Daneshenaft logo
شنبه 28 مهر ماه 1397 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
جمعه 1 دی ماه 1396 | کد مطلب : 11608
شرایط پیش روی اقتصاد ایران
سعید کرداری، تحلیلگر اقتصادی/ گزارش‌های بی‌شماری بعد از برجام در خصوص فرصت‌های سرمایه‌گذاری و سودآوری در کشور 80 میلیونی ایران منتشر شد که موجی از شرکت‌ها و علاقه‌مندان را در سال‌های اخیر به ایران کشاند.

 

با نگاهی به ظرفیت‌ها و ذخایر موجود در کشور، این موضوع قابل درک است ولی چرا کشوری که این ظرفیت‌ها را دارد با رکود اقتصادی و بیکاری درگیر است و نمی‌تواند از ظرفیتهای موجود بهره ببرد؟ در ادامه ابتدا نگاهی اجمالی به صنایع مهم و ظرفیت‌های آنها می پردازیم و از نگاه نگارنده نقاط بازدارنده را بررسی می‌کنیم:

 

نگاهی اجمالی به ظرفیت‌های موجود

ایران دارای ذخایر و ثروتی غنی در نفت، گاز و معادن است که به منظور استفاده از این ظرفیت‌ها حجم قابل توجهی تامین مالی و سرمایه گذاری مورد نیاز است.

 

نفت

ایران با مجموع ذخایر ۱۵۷.۸ میلیارد بشکه نفت خام در رتبه چهارم دنیا قرار گرفته است همچنین به لحاظ ذخایر اثبات شده گاز طبیعی در مقام اول جهان است. صادرات نفتی مانند دیگر کشورهای نفت خیز از مهمترین ارکان اقتصاد ایران است که درآمد اصلی دولت را تشکیل می دهد. با توجه به مولفه های تولیدناخالص داخلی که صادرات از جمله اقلام مهم آن است، نیاز است تا محصولات نفتی با ایجاد ارزش افزوده حداکثری صادر شود؛ افزایش ظرفیت‌های صنعت پتروشیمی از مهمترین اقدام در این خصوص است، این موضوع درمعادن و فلزات نیز صادق است.

به گفته معاون بین الملل وزارت نفت، صنعت نفت و گاز نیازمند تامین مالی و سرمایه گذاری ۱۸۵ میلیارد دلاری است.

 

Top oil-producing countries (million barrels per day, 1973–2016)

 

 

 

پتروشیمی

صنعت پتروشيمي از صنايع مادر و اشتغال زا مي باشد كه به عنوان تغذيه كننده ساير بخشهاي صنعت مي تواند به عنوان موتور حركت اقتصاد كشورهاي در حال توسعه نقش اساسي را ايفا نمايد. در حال حاضر در صنعت پتروشیمی ۵۳ مجتمع در حال فعالیت هستند. همچنین ۵۸ طرح در حال توسعه و اجرا است. طبق گفته مدیر کنترل تولید شرکت ملی صنایع پتروشیمی" به منظور اجرای پروژه‌های پتروشیمی تا سال 2020 نیاز به جذب 77 میلیارد دلار سرمایه است. همچنین با اشاره به این‌که صنایع پتروشیمی صنایع‌ای سرمایه‌بر هستند که مبلغ پروژه‌های آن از بیش از 100 میلیون دلار به چندین میلیارد دلار می‌رسد، گفت: تامین این حجم از سرمایه در توان شرکت‌های داخلی نیست."

 گاز

ذخایر عمده اثبات شده گاز طبیعی در جهان (۲۰۱6) - بیشترین ذخایر مربوط به ایران است (منبع:BP)

 

 

در رتبه بندی عمده ترین کشورهای تولیدکننده گاز طبیعی در دنیا، کشور ایران با یک فاصله قابل توجه بعد از کشورهای آمریکا و روسیه در رتبه سوم قرار دارد. این موضوع حکایت از آن دارد که ایران علی رغم دارا بودن منابع سرشار گاز طبیعی، اما تا کنون به دلایل مختلف موفق به تولید و بهره برداری قابل توجه از این منابع نشده است.


