به اقدام تلافی جویانه علیه کشاورزان و سایر صنایع آمریکا دست بزند، ما نیز فوراً برای اجرای فاز سوم دست بکار می شویم که شامل وضع تعرفه بر حدود ۲۶۷ میلیارد دلار کالای وارداتی دیگر [از چین] است».

 

بریکس (BRICS)

نام بریکس (BRICS) از به هم پیوستن حروف اول نام انگلیسی این کشورها و بعدها آفریقای جنوبی شکل گرفت. این گروه در حقیقت ائتلافی از اقتصادهای نوظهوری بود که پتانسیل بالایی برای تاثیرگذاری بر اقتصاد جهانی داشتند و ویژگی اصلی آنها رشد پرشتاب اقتصادی و نفوذ در امور جهانی است که به واسطه دارا بودن نیمی از جمعیت جهان و بین 25 تا 28 درصد از ظرفیت اقتصاد جهانی و نیز منابع انسانی و طبیعی غنی حاصل آمده است. اعضای بریکس معتقد هستند؛ این گروه حامی کشورهای در حال توسعه و کشورهای جنوب و برقرارکننده تعادل و عدالت اقتصادی در مقابله با نظام پولی و بانکی غربی است. بنابراین یکی از دستور کارهای این گروه را می توان تقابل با نظام اقتصادی غربی دانست که کل مناسبات جهانی را دربر گرفته است. این گروه تاکنون 9 اجلاس برگزار نموده که اولین آن در ۱۶ ژوئن ۲۰۰۹ در یکاترینبورگ روسیه و برگزار شد. محورهای کلی موردتوجه بریکس به طور کلی شامل این موارد بوده است: افزایش مبادلات تجاری بین کشورهای عضو و در نتیجه کاهش وابستگی اقتصادی به اروپا و آمریکا، تشکیل بانک توسعه و ذخیره ارزی در برابر نهادهای غربی هم چون بانک جهانی و صندوق بین المللی پول، ایجاد روابط جنوب–جنوب، استفاده از پتانسیل کشورهای در حال توسعه برای تغییر مناسبات اقتصاد جهانی و عادلانه تر کردن آن، ایفای نقش موثر در یاری رساندن به کشورهای در حال ورشکستگی و نیز تاثیرگذاری مثبت بر بحران های سیاسی یا اقتصادی مهم جهانی. اما دامنه اهمیت و کارایی بریکس تا کجاست؟ این کشورها بنا به آمار بانک جهانی با در دست داشتن 40 درصد از منابع مالی جهان و 15 درصد تجارت  جهانی و 25 درصد تولید ناخالص داخلی در حال پیشی گرفتن از هفت کشور صنعتی جهان می باشند و اگر یک مجموعه درنظر گرفته شوند ثروتمندترین عضو جامعه جهانی به حساب می آیند. از این رو دامنه تاثیرگذاری بریکس در معادلات جهانی بالاست. از دیگر سو دو کشور چین و روسیه در شورای امنیت صاحب کرسی بوده و دیگر اعضای بریکس نامزد حضور در این شورا هستند که قدرت چانه زنی و تاثیرگذاری آن را به شدت افزایش می دهد. همچنین بسیاری از کشورهای در حال توسعه باتوجه به موقعیت بریکس خواهان پیوستن به آن هستند که می تواند قدرت بریکس را به ضرر سازوکار غربی افزایش دهد. به گفته بسیاری از تحلیلگران، بریکس یک رقیب قوی برای غرب و ایالات متحده خواهد بود. از این رو وزن این گروه در معادلات غربی بالاست و اجلاس های آن مورد توجه رقبا قرار می گیرد. با این وجود بر مسیر همبستگی اعضای بریکس موانعی وجود دارد که تا رفع نشوند قدرت یابی بریکس با وجود تمام پتانسیل های قوی که دارد ناکام خواهد ماند:

اولین و مهم ترین مانع غرب و ایالات متحده خواهد بود چرا که به اهمیت بریکس پی برده و خط مشی بریکس در رقابت با نهادهای غربی اقتصاد جهانی بر آنان مشهود است. غرب با تکیه بر اختلاف اندازی میان اعضا و نزدیک شدن به هریک از آنها و نیز در صورت نیاز ایجاد مشکلات داخلی برای هریک سعی در تضعیف این گروه خواهد داشت. نمونه های بارز این موضوع در دوران اوباما مشهود بوده و اینک ترامپ نیز دیدگاه مساعدی به این گروه ندارد. خصوصاً اینکه در اقدام اخیر خود در تقابل با سازمان تجارت آزاد آمریکای شمالی (نفتا) اولویت خود را آمریکا دانست. این طرز تفکر برای اعضای بریکس که دیدگاهی برپایه چندجانبه گرایی دارند قابل پذیرش نیست.

عامل دوم ناهمگونی های میان اعضا است. نقطه اشتراک گروه در شتاب و رشد اقتصادی هرگز نتوانسته اختلافات و ناهمگونی های دیگر اعضا را بپوشاند. مدل اقتصادی این کشورها با یکدیگر همخوانی ندارد و الگوی روسی و چینی رشد با الگوی برزیلی و هندی که نزدیک به سرمایه داری غرب بوده است نا همگون به نظر می رسد. آفریقای جنوبی از لحاظ اقتصادی چندان همخوانی با بقیه اعضا ندارد. بافت اقتصادی هریک متفاوت از دیگری است که در  نهایت انسجام را مختل می کند. این موارد موجب شده تا در برخی شرایط خط مشی یکسانی وجود نداشته باشد. مانند گزینه های پیشنهادی برای بانک توسعه ارزی و یا بانک جهانی. ناهمگونی سیاسی هم میان اعضاء مایه اختلاف است. نظام های سیاسی اعضا متفاوت و در مواردی می تواند خط مشی نامناسب با دیگران اختیار کنند. برای مثال در موضوع بحران های خاورمیانه موضع چین و روسیه متفاوت از بقیه اعضاء بوده است. در عین حال در مواردی می توانند رقیب سیاسی هم محسوب شوند. برای مثال روسیه، چین و هند در حوزه آسیا و یا مشکلات مرزی چین و هند.  اهداف هریک از اعضاء در پیوستن به بریکس متفاوت است و از حداقل هم پوشانی برخوردار می باشد. نهادهای غربی اقتصاد جهانی، به دلیل قدمت و تجربه بیشتر رقیب های قدری برای سیستم موردنظر بریکس در اداره جهانی خواهند بود. هنوز این نهادها در جهان مورد اعتماد و اعتبار هستند. تقاضا برای پیوستن به این گروه از سوی کشورهای در حال توسعه بالا است. الحاق همگی به این گروه انسجام داخلی را از بین می برد و عدم پذیرش نیز با اهداف آن در حمایت از این دسته کشورها در تعارض است.

این دلایل به همراه موارد دیگر، شکنندگی بریکس را نشان می دهند اما قدرتمندی و تاثیرگذاری آن در گرو حل این آسیب ها خواهد بود. در اجلاس نهم بریکس محورهای مورد بحث رشد اقتصادی جهان، تجارت و سرمایه‌گذاری، همکاری‌های مالی، ارتباطات و اقتصاد منابع اقیانوس‌ها و نیز به طور ویژه راهکارهای مقابله با حمایت گرایی در راستای توسعه تجارت آزاد بود. همچنین مسائل و بحران های مهم جهانی به شدت مورد توجه بریکس بوده است. در بیانیه پایانی این اجلاس مسائل سوریه، تروریسم، کره شمالی، عراق، برجام و نیز معاهده اقلیمی پاریس از اهم مسائل مطروحه بوده اند. اعضای بریکس بر حمایت از مذاکرات صلح سوریه بر اساس توافقات آستانه و ژنو و نیز تشکیل مناطق کاهش تنش در این کشور تاکید کرده در عین حال بر ضرورت ایجاد ائتلافی فراگیر برای مبارزه با تروریسم و محوریت سازمان ملل صحه گذاشتند. در عین حال بریکس حمایت خود را از برجام اعلام داشته و تمامی طرفین را به انجام تعهدات خود دعوت نموده است. معاهده اقلیمی پاریس یکی دیگر از محورهای مورد بحث بوده که در بیانیه پایانی ضمن اشاره به آن لزوم اجرای کامل توافق اقلیمی پاریس را ضروری دانستند. صلح و ثبات در خاورمیانه و پیگیری مسئله فلسطین- رژیم صهیونیستی، تاکید بر حاکمیت ملی عراق، توافق برای مشارکت موثر در حل بحران های جهانی خصوصاً خاورمیانه و مشارکت اقتصادی پایدار اعضا از دیگر محورهای مورد توجه در بیانیه پایانی بوده است. چنین مواردی به خوبی نشان می دهد که رویکرد بریکس کلیت مسائل جهانی و تاثیرگذاری ویژه بر این مسائل می باشد. به نظر می رسد که بریکس توانایی این اثرگذاری را با توجه به پتانسیل ویژه اش هم در بعد اقتصادی و هم در بعد سیاسی و اجتماعی داراست اما این مهم تنها در صورت توجه ویژه اعضاء به بریکس و نیز ارائه راهکارهای عملی برای رفع موانع پیشرفت و انسجام آن انجام خواهد شد. تنها از این رهگذر رقابت و مقابله با نظام غربی اقتصاد و تجارت ممکن خواهد بود و بریکس به جایگاه واقعی خود دست خواهد یافت.

