دورخیز ایران برای تبدیل شدن به هاب گازی منطقه

یکی از اشتباهاتی که همواره در رویکرد دیپلماسی انرژی ایران وجود داشت، این بود که خودمان را رقیب روس‌ها تعریف می‌کردیم، هر چند که ایران در حوزه صادرات گاز قدرت مانور خاصی هم نداشت. منطقی‌تر این بود که مبتنی بر منطق تقسیم بازارها با روس‌ها وارد تعاملات استراتژیک می‌شدیم و در بازارهایی که ایران دسترسی داشت، ولی روس‌ها مسیری نداشتند، از ظرفیت گاز روسیه برای تجارت گاز و تبدیل به هاب گازی منطقه استفاده می‌کردیم.

 

فرصت احیای جایگاه ایران در بازار گاز منطقه با کمک روس‌ها

با وقوع جنگ اوکراین و تحریم‌های غرب، روس‌ها جریان صادرات گاز به اروپا را محدود کردند و الان مازاد گاز دارند، ما باید هر چقدر می‌توانیم گاز روسیه را در قالب قراردادهای خرید و فروش به بازارهای همسایه صادر کنیم. یعنی گاز را به قیمت پایین از روسیه بخریم و با قیمت بالاتر این گاز را خودمان به کشورهای منطقه صادر کنیم. کسری گاز در ایران در حال حاضر، موجب شده است که جایگاه کشور در بازار گاز تضعیف شود و سهم ما از تجارت گاز اندک باشد که می‌توان این خلا را با استفاده از گاز روسیه جبران کرد. آمریکا قصد دارد با اعمال تحریم‌ها، مانع از امضای قرارداد گازی ایران با سایر کشورها شود و اکنون این فرصت فراهم است که با سپر روس‌ها، محدودیت‌های تحریمی را از بین ببریم و فضا را برای امضای قراردادهای آتی با کشورهای همسایه باز کنیم.

 

مزیت اقتصادی و محیط‌زیستی واردات گاز از همسایگان شمالی

حدود 90 درصد از گاز ایران در جنوب کشور تولید می‌شود و انتقال گاز به شمال و فلات مرکزی هزینه‌بر بوده و بهتر است ایران از طریق خطوط شمالی ترکمنستان و ارمنستان گاز مورد نیاز را وارد کند و در عوض گاز تولید شده در جنوب کشور را با قیمت بالاتر به کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر کند. می‌توان با واردات گاز از کشورهای شمالی، تامین سوخت گاز نیروگاه‌های شمال کشور را تضمین کرد. مثلا الان نیروگاه نکاء در 10 ماه از سال از سوخت مایع استفاده می‌کند که قیمت آن بسیار بالاتر از گاز است. با واردات گاز می‌توان در مصرف سوخت مایع صرفه‌جویی کرد و آن را با قیمت بالاتری صادر کرد. همچنین از منظر زیست‌محیطی هم برای کشور بهتر است.

 

تجارت گاز با روسیه، ترکمنستان را نیز به افزایش تعامل گازی با ایران ترغیب می‌کند

علاوه بر مسیر ارمنستان، این امکان وجود دارد که به صورت برگشت‌پذیر گاز از خط لوله صادرات ترکمنستان به روسیه، وارد این کشور شده و سپس به ایران منتقل شود. واردات گاز روس‌ها از مسیر ترکمنستان، این کشور را نیز ترغیب می‌کند که با صادرات یا سوآپ گاز با ایران بتواند به بازارهای حاشیه خلیج فارس یا پاکستان دسترسی پیدا کند.


*مدیر گروه نفت اندیشگاه تحلیل‌گران انرژی

سه شنبه 18 مرداد ماه 1401
امانت داری و اخلاق مداری
استفاده از این مطلب فقط با ذکر منبع مجاز است.