همان گونه که در تصویر زیر قابل مشاهده است، میزان «تولید گاز طبیعی» در ایران برابر بوده است با میزان «مصرف گاز طبیعی» در کشور و این نکته گویای آن است که علی رغم وجود پتانسیل بالا برای تولید و صادرات گاز، اما میزان تولید گاز ایران نتوانسته است از میزان مصرف گاز کشور فاصله بگیرد و لذا برای اینکه ایران بتواند در بازارهای جهانی صادرات گاز، نقش جدی ایفا کند، می بایست از یک سو سعی کند تا مصرف داخلی خود را «کنترل و مدیریت» کند و از سوی دیگر تلاش کند تا با سرمایه گذاری های گسترده، ظرفیت های بالقوه صادراتی را بالفعل کند.


میزان تولید و مصرف گاز طبیعی در ایران بین سال های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۲ (منبع: BP)

 

معدن

 ذخایر معدنی کشف شده کشور به ۶۰ میلیارد تن می‌رسد، اما هنوز بخش مهمی از عرصه‌های معدنی مورد اکتشاف قرار نگرفته است. ایران با قرار گرفتن بر روی رگه‌های ارزشمند منابع معدنی هفت درصد ذخایر معدنی کل جهان را به خود اختصاص داده است. ایران هم اکنون پانزدهمین تولید کننده فولاد و نهمین تولید کننده سیمان است، همچنین رتبه دهم تولید سنگ آهن، رتبه بیست و چهارم تولید آلومینیوم، رتبه نهم در تولید مس و دومین تولید کننده سنگ‌های تزئینی جهان به ایران اختصاص دارد. براساس اطلاعات اعلام شده در مجمع عمومی سالیانه سازمان ایمیدرو "میزان سرمایه گذاری مورد نیاز بخش معدن وصنایع معدنی کشور 51 میلیارد دلار است که نزدیک به 60 درصد این رقم به طرح جامع فولاد مربوط می شود." با وجود این ظرفیت‌های بالقوه در بخش معدن، این بخش تنها یک درصد تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص داده است.

 

موانع پیشرفت، سردرگمی بنگاه‌های تولیدی بعد از برجام

بعد از توافق هسته ای، امیدهای بسیاری در خصوص بازشدن درهای اقتصاد ایران به دنیا به وجود آمد که شاید در مواردی، خوشبینی بیش از حد بود، با این وجود از مزایای برجام نمی توان چشم پوشی کرد که افزایش فروش نفت و واردات برخی اقلام های حیاتی کشور از قبیل داروها را میسر کرد.

بانکداری

نکته ای که پیشرفت چندانی نداشت، افزایش تولید و بهره وری بنگاه ها بود؛ مهمترین دلیل این موضوع را می توان در نبود ارتباطات بانکی با جهان یافت؛ بانک ها پایه و اساس اقتصاد هرکشوری هستند که نقل و انتقالات پولی و تامین مالی مورد نیاز بنگاه ها را فراهم می کنند و در صورت هدایت درست منابع آنها (ارائه تضامین و تسهیلات) این صنعت می تواند از ارکان اصلی رونق اقتصادی هر کشوری باشد.کشور امریکا که صاحب بزرگترین اقتصاد جهان است، تاثیر به خصوصی در نظام بانکداری و اقتصاد کشورهای دیگر دارد، ایران نیز ازاین قاعده مستثنی نیست، با وجود رفع تحریم ها، بانکهای اکثر نقاط جهان هنوز حاضر به همکاری در خصوص مراودات تجاری با ایران نیستند و دلیل آن ترس از جریمه های سنگینی است که فدرال نسبت به آنها هشدار داده است و چندین بانک مطرح آن را تجربه کردند. ایران با وجود سایه سنگین امریکا بر نظام بانکداری جهان و روابط سیاسی پیچیده با این کشور بعید است بتواند از ظرفیت‌های موجود که در صفحات قبل به آنها اشاره شد استفاده کند.استفاده و بهره برداری از ظرفیت‌های موجود کشور در صنایع مختلف نیازمند سرمایه گذاری و تامین مالی خارجی در سطح وسیع است که بدون ارتباطات بانکی آزاد میسر نخواهد بود.

اقتصاد رقابتی

یکی از نشانه های داشتن اقتصاد سالم در هر کشوری، وجود رقابت در محصولات و خدمات موجود آن اقتصاد است که به ارزش گذاری هرچه دقیق تر خدمات و کالاها منجرمی شود (Effective Price Discovery)، همچنین بهره وری بیشتر و کیفیت بالاتر محصولات را به همراه دارد. از آنجا که در ایران اقتصاد باز بسیار محدود است و علی رغم خصوصی سازی، مدیریت اکثر بنگاه های بزرگ دولتی است، شرکت ها از عدم وجود رقابت سالم رنج می برند.

مدیریت شرکتی

ساختار حاکمیت شرکتی توزیع حقوق و مسئولیت‌ها بین فعالان مختلف سازمان مثل هیئت مدیره، مدیران، سهام‌داران، و دیگر ذی‌نفعان - را مشخص می‌کند؛ و قواعد و رویه‌هایی را برای تصمیم‌سازی معین می‌کند. نبود مدیریت شرکتی موثر در ساختار اقتصاد به وضوح قابل شهود است، این موضوع به خصوص در بازار پول بیشتر به چشم می خورد (درصد بالای تسهیلات معوقه، عدم هدایت موثر جریان نقدینگی به بخش تولید) نشان دهنده ضعف موجود در این موضوع است.

بوروکراسی ناکارآمد اداری

بوروكراسي از ديدگاه كانت «حكومت اداري» و قاعده‌مند محسوب مي‌شود كه در آن شرح وظايف و اختيارات هر فرد مشخص است و روند تحقق هر عملي در سازمان از ابتدا تا انتها مدون مي‌باشد. براي اداره هر اجتماع يا سازماني داشتن قاعده‌مندي و دستوركار لازم و ضروري است و نمي‌تواند هركس به فراخور سليقه خود عمل نمايد. در اين شرايط است كه قوانين اداري اعم از قانون، آيين‌نامه يا دستور‌العمل به ميان مي‌آيند و روشهاي اداره سازمان يا جامعه را مشخص مي كنند.البته بايد عنايت داشت كه بوروكراسي دست و پاگير و ناكارآمد هيچگاه به معناي غلط بودن فلسفه بوروكراسي نيست. بلكه بيشتر منظور ساماندهي و بازنگري مجدد و صحيح در بوروكراسي هاي موجود مي‌باشد. هرچقدر حاكميت علمي تر و برخواسته از متن جامعه باشد احتمال تدوين و اجراي بوروكراسي صحيح و كارآمد بيشتر خواهد بود و هرچقدر حاكميت از جنبه علمي و مردمي دورتر باشد حتماً بوروكراسي ناكارآمد و ضعيف‌تري تدوين و اجرا خواهد شد.

تجارت خارجی (Foreign Trade)

صادرات یکی از مهمترین مقوله های هر اقتصادی است که ابزارهای تجارت خارجی از ارکان مهم آن است، کشور ما از حداقل ابزارهای موجود در بحث تجارت خارجی استفاده می کند و شرکتهای واسطه گری صادراتی (Re-Export)، تنزیل اسناد معاملات (Trade Finance) و تامین مالی صادرات (Export Finance) فعالیت بسیار کمرنگی دارند.

 

مهمترین موانع موجود رشد اقتصاد ایران

 

عدم دانش کافی درتجارت خارجی

ارتباطات بانکی محدود

نبود اقتصاد رقابتی کارآمد

مدیریت شرکتی محدود

بوروکراسی ناکارآمد اداری

 

 

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
سرانجام سازوکار بورس نفت از سوی شرکت ملی نفت ایران اعلام شد که بر اساس آن فروش به صورت ۲۰ درصد ریالی و ۸۰ درصد ارزی خواهد بود که تسویه بخش ریالی (بر اساس نرخ تسعیر سنا) بصورت نقدی قبل از تحویل محموله و تسویه بخش ارزی به صورت اعتباری، با ارائه ضمانت‌نامه بانکی تعهد پرداخت ریالی معتبر از بانک‌های مورد قبول شرکت ملی نفت ایران، پس از تحویل محموله صورت می‌گیرد.
استفاده از قرارداد پالایش که به Processing agreement معروف است، یکی از روش‌‌هایی است که کشور می‌‌تواند به وسیله آن و از طریق فروش فرآورده‌های نفتی در زمان بسیار کوتاه، دستیابی به درآمدهای ارزی خود را تضمین کند.
با نزدیک شدن موعد تحریم‌های نفتی ایران، راهکارهای مختلف مقابله با تحریم طی مذاکره بین ایران و اروپا درحال بررسی است؛ مذاکراتی که هرچند تاکنون جزئیات آن اعلام نشده اما به اعتقاد کارشناسان به‌نظر نتیجه‌بخش است و آینده نفت ایران آن‌طور که آمریکا آرزو می‌کرد، سیاه نخواهد شد.

يادداشت
عبدالرسول دشتی، کارشناس پتروشیمی و رییس اسبق ستاد کارت سوخت/ استفاده از کارت سوخت مزایای زیادی دارد و در دوره‌ای که اجرا می شد، توسط مردم مدیریت مصرف سوخت در حال انجام بود.
هندی‌ها رسما اعلام کردند در دوران تحریم نمی توانند واردات نفت از ایران را صفر کنند و وادرات از ایران را تنها کمی کاهش خواهند داد.
محسن آقایی/ تولید مستمر گاز از فازهای پارس جنوبی و میادین گازی شرکت نفت مناطق مرکزی، این فرصت طلایی را پیش روی تدبیرپردازان صنعت نفت کشورمان قرار داده که با جایگزین کردن گاز به جای فرآورده در صنایع مختلف و نیروگاه‌ها، نسبت به صادرات فرآورده های نفتی به بازارهای منطقه‌ای و جهانی اقدام کنند.
عسگر سرمست، کارشناس ارشد حوزه انرژی و محیط زیست/ موافقت‌نامه پاریس مطابق با برنامه‌های ملی کره‌جنوبی است و این کشور حتی بدون این معاهده نیز، به سمت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای خواهد رفت.
علیرضا سلطانی، کارشناس اقتصاد انرژی/ پس از خروج آمریکا از برجام و اعمال دوباره تحریم‌ها علیه ایران به‌ویژه تحریم‌های نفتی، شناسایی و راه‌های مقابله با اقدام‌های تحمیلی آمریکا و کاهش مخاطرات ناشی از این اقدام‌ها در عرصه اقتصادی به دغدغه اصلی سیاست‌گذاری تبدیل شده است.
گفتمان
مزیت‌هایی از جمله بازار گسترده فروش، حجم کم محموله‌ها و تبادلات مالی خرد فرآورده‌های نفتی نسبت به نفت خام موجب می‌شود که تحریم فروش فراورده به راحتی تحریم نفت خام صورت نپذیرد.
ایران با وجود منابع غنی نفت بالاترین رتبه شدت مصرف انرژی را حتی نسبت به کشورهای نفت‌خیز دارد.
دو عضو اوپک، سردمداری جهانی ضدیت با ایران را در بازار نفت به‌عهده گرفته‌اند. این کاملا روشن است. این کار نه در عالم همسایگی و نه در عالم همکاری، صحیح نیست.
حسن خسروجردی، رییس سابق اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی/ درباره مانع اصلی فروش نفت در بورس بایستی گفت: وزارت نفت توقع دارد بر خلاف رویه‌های جهانی در ازای فروش نفت خام به بخش خصوصی، بهای محموله را در موعد تحویل و به صورتی نقدی دریافت کند.
هاتف ستاری، کارشناس ارشد حقوق نفت/ کارشناسان حقوق نفت معتقدندکه سرمایه گذاران خارجی با مدل قراردادهای بیع متقابل آشنایی بیشتری دارند و ایران با استفاده از مدل اصلاح شده آن می‌توانست سرعت بیشتری در جذب سرمایه خارجی داشته باشد.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :