Daneshenaft logo
سه شنبه 4 اردیبهشت ماه 1397 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
جمعه 1 دی ماه 1396 | کد مطلب : 11608
شرایط پیش روی اقتصاد ایران
سعید کرداری، تحلیلگر اقتصادی/ گزارش‌های بی‌شماری بعد از برجام در خصوص فرصت‌های سرمایه‌گذاری و سودآوری در کشور 80 میلیونی ایران منتشر شد که موجی از شرکت‌ها و علاقه‌مندان را در سال‌های اخیر به ایران کشاند.

 

با نگاهی به ظرفیت‌ها و ذخایر موجود در کشور، این موضوع قابل درک است ولی چرا کشوری که این ظرفیت‌ها را دارد با رکود اقتصادی و بیکاری درگیر است و نمی‌تواند از ظرفیتهای موجود بهره ببرد؟ در ادامه ابتدا نگاهی اجمالی به صنایع مهم و ظرفیت‌های آنها می پردازیم و از نگاه نگارنده نقاط بازدارنده را بررسی می‌کنیم:

 

نگاهی اجمالی به ظرفیت‌های موجود

ایران دارای ذخایر و ثروتی غنی در نفت، گاز و معادن است که به منظور استفاده از این ظرفیت‌ها حجم قابل توجهی تامین مالی و سرمایه گذاری مورد نیاز است.

 

نفت

ایران با مجموع ذخایر ۱۵۷.۸ میلیارد بشکه نفت خام در رتبه چهارم دنیا قرار گرفته است همچنین به لحاظ ذخایر اثبات شده گاز طبیعی در مقام اول جهان است. صادرات نفتی مانند دیگر کشورهای نفت خیز از مهمترین ارکان اقتصاد ایران است که درآمد اصلی دولت را تشکیل می دهد. با توجه به مولفه های تولیدناخالص داخلی که صادرات از جمله اقلام مهم آن است، نیاز است تا محصولات نفتی با ایجاد ارزش افزوده حداکثری صادر شود؛ افزایش ظرفیت‌های صنعت پتروشیمی از مهمترین اقدام در این خصوص است، این موضوع درمعادن و فلزات نیز صادق است.

به گفته معاون بین الملل وزارت نفت، صنعت نفت و گاز نیازمند تامین مالی و سرمایه گذاری ۱۸۵ میلیارد دلاری است.

 

Top oil-producing countries (million barrels per day, 1973–2016)

 

 

 

پتروشیمی

صنعت پتروشيمي از صنايع مادر و اشتغال زا مي باشد كه به عنوان تغذيه كننده ساير بخشهاي صنعت مي تواند به عنوان موتور حركت اقتصاد كشورهاي در حال توسعه نقش اساسي را ايفا نمايد. در حال حاضر در صنعت پتروشیمی ۵۳ مجتمع در حال فعالیت هستند. همچنین ۵۸ طرح در حال توسعه و اجرا است. طبق گفته مدیر کنترل تولید شرکت ملی صنایع پتروشیمی" به منظور اجرای پروژه‌های پتروشیمی تا سال 2020 نیاز به جذب 77 میلیارد دلار سرمایه است. همچنین با اشاره به این‌که صنایع پتروشیمی صنایع‌ای سرمایه‌بر هستند که مبلغ پروژه‌های آن از بیش از 100 میلیون دلار به چندین میلیارد دلار می‌رسد، گفت: تامین این حجم از سرمایه در توان شرکت‌های داخلی نیست."

 گاز

ذخایر عمده اثبات شده گاز طبیعی در جهان (۲۰۱6) - بیشترین ذخایر مربوط به ایران است (منبع:BP)

 

 

در رتبه بندی عمده ترین کشورهای تولیدکننده گاز طبیعی در دنیا، کشور ایران با یک فاصله قابل توجه بعد از کشورهای آمریکا و روسیه در رتبه سوم قرار دارد. این موضوع حکایت از آن دارد که ایران علی رغم دارا بودن منابع سرشار گاز طبیعی، اما تا کنون به دلایل مختلف موفق به تولید و بهره برداری قابل توجه از این منابع نشده است.


