Daneshenaft logo
دوشنبه 11 مهر ماه 1401 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
شنبه 25 تیر ماه 1401 | کد مطلب : 44975
پول جهانی جدیدی که جایگزین دلار و یورو می‌شود؛
بریک می‌آید!
گروه مطالعات و تحقیقات دانش‌نفت

کارشناسان متفق‌القول اعتقاد دارند که چنانچه ایران به عنوان عضو بریکس شناخته شود، عملا چیزی به نام تحریم حتی در حد تبلیغ بر ایران اثری نخواهد داشت؛ همان‌گونه که روی چین و روسیه هم موثر نبود و بر این اساس بریکس؛ خنثی‌کننده تحریم‌های یک‌جانبه علیه ایران خواهد بود.

بریکس شامل اقتصادهای نوظهور جهانی چین، روسیه، هند، برزیل و آفریقای جنوبی است و ایده شکل‌گیری آن به سال ۲۰۰۰ برمی‌گردد. سهم پنج کشور عضو گروه بریکس از اقتصاد جهانی از زمان تأسیس این گروه در سال ۲۰۰۹ تا سال ۲۰۲۰ بیش از هشت درصد افزایش یافته است. براساس آمار بانک جهانی از تولید ناخالص داخلی کشورها به قیمت‌های جاری، در سال ۲۰۰۹ که گروه اقتصادهای نوظهور جهان متشکل از برزیل، روسیه، هند، چین و سپس آفریقای جنوبی، تشکیل شد و نام بریکس به خود گرفت، سهم این پنج کشور از تولید ناخالص داخلی جهانی ۱۵.۹ درصد بود. به این ترتیب، با همکاری‌های این پنج کشور در مسائل کلان اقتصادی جهان، به‌تدریج سهم آن‌ها از اقتصاد دنیا افزایش یافت و در سال ۲۰۲۰ به ۲۴.۴ درصد رسید. از سوی دیگر صندوق بین‌المللی پول نیز پیش‌بینی کرده که سهم گروه بریکس از اقتصاد جهانی در سال‌های آینده همچنان افزایشی خواهد بود و در سال ۲۰۲۷ به ۲۸.۹ درصد خواهد رسید. در همین حال، دعوت شی‌جین پینگ رئیس دوره‌ای بریکس از آقای رئیسی یک علامت مثبت به ایران و ناظر بر اراده یکی از اعضای اصلی و کلیدی بریکس یعنی چین در همکاری با ایران است و این حضور فرصتی مغتنمی برای رئیس جمهور کشورمان بود که در یک اجلاس بسیار مهم بین‌المللی که بیش از ۳۰ درصد اقتصاد جهان و بیش از نیمی از جمعیت جهان را در اختیار دارند، صحبت کند. در حقیقت ایران از این ظرفیت و موقعیت ژئوپلتیکی و اقتصادی برخوردار است که به عنوان قدرت نه تنها نوظهور در محیط سیاسی بین‌الملل بلکه در محیط اقتصادی هم این عنوان را داشته باشد. بر این اساس، باید طی یکی دو ماه آینده که نشست شانگهای هم برگزار می‌شود مسئله پذیرش عضویت دائمی ایران هم جنبه قطعی پیدا می‌کند از این رو باید گفت روند به نفع ایران و منافع امنیت ملی ما به جلو خواهد رفت. اما سوال این است که هدف گروه بریکس چیست و آیا در مذاکرات برجامی تأثیری خواهد داشت؟ در پاسخ بایستی گفت: چنانچه ایران در گروه بریکس وارد شود، عملاً چیزی به نام تحریم در حد تبلیغ نمی‌تواند روی ایران مؤثر باشد همان‌گونه که بر چین و روسیه مؤثر نبود. درآمد نفتی و قدرت پول ملی روسیه بیش از آن چیزی است که قبل از حمله به اوکراین و برقراری تحریم‌ها اتفاق افتاده است. بنابراین بایستی مسئله بریکس را به عنوان فرصت ببینیم، چین، روسیه، هند، برزیل و آفریقای جنوبی (پنج کشور عضو بریکس) نشان دادند که با تمرکز بر ظرفیت‌های داخلی و همکاری فی‌مابین توانستند درصد بالاتری از تولید ملی را داشته باشند و بر تولید ناخالص جهانی نقش ایفا کنند و به قدرت‌های نوظهور تبدیل شوند. این کشورها با قدرت نوظهور توانستند سلطه و هژمونی آمریکا را در عرصه‌های اقتصادی به صورت کامل زیر سوال ببرند به همین خاطر آمریکایی‌ها نگران از این هستند که بریکس بتواند عضو جدیدتری بپذیرد و تبادلات و مبادلات پولی و بانکی خاص خود را برقرار کند که در این صورت کنار زدن سلطه و حاکمیت دلار از بخشی از اقتصاد جهانی و از کار انداختن اهرم سوئیفت علیه کشورهای هدف که از جمله ایران و روسیه هم مورد هدف قرار خواهد داد را رقم خواهد زد. در همین حال، دعوت شی‌جین پینگ از ایران برای سخنرانی در نشست بریکس پلاس، در واقع خنثی‌کننده مصوبه اخیر کنگره آمریکا بوده است که علیه روابط ایران و چین تصویب و سیاست تحریمی اعمال کردند، از طرف دیگر علامت روشنی برای اینکه رئیس دوره‌ای بریکس علاقه‌مند به حضور ایران در بریکس است. بنابراین آنچه عنوان می‌شود که ایران از نشست دوره‌ای بریکس حذف شده است از طرف بدخواهان ایران و طرفداران برجام مطرح می‌شود. قطعاً طرفداران برجام امیدشان را از دست داده‌اند و سفر جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به تهران ناظر بر این موضوع است. از این‌رو نگرانی آمریکا و غرب تشدید شده است و به احتمال زیاد آمریکایی‌ها برای فریب‌کاری نشان خواهند داد که آماده دادن امتیاز بیشتری هستند تا به برجام بازگردند. بی گمان، جدا کردن روسیه، چین و ایران از یکدیگر استراتژی کلیدی برای غرب است، در حال حاضر بین روسیه و چین نتوانستند این جدایی را به وجود بیاورند و به دنبال آن هستند که از طریق برجام ایران را از روسیه و چین جدا نگه دارند که این موضوع یک فریب است و باید هوشیار باشیم و اجازه ندهیم آمریکایی‌ها بخواهند ما را فریب دهند.

سوال کلیدی آن است که آیا امکان عضویت رسمی ایران در اجلاس بریکس وجود دارد؟ در پاسخ بایستی گفت: عضویت رسمی ایران در اجلاس بریکس نیازمند گذراندن فرآیندهایی است. پیش از اینکه آقای رئیسی به عنوان رئیس‌جمهور ایران انتخاب شود ایران را به عنوان عضو ناظر در شانگهای پذیرفتند و بعد در دوره ایشان عضویت ما را پذیرفتند و اکنون باید این عضویت جنبه رسمی پیدا کند و ما وارد شانگهای شویم و به نظر می‌رسد تا دو ماه آینده که نشست سران شانگهای برگزار شود، عضویت ایران در شانگهای جنبه عملیاتی پیدا کند. عضویت در بریکس نیز فرآیند دارد و این‌گونه نیست که درخواستی صورت بگیرد و وارد این اجلاس شویم، از این‌رو باید فرآیندها طی شود. به باور کارشناسان این ائتلاف قدرتمند جهانی بدون مشارکت اروپا و امریکا تشکیل شده است و این ظرفیت را دارد تا صدایی قوی در مجامع و مباحث مهم اقتصادی و سیاسی بین المللی باشد و سیطره نظم مسلط فعلی را به چالش بکشد. به هر تقدیر، عزم بریکس با تحولات جهانی جزم تر شده است. در آخرین تحولات در این حوزه کارشناسان معتقدند؛ پیوستن ایران و آرژانتین به گروه بریکس باعث می‌شود که بلوک بریکس با ۳۳ درصد GNP دنیا، بزرگترین قدرت اقتصادی شود. این گروه در حال حاضر ۳۱ درصد را داراست و با حضور ایران، ۳۳ درصد خواهد شد ولی همه ترس آمریکا و اروپا از نقشه روسیه و چین برای شکست اقتدار دلار و یورو است. برنامه گروه بریکس این است که بعد از عضو کردن ایران پول جهانی جدیدی بنام بریک ایجاد کنند که جایگزین دلار و یورو می‌شود. در حال حاضر در معاملات جهانی، سهم دلار ۵۹ درصد و سهم یورو ۲۱ درصد است که با آمدن بریک، سهم دلار به ۳۹ درصد و سهم یورو به ۱۴ درصد کاهش یافته و سهم بریک حداقل ۳۳ درصد خواهد شد. اگر اعتبار ین ژاپن کاهش یابد احتمال دارد سهم بریک حتی به ۴۰ درصد هم برسد که در آن صورت تمام بانک‌های جهانی حداقل ۳۳ درصد ذخیره های ارزی خود را به بریک تبدیل می‌کنند و بدین ترتیب امکان اعمال هرگونه تحریمی از جانب آمریکا و اروپا کاملا از بین می‌رود. نکته بدتر برای اقتصاد آمریکا و اروپا آنکه این کشورها فوق‌العاده بدهکار هستند.  آمریکا ۳۰ تریلیون دلار و اروپا ۱۸ تریلیون یورو پول بدون پشتوانه چاپ کرده و با بهره صفر یا نزدیک صفر به خودشان قرض داده‌اند. اگر کشورهای دیگر ذخایر ارزی‌شان را بفروشند و بریک بخرند، ارزش دلار و یورو به شدت سقوط خواهد کرد. بریک پشتوانه‌اش طلا (روسیه و آفریقا)، نفت (ایران، روسیه و برزیل) و غلات (هند و چین) خواهد بود و برای همین تورم نخواهد داشت. وضعیت انگلیس حتی از آمریکا و اروپا هم بدتر خواهد شد چون نه فقط عضو یورو نیست بلکه 5.2 تریلیون پوند هم بدهکار است.  

ایران در کانون توجه «بریکس» قرار گرفته است. در حال حاضر دو کشور عضو بریکس، عضویت دائم شورای امنیت را دارند و سه کشور دیگر داعیه عضویت دائم در شورای امنیت و اصلاح ساختارهای سیاسی و مالی جهانی را دارند. به استناد گزارش‌های خبری، آمریکا یکی از مخالفان اجلاس بریکس به شمار می‌آید و همواره کوشیده است با همراهی متحدان غربی خود روند جهانی شدن سایر کشورهای درحال توسعه را به چالش بکشاند. اگرچه بیش از ۱۶ سال از تاسیس این بلوک اقتصادی می‌گذرد، تاکنون نشانه های