درآمدهای اضافی و دوراهی شرکت‌های نفتی

تداوم جنگ آمریکا و ایران و اختلال در بازارهای انرژی، از عوامل اصلی افزایش درآمد این شرکت‌ها بوده است. قیمت نفت‌خام از ابتدای سال به‌طور متوسط حدود یک‌سوم افزایش یافته، قیمت گاز در اروپا از آغاز درگیری در فوریه ۱۵۵ درصد بالا رفته و قیمت گازوئیل تقریبا دو برابر شده است. بخش‌های معاملاتی شرکت‌های نفتی نیز از نوسانات بازار درآمد بیشتری کسب کرده‌اند.

اکنون پرسش سرمایه‌گذاران این است که شرکت‌ها با این نقدینگی اضافی چه خواهند کرد؛ به‌ویژه آنکه قرار است نتایج مالی سه‌ماهه سوم خود را در ادامه اکتبر منتشر کنند.

کاهش بدهی یا افزایش بازده سهام‌داران؟

تجربه بحران انرژی سال ۲۰۲۲، پس از حمله روسیه به اوکراین، همچنان بر تصمیم‌گیری شرکت‌های نفتی سایه انداخته است. در آن دوره، سود پنج شرکت یادشده ۱۲۵ درصد افزایش یافت. با این حال، شرایط کنونی از این نظر متفاوت است که شرکت‌ها تاکنون از مالیات‌های ویژه بر سودهای بادآورده ناشی از بحران معاف مانده‌اند.

بی‌پی اعلام کرده است که قصد دارد در سه‌ماهه سوم ۹ تا ۱۰ میلیارد دلار از بدهی‌ها و سایر تعهدات خود را کاهش دهد؛ اقدامی که از اهداف اولیه این شرکت فراتر می‌رود. مگ اونیل، مدیرعامل جدید بی‌پی، ترمیم ترازنامه مالی را اولویت اصلی شرکت معرفی کرده و گفته است که در شرایط کنونی، افزایش هزینه‌ها تصمیم مناسبی نیست.

در مقابل، توتال‌انرژیز ماه گذشته اعلام کرد که قصد دارد سود سهام را هر سال تا سال ۲۰۳۰ افزایش دهد و بازخرید سهام بیشتری انجام دهد. پاتریک پویانه، مدیرعامل این شرکت، معتقد است ظرفیت مناسبی برای افزایش بازده سهام‌داران وجود دارد.

مایک ویرث، مدیرعامل شورون، نیز گفته است منافع حاصل از این درآمد اضافی متعلق به سهام‌داران است و باید در طول زمان به آنها بازگردد. با وجود افزایش درآمدها، شورون همچنان بر انضباط مالی تاکید دارد. این شرکت پیش‌بینی کرده است که مخارج سرمایه‌ای آن در سال جاری به ۱۸ تا ۱۹ میلیارد دلار برسد؛ در حالی که این رقم در سال گذشته کمی بیش از ۱۷ میلیارد دلار و در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۶ میلیارد دلار بود.

احتیاط شرکت‌ها برای سرمایه‌گذاری بزرگ 

مدیران شرکت‌های نفتی هنوز درباره افزایش بلندمدت هزینه‌ها یا انجام معاملات بزرگ تملک محتاط هستند. دلیل این احتیاط، نامشخص بودن مدت جنگ و تردید درباره ماندگاری قیمت‌های بالای انرژی است.

مارتین راتس، رئیس بخش تحقیقات نفت و گاز اروپا در مورگان استنلی، می‌گوید شرکت‌ها هنوز برای تغییر اساسی برنامه‌های خود به زمان بیشتری نیاز دارند. به گفته او، بسیاری از شرکت‌ها بر انضباط سرمایه‌ای تاکید می‌کنند و قصد ندارند مانند برخی دوره‌های رونق گذشته، هزینه‌های خود را به‌شدت افزایش دهند.

با این حال، پس از تقویت ترازنامه‌ها و افزایش پرداخت به سهام‌داران، احتمال دارد فشار بر شرکت‌ها برای افزایش ذخایر نفت و گاز بیشتر شود. انتظار می‌رود در این شرایط، پروژه‌هایی در اولویت قرار گیرند که سریع‌تر به تولید و درآمد می‌رسند.

بازگشت سرمایه به پروژه‌های زودبازده

شرکت‌های نفتی در سال‌های اخیر به‌جای اکتشاف در مناطق کاملا جدید، بیشتر به دنبال کشف ذخایر تازه در اطراف سکوها و خطوط لوله موجود بوده‌اند. چنین پروژه‌هایی معمولا هزینه کمتری دارند و سریع‌تر وارد مرحله تولید می‌شوند.

راسل هاردی، مدیرعامل شرکت بازرگانی نفت ویتول، پیش‌بینی کرده است که سرمایه بیشتری به سمت پروژه‌هایی برود که امکان سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری کوتاه‌مدت دارند. به گفته او، بازارهای سهام از پروژه‌هایی که کشف منابع، ارزیابی، توسعه و تولید آنها ممکن است تا سال ۲۰۳۹ طول بکشد، استقبال چندانی نمی‌کنند؛ در عوض، شرکت‌ها می‌کوشند پروژه‌ها را در مدت بسیار کوتاه‌تری به بازار برسانند.

درآمدهای بادآورده و موج تازه‌ای از ادغام‌ها؟!

افزایش نقدینگی می‌تواند زمینه را برای احیای معاملات ادغام و تملک در صنعت نفت فراهم کند؛ به‌خصوص در آمریکا که این صنعت سابقه دوره‌های متعدد تجمیع شرکت‌ها را دارد.

با این حال، نوسانات شدید قیمت نفت تاکنون توافق خریداران و فروشندگان بر سر ارزش شرکت‌ها را دشوار کرده است. مایکا اسمیت، از مدیران بخش نفت و گاز شرکت مشاوره‌ای مک‌کنزی، معتقد است انباشت نقدینگی در نهایت شرکت‌ها را به سمت انجام معاملات جدید سوق می‌دهد.

او در عین حال تاکید می‌کند که برای رونق گرفتن معاملات تملک، قیمت نفت باید از سطوح بالاتر از ۱۰۰ دلار به محدوده ۷۰ دلار در هر بشکه بازگردد و در آنجا ثبات پیدا کند.

پالایشگاه‌ها؛ مقصد احتمالی دیگر سرمایه‌گذاری

یکی دیگر از حوزه‌هایی که ممکن است از افزایش نقدینگی شرکت‌های نفتی بهره‌مند شود، پالایش نفت است؛ بخشی که در سال‌های اخیر در اروپا و آمریکا با استقبال کمتری مواجه بوده و بسیاری از شرکت‌های بزرگ بین‌المللی بخشی از دارایی‌های پالایشی خود را واگذار کرده‌اند.

راتس معتقد است معاملات نفت و پالایش نفت از اختلالات مشابه بازار انرژی تاثیر می‌پذیرند. در همین حال، شرکت‌های بازرگانی مانند ویتول و ترافیگورا تعدادی از پالایشگاه‌هایی را که شرکت‌های بزرگ بین‌المللی واگذار کرده‌اند، خریداری کرده‌اند.

این وضعیت می‌تواند بار دیگر توجه شرکت‌های نفتی را به سرمایه‌گذاری در پالایشگاه‌ها جلب کند.