همان گونه که در تصویر زیر قابل مشاهده است، میزان «تولید گاز طبیعی» در ایران برابر بوده است با میزان «مصرف گاز طبیعی» در کشور و این نکته گویای آن است که علی رغم وجود پتانسیل بالا برای تولید و صادرات گاز، اما میزان تولید گاز ایران نتوانسته است از میزان مصرف گاز کشور فاصله بگیرد و لذا برای اینکه ایران بتواند در بازارهای جهانی صادرات گاز، نقش جدی ایفا کند، می بایست از یک سو سعی کند تا مصرف داخلی خود را «کنترل و مدیریت» کند و از سوی دیگر تلاش کند تا با سرمایه گذاری های گسترده، ظرفیت های بالقوه صادراتی را بالفعل کند.


میزان تولید و مصرف گاز طبیعی در ایران بین سال های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۲ (منبع: BP)

 

معدن

 ذخایر معدنی کشف شده کشور به ۶۰ میلیارد تن می‌رسد، اما هنوز بخش مهمی از عرصه‌های معدنی مورد اکتشاف قرار نگرفته است. ایران با قرار گرفتن بر روی رگه‌های ارزشمند منابع معدنی هفت درصد ذخایر معدنی کل جهان را به خود اختصاص داده است. ایران هم اکنون پانزدهمین تولید کننده فولاد و نهمین تولید کننده سیمان است، همچنین رتبه دهم تولید سنگ آهن، رتبه بیست و چهارم تولید آلومینیوم، رتبه نهم در تولید مس و دومین تولید کننده سنگ‌های تزئینی جهان به ایران اختصاص دارد. براساس اطلاعات اعلام شده در مجمع عمومی سالیانه سازمان ایمیدرو "میزان سرمایه گذاری مورد نیاز بخش معدن وصنایع معدنی کشور 51 میلیارد دلار است که نزدیک به 60 درصد این رقم به طرح جامع فولاد مربوط می شود." با وجود این ظرفیت‌های بالقوه در بخش معدن، این بخش تنها یک درصد تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص داده است.

 

موانع پیشرفت، سردرگمی بنگاه‌های تولیدی بعد از برجام

بعد از توافق هسته ای، امیدهای بسیاری در خصوص بازشدن درهای اقتصاد ایران به دنیا به وجود آمد که شاید در مواردی، خوشبینی بیش از حد بود، با این وجود از مزایای برجام نمی توان چشم پوشی کرد که افزایش فروش نفت و واردات برخی اقلام های حیاتی کشور از قبیل داروها را میسر کرد.

بانکداری

نکته ای که پیشرفت چندانی نداشت، افزایش تولید و بهره وری بنگاه ها بود؛ مهمترین دلیل این موضوع را می توان در نبود ارتباطات بانکی با جهان یافت؛ بانک ها پایه و اساس اقتصاد هرکشوری هستند که نقل و انتقالات پولی و تامین مالی مورد نیاز بنگاه ها را فراهم می کنند و در صورت هدایت درست منابع آنها (ارائه تضامین و تسهیلات) این صنعت می تواند از ارکان اصلی رونق اقتصادی هر کشوری باشد.کشور امریکا که صاحب بزرگترین اقتصاد جهان است، تاثیر به خصوصی در نظام بانکداری و اقتصاد کشورهای دیگر دارد، ایران نیز ازاین قاعده مستثنی نیست، با وجود رفع تحریم ها، بانکهای اکثر نقاط جهان هنوز حاضر به همکاری در خصوص مراودات تجاری با ایران نیستند و دلیل آن ترس از جریمه های سنگینی است که فدرال نسبت به آنها هشدار داده است و چندین بانک مطرح آن را تجربه کردند. ایران با وجود سایه سنگین امریکا بر نظام بانکداری جهان و روابط سیاسی پیچیده با این کشور بعید است بتواند از ظرفیت‌های موجود که در صفحات قبل به آنها اشاره شد استفاده کند.استفاده و بهره برداری از ظرفیت‌های موجود کشور در صنایع مختلف نیازمند سرمایه گذاری و تامین مالی خارجی در سطح وسیع است که بدون ارتباطات بانکی آزاد میسر نخواهد بود.

اقتصاد رقابتی

یکی از نشانه های داشتن اقتصاد سالم در هر کشوری، وجود رقابت در محصولات و خدمات موجود آن اقتصاد است که به ارزش گذاری هرچه دقیق تر خدمات و کالاها منجرمی شود (Effective Price Discovery)، همچنین بهره وری بیشتر و کیفیت بالاتر محصولات را به همراه دارد. از آنجا که در ایران اقتصاد باز بسیار محدود است و علی رغم خصوصی سازی، مدیریت اکثر بنگاه های بزرگ دولتی است، شرکت ها از عدم وجود رقابت سالم رنج می برند.

مدیریت شرکتی

ساختار حاکمیت شرکتی توزیع حقوق و مسئولیت‌ها بین فعالان مختلف سازمان مثل هیئت مدیره، مدیران، سهام‌داران، و دیگر ذی‌نفعان - را مشخص می‌کند؛ و قواعد و رویه‌هایی را برای تصمیم‌سازی معین می‌کند. نبود مدیریت شرکتی موثر در ساختار اقتصاد به وضوح قابل شهود است، این موضوع به خصوص در بازار پول بیشتر به چشم می خورد (درصد بالای تسهیلات معوقه، عدم هدایت موثر جریان نقدینگی به بخش تولید) نشان دهنده ضعف موجود در این موضوع است.

بوروکراسی ناکارآمد اداری

بوروكراسي از ديدگاه كانت «حكومت اداري» و قاعده‌مند محسوب مي‌شود كه در آن شرح وظايف و اختيارات هر فرد مشخص است و روند تحقق هر عملي در سازمان از ابتدا تا انتها مدون مي‌باشد. براي اداره هر اجتماع يا سازماني داشتن قاعده‌مندي و دستوركار لازم و ضروري است و نمي‌تواند هركس به فراخور سليقه خود عمل نمايد. در اين شرايط است كه قوانين اداري اعم از قانون، آيين‌نامه يا دستور‌العمل به ميان مي‌آيند و روشهاي اداره سازمان يا جامعه را مشخص مي كنند.البته بايد عنايت داشت كه بوروكراسي دست و پاگير و ناكارآمد هيچگاه به معناي غلط بودن فلسفه بوروكراسي نيست. بلكه بيشتر منظور ساماندهي و بازنگري مجدد و صحيح در بوروكراسي هاي موجود مي‌باشد. هرچقدر حاكميت علمي تر و برخواسته از متن جامعه باشد احتمال تدوين و اجراي بوروكراسي صحيح و كارآمد بيشتر خواهد بود و هرچقدر حاكميت از جنبه علمي و مردمي دورتر باشد حتماً بوروكراسي ناكارآمد و ضعيف‌تري تدوين و اجرا خواهد شد.

تجارت خارجی (Foreign Trade)

صادرات یکی از مهمترین مقوله های هر اقتصادی است که ابزارهای تجارت خارجی از ارکان مهم آن است، کشور ما از حداقل ابزارهای موجود در بحث تجارت خارجی استفاده می کند و شرکتهای واسطه گری صادراتی (Re-Export)، تنزیل اسناد معاملات (Trade Finance) و تامین مالی صادرات (Export Finance) فعالیت بسیار کمرنگی دارند.

 

مهمترین موانع موجود رشد اقتصاد ایران

 

عدم دانش کافی درتجارت خارجی

ارتباطات بانکی محدود

نبود اقتصاد رقابتی کارآمد

مدیریت شرکتی محدود

بوروکراسی ناکارآمد اداری

 

 

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
1-یكی از مدیران ارشد نفت اخیراً به من گفت: مناطق نفتخیز جنوب در حال حاضر روزی بیش از ٣ میلیون بشكه نفت تولید می‌كند اما حال و روز بودجه‌ای‌اش اصلا خوب نیست و احتمال دارد با افت جدی تولید نفت مواجه شود.
تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی در سوریه موجب شد که قیمت نفت پس از مدتها از عدد 70 دلار در هر بشکه بگذرد.
بیش از 9 میلیارد دلار محصولات بخش معدن و صنایع معدنی در سال 96 صادر شده است.

يادداشت
زینب‌خاتون ایرانی، دانشجوی دکترای مدیریت کسب و کار حرفه ای DBA/ امروزه یکی از راه‌های دسترسی به بازارهای اقتصادی حضور در بخش‌های فرهنگی و انجام فعالیت های عام‌المنفعه شهرها و حتی کشورها است.
پیام باقری، نایب رییس هیات مدیره سندیکای صنعت برق ایران/ نرخ بالای خوراک اختصاص داده شده برای تولید برق صادراتی، سرمایه‌گذاری برای احداث نیروگاه در این زمینه را توجیه‌پذیر نمی‌کند.
حجت سیدعلی حسینی، پژوهشگر مطالعات اسلامی/ امروزه تعاملات اقتصادی از روند سنتی خود پا فراتر گذاشته و پول‌های فضای مجازی و بدون پشتوانه‌ مانند شبکه‌های لایت کوین و «بیت‌کوین» در رقابت با ارزهای متعارف در بازار جهانی توجه بسیاری را به خود جلب نموده که نوشته پیشرو درصدد بررسی چیستی و چگونگی این مسئله است.
دانش نفت: شرکت هلدینگ پتروشیمی خلیج‌فارس یکی از هلدینگ‌های مهم و استراتژیک در صنعت پتروشیمی ایران و خاورمیانه است که پس از خصوصی‌سازی‌های صورت گرفته تحت لوای اصل 44 قانون اساسی تشکیل شده است.
حسین صبوری، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ/ تمام متقاضیان غیردولتی، پس از نصب سامانه خورشیدی مورد تأیید این شرکت در شهر تهران، می‌توانند به فروش انرژی حاصل از تولید نیروگاه خورشیدی اقدام کنند.
گفتمان
نیروی خورشیدی با ۱۶۰.۸ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری که ۱۸ درصد رشد سالانه داشت، در سطح جهانی سرمایه‌گذاری بیشتری نسبت به هر فناوری دیگری جذب کرد و چین پیش‌برنده این سرمایه‌گذاری بود.
وحید شاه‌رضایی، کارشناس روابط عمومی و امور بین‌الملل هلدینگ پتروشیمی خلیج فارس/ سرزمین ایران اسلامی در منطقه خاورمیانه با امنیت مثال‌زدنی که دارد مستعد سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف می‌باشد. با توجه به اینکه ساختار اقتصاد ایران دولتی بوده و بخش خصوصی قدرت عمل زیادی ندارد لزوم جذب سرمایه‌گذاری خارجی از اولویت‌های اساسی جهت توسعه اقتصادی کشور به نظر می‌رسد.
اسدالله قره‌خانی، سخنگوی کمیسیون انرژی/ برای اینکه بتوانیم تمام عوارضی که مشترکان در راستای حمایت از انرژی‌های تجدیدپذیر پرداخت می‌کنند از معبر سازمان برنامه و بودجه عبور دهیم اهرم‌های نظارتی در نظر گرفته‌ایم.
ابراهیم خوش‌گفتار، عضو هیأت مدیره سندیکای تولیدکنندگان برق/ برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، راهی جز تقویت و تشویق وجود ندارد و سرمایه‌گذاران برای سرمایه‌گذاری در این بخش‌ باید تشویق شوند.
تعریف از این منطقه را زیاد شنیده بودم به‌ویژه حرکت با شناورها روی آبی بیکران خلیج فارس! بنادر سیراف و خارگ و زیبایی‌های خاص این مناطق را در سفری گروهی با خبرنگاران، تجربه کرده ولی پس از گذشت یکی دو سال، باز هم مشتاق‌تر از گذشته، به انتظار این سفر رویایی بودم.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :