سایه ابهام در عملکرد پتروشیمی کرمانشاه

بر اساس آنچه در گزارش عملکرد این شرکت آمده، درآمدهای شرکت در دوره دو ماهه منتهی به اردیبهشت ۱۴۰۵ با افزایش قابل توجهی همراه بوده است. با این حال، دقت در روش‌شناسی این گزارش، این پرسش اساسی را مطرح می‌کند که سهم افزایش نرخ ارز در این رشد ۸۶ درصدی چه میزان بوده و چه نسبتی از این افزایش، ناشی از رشد واقعی حجم تولید یا صادرات است؟

نگاهی به آمار صادرات و ارزآوری شرکت پتروشیمی کرمانشاه نشان می‌دهد که عملکرد ارزی با چالش‌هایی همراه بوده است. در نیمه نخست سال ۱۴۰۴، حجم صادرات افزایش داشته ولی نکته مهم این است که قیمت جهانی اوره در این بازه به رکورد سه‌ساله خود رسیده بود، بنابراین بخش قابل توجهی از افزایش درآمدهای ریالی ناشی از دو عامل افزایش نرخ ارز و رشد قیمت‌های جهانی بوده است.

مشکلات ساختاری پتروشیمی کرمانشاه که مانعی جدی بر سر راه رشد واقعی صادرات و درآمدهای ارزی پایدار محسوب می‌شود، عمدتاً شامل محدودیت‌های زیرساختی و تحریمی است. شرکت با چالش‌هایی نظیر محدودیت‌های حمل دریایی، افزایش هزینه‌های بیمه، پیچیدگی‌های تراکنش‌های مالی ناشی از تحریم‌ها و همچنین ناترازی انرژی در فصول سرد سال مواجه است. این عوامل ساختاری، علی‌رغم تلاش مدیریت برای افزایش بهره‌وری، همچنان به عنوان یک تهدید جدی برای رشد پایدار صادرات محسوب می‌شود.

بنا بر اطلاعات موجود، نرخ برابری دلار در بازار آزاد در بازه زمانی مورد اشاره نسبت به دوره مشابه سال گذشته افزایشی بیش از ۴۰ تا ۵۰ درصدی داشته است. از این رو، تحلیلگران بازار سرمایه تاکید می‌کنند که مقایسه ارقام اسمی ریالی بدون تعدیل آثار نوسانات نرخ ارز، نمی‌تواند تصویری دقیق از عملکرد عملیاتی شرکت ارائه دهد. به عبارت دیگر، اگر رشد درآمدهای ریالی عمدتاً محصول جهش نرخ ارز باشد و نه افزایش مقدار فروش یا توسعه پایدار بازارهای صادراتی، این پرسش جدی مطرح خواهد شد که تصویر ارائه‌شده از عملکرد شرکت تا چه اندازه منعکس‌کننده کارآمدی مدیریتی در دوره تحت بررسی است؟

پرسش کلیدی دیگری که در محافل تخصصی مطرح شده، نسبت فروش صادراتی به فروش داخلی در این دوره است. پتروشیمی کرمانشاه به عنوان یک شرکت بورسی، صورت‌های مالی دوره‌ای خود را در سامانه کدال منتشر می‌کند. ذی‌نفعان بازار سرمایه به درستی انتظار دارند که در این گزارش‌ها، تفکیک درآمدهای ریالی و ارزی، میزان تولید واقعی، حجم فیزیکی صادرات و مقاصد صادراتی با شفافیت کامل ارائه شود. شفافیت در این شاخص‌ها می‌تواند به سهامداران کمک کند تصویر روشن‌تری از وضعیت بنیادین شرکت به دست آورند.

پتروشیمی کرمانشاه یکی از واحدهای صنعتی شاخص در غرب کشور به شمار می‌رود و عملکرد آن برای سهامداران و فعالان اقتصادی منطقه اهمیت حیاتی دارد. دوره سرپرستی جدید این شرکت از حدود هشت ماه پیش آغاز شده و ارزیابی عملکرد این دوره، طبیعتاً از مسیر بررسی دقیق آمارهای واقعی تولید، فروش و صادرات در گزارش‌های رسمی کدال صورت خواهد گرفت. آنچه مسلم است، اتکای صرف به نماگرهای ریالی در بازه‌هایی که اقتصاد کلان با تلاطم‌های شدید ارزی مواجه است، می‌تواند به برداشت‌های کاملاً غیردقیق و گمراه‌کننده از عملکرد شرکت‌های صادرات‌محور منجر شود.

از این رو، بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان صنعت پتروشیمی توصیه اکید می‌کنند که در کنار درآمد اسمی ریالی، شاخص‌های بنیادین نظیر حجم تولید فیزیکی، مقدار فروش واقعی، درآمد ارزی حاصل از صادرات و حاشیه سود عملیاتی نیز مورد توجه جدی قرار گیرد. برخی رسانه‌ها با استناد صرف به رشد درصدی فروش ریالی و بدون توجه به تورم ارزی، این موضوع را به عنوان یک موفقیت بی‌نظیر جلوه می‌دهند که به هیچ وجه با واقعیت‌های تحلیلی و اقتضائات دانش مالی همخوانی ندارد و این رویکرد، کاری خطا و گمراه‌کننده برای سرمایه‌گذاران خرد است.

کارشناسان و خبرگان بازار سرمایه، این وضعیت را با دقت و حساسیت بالایی رصد می‌کنند و به خوبی می‌دانند که افزایش نرخ ارز تا چه اندازه می‌تواند ارقام فروش ریالی را تحت تاثیر قرار دهد بدون اینکه بهبود واقعی در عملکرد عملیاتی شرکت ایجاد شده باشد. در شرایطی که قیمت جهانی اوره نیز نوسانات قابل توجهی داشته، لزوم تعدیل آثار این دو متغیر (نرخ ارز و قیمت جهانی) برای ارزیابی عملکرد مدیریت، امری اجتناب‌ناپذیر است.

در پایان، از مدیران شرکت پتروشیمی کرمانشاه انتظار می‌رود آمارها و گزارش‌های عملکردی را با لحاظ کردن همه جوانب و شفافیت کامل ارائه دهند چرا که بازار سرمایه ایران برای پایداری و بلوغ خود نیازمند اطلاعات دقیق، شفاف و عاری از هرگونه بزرگ‌نمایی است. سهامداران و سرمایه‌گذاران نیز باید با آگاهی کامل و با تمرکز بر شاخص‌های بنیادین، تصمیمات خود را اتخاذ کنند و فریب رشدهای اسمی تحت تاثیر تورم ارزی را نخورند.