 

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
ایران به عنوان بزرگترین تولیدکننده نفت‌کوره با کیفیت و تامین‌کننده اصلی سوخت کشتی‌ها در منطقه از یک طرف و دارا بودن بنادر و شرایط جغرافیایی از سوی دیگر دارای موقعیت استثنایی برای توسعه سوخت‌رسانی دریایی است که متاسفانه با توجه به این پتانسیل‌ها هنوز تا جایگاه شایسته خود فاصله زیادی دارد.
کشور امارات در حالی بازاری انحصاری در بانکرینگ دارد که بخش قابل توجهی از مواد اولیه خود را به صورت خام از ایران خریداری می‌کند.
کارت سوخت با هدف جلوگیری از قاچاق سوخت به خارج از کشور و مدیریت مصرف سوخت مجددا احیا می‌شود.

يادداشت
عسگر سرمست، کارشناس ارشد حوزه انرژی و محیط زیست/ موافقت‌نامه پاریس مطابق با برنامه‌های ملی کره‌جنوبی است و این کشور حتی بدون این معاهده نیز، به سمت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای خواهد رفت.
علیرضا سلطانی، کارشناس اقتصاد انرژی/ پس از خروج آمریکا از برجام و اعمال دوباره تحریم‌ها علیه ایران به‌ویژه تحریم‌های نفتی، شناسایی و راه‌های مقابله با اقدام‌های تحمیلی آمریکا و کاهش مخاطرات ناشی از این اقدام‌ها در عرصه اقتصادی به دغدغه اصلی سیاست‌گذاری تبدیل شده است.
عزت‌الله صیادنیا طیبی، دانشجوی دکترای اقتصاد نفت دانشگاه علامه طباطبایی/ بازار نفت مثل هر کالایی در دنیا تابع عرضه و تقاضاست ولی استراتژیک بودن این کالا باعث شده در بحث عرضه و تقاضا جوانب دیگری علاوه بر منافع اقتصادی را دخیل بدانیم.
عمده‌ترین معامله‌گران نفت جهان انتظار ندارند قیمت نفت در سال آینده میلادی از ۶۵ دلار برای هر بشکه کمتر شود و فراتر رفتن این قیمت‌ها از مرز ۱۰۰ دلار را محتمل می‌دانند.
محسن جلیلوند، مدرس روابط بین‌الملل/ کمتر از یک ماه به آغاز دور دوم تحریم‌های ایالات متحده آمریکا باقی مانده است و با وجود اینکه مقامات این کشور تاکید دارند این تحریم‌ها بسیار برای ایران خطرناک است، اما برخی مقامات دولتی معتقدند که هرآنچه باید بعد از تحریم ۱۳ آبان رخ می‌داد، طی سه ماه گذشته انجام شده است و قرار نیست اتفاق بسیار بزرگی رخ دهد.
گفتمان
مزیت‌هایی از جمله بازار گسترده فروش، حجم کم محموله‌ها و تبادلات مالی خرد فرآورده‌های نفتی نسبت به نفت خام موجب می‌شود که تحریم فروش فراورده به راحتی تحریم نفت خام صورت نپذیرد.
ایران با وجود منابع غنی نفت بالاترین رتبه شدت مصرف انرژی را حتی نسبت به کشورهای نفت‌خیز دارد.
دو عضو اوپک، سردمداری جهانی ضدیت با ایران را در بازار نفت به‌عهده گرفته‌اند. این کاملا روشن است. این کار نه در عالم همسایگی و نه در عالم همکاری، صحیح نیست.
حسن خسروجردی، رییس سابق اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی/ درباره مانع اصلی فروش نفت در بورس بایستی گفت: وزارت نفت توقع دارد بر خلاف رویه‌های جهانی در ازای فروش نفت خام به بخش خصوصی، بهای محموله را در موعد تحویل و به صورتی نقدی دریافت کند.
هاتف ستاری، کارشناس ارشد حقوق نفت/ کارشناسان حقوق نفت معتقدندکه سرمایه گذاران خارجی با مدل قراردادهای بیع متقابل آشنایی بیشتری دارند و ایران با استفاده از مدل اصلاح شده آن می‌توانست سرعت بیشتری در جذب سرمایه خارجی داشته باشد